فەرەنسا داوای دیالۆگی ڕاستەوخۆی یەکێتی ئەورووپا و ڕووسیا دەکات لە ناوەڕاستی ململانێی ئۆکرانیا

برۆکسل - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

فەرەنسا داوای دیالۆگی ڕاستەوخۆی یەکێتی ئەورووپا و ڕووسیا دەکات لە ناوەڕاستی ململانێی ئۆکرانیا

لە دەستپێشخەرییەکی دیپلۆماسی گرنگدا، فەرەنسا یەکێتی ئەورووپا-ی هان دەدات بۆ دامەزراندنی کەناڵێکی پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕووسیا، ئەم هەنگاوە لەلایەن وەزیری دەرەوە جین-نۆیل بارۆوە جەختی لەسەر کراوەتەوە. یەکێتیەکە تاڕادەیەک خۆی لە پەیوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ مۆسکۆ پاراستووە بۆ ماوەی نزیکەی چوار ساڵ، کە ماوەیەک بوو بەهۆی پەرەسەندنی ململانێی ئۆکرانیا توندتر بوو. لێدوانەکانی بارۆ ئاماژە بە گۆڕانکارییەکی ئەگەری لە ستراتیژی ئەورووپیدا دەکەن، کە نیگەرانییەکی بەرفراوانتر لە نێوان وڵاتانی ئەندام یەکێتی ئەورووپا دەربارەی کەمبوونەوەی کاریگەری جیهانیان دەردەخات، بەتایبەتی لەسەر بنەمای تاکلایەنەی ئەمریکی کە لە سەردەمی سەرۆک دۆناڵد ترامپدا بەدی دەکرێت.

لێدوانی وەزیری فەرەنسی، کە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی لومۆند بڵاوکرایەوە، بنەمای درێژخایەنی فەرەنسای ڕوون کردەوە کە وازهێنان لە پەیوەندی لەگەڵ ڕووسیا ناگرێتەوە، بەمەرجێک ئەو جۆرە دیالۆگە شەفاف بێت، ئۆکرانیا لەخۆ بگرێت و سوودی بەرچاو بگەێنێت. بارۆ وتی: "ئەورووپییەکان، کە ئێستا پاڵپشتی دارایی و سەربازی سەرەکی ئۆکرانیا-ن، دەبێت کەناڵێکیان هەبێت بۆ پشتڕاستکردنەوەی بەرژەوەندییەکانیان، بێ ئەوەی بەرپرسیارێتی بە کەسی دیکە بسپێرن." ئەمەش جەخت لەسەر پێویستی یەکێتی ئەورووپا دەکاتەوە بۆ پاراستنی سەربەخۆیی خۆی لە بڕیارەکانی سیاسەتی دەرەوەیدا.

ئەم هەستە هاوتای بانگەوازەکانی سەرۆکی فەرەنسا، ئیمانوێل ماکرۆن، و سەرۆک وەزیرانی ئیتاڵیا، جۆرجیا مێلۆنی،ە. ئەوان بانگەوازیان بۆ دانانی نێردراوێکی تایبەتی یەکێتی ئەورووپا بۆ ڕووسیا کردووە، کە ئامانج لێی دابینکردنی دەنگێکی یەکگرتوو و کاریگەرە بۆ یەکێتیەکە لەسەر مێزی دانوستان. ئەم دەستپێشخەرییە ئارەزووی یەکێتی ئەورووپا بۆ بەهێزکردنی سەربەخۆیی ستراتیژی خۆی و ڕێگریکردن لە پەراوێزخستنی لە گفتوگۆ گرنگە جیۆ-سیاسییەکاندا، بەتایبەتی لەبارەی ئەو ململانێیەی کە بەردەوامە لەسەر تێکدانی ڕۆژهەڵاتی ئەورووپا.

سەرۆک ماکرۆن خۆی پێشتر پاڵپشتی لە کردنەوەی دانوستان لەگەڵ سەرۆکی ڕووسیا، ڤلادیمیر پوتین، کردووە. لە مانگی کانوونی دووەمدا، هۆشداری دا کە نەبوونی پەیوەندی دەبێتە هۆی ئەوەی دانوستانەکان بەبێ بەشداری ئەورووپا بەڕێوە بچن، کە لەوانەیە بەرژەوەندییەکانی یەکێتیەکە پشتگوێ بخرێن. کرێملین، لە ڕێگەی وتەبێژی دیمیتری پسکۆڤ، بە ئەرێنی وەڵامی بیرۆکەی دیالۆگ لەگەڵ ماکرۆن دایەوە، ئاماژەی بە کرانەوەی پوتین کرد بەمەرجێک "ویستی سیاسی هاوبەش" هەبێت. پسکۆڤ هەروەها دیاری کرد کە هەر گفتوگۆیەک دەبێت ئامانجدار بێت و خۆی لە وانەوتنەوەیەکی تاکلایەنە بگرێت، ئەمەش چاوەڕوانی ڕووسیا لە ڕێزگرتنی هاوبەش لە ئاڵوگۆڕە دیپلۆماسییەکاندا جەخت دەکاتەوە.

دوایین پەیوەندی تەلەفۆنی تۆمارکراو لە نێوان سەرکردەکانی ڕووسیا و فەرەنسا لە مانگی تەممووزدا بوو، کە یەکەم پەیوەندی ڕاستەوخۆی نێوانیان بوو لە دوای پەرەسەندنی ململانێی ئۆکرانیا لە سەرەتای ساڵی 2022. ئەم کەمبوونەوەی پەیوەندی لە ئاستی باڵادا، ئاستەنگە قوڵەکانی لە دروستکردنەوەی کەناڵە دیپلۆماسییە بەهێزەکان لە نێوان ئەورووپا و ڕووسیادا دەردەخات.

بەڵام، هەوڵی دیالۆگ ڕووبەڕووی ناڕەزایەتی بەرچاو لەناو دەزگای سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەورووپادا دەبێتەوە. نوێنەری باڵای یەکێتی ئەورووپا بۆ کاروباری دەرەوە و سیاسەتی ئاسایش، جۆزێپ بۆرێل، و بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەورووپا، کاجا کالا، هەڵوێستێکی وردتریان گرتووە. بەتایبەتی کالا، بە ڕوونی دانوستانە ڕاستەوخۆکانی لەگەڵ مۆسکۆ ڕەتکردووەتەوە، و وتوویەتی کە یەکێتی ئەورووپا لە ئێستادا "هیچ شتێکی ئەوتۆی" بۆ پێشکەشکردنی بە ڕووسیا نییە و لەبری ئەوە دەبێت لەسەر "فشار زیاتر" چڕبکاتەوە. ئەو وتی کە ئیمتیازە گرنگەکانی کە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش بە ئۆکرانیایان کردووە، بۆ یەکێتی ئەورووپا کاریگەری سنوورداری بۆ هاندانی مۆسکۆ بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان یان دانوستان جێهێشتووە.

ئەم جیاوازییە لە ڕێبازدا – لە نێوان بانگەوازی فەرەنسا بۆ پەیوەندی و هەڵوێستی توندڕەوتر کە لەلایەن کەسانی دیکە وەک کالا بانگەشەی بۆ دەکرێت – جەخت لەسەر گفتوگۆ ناوخۆییەکانی یەکێتی ئەورووپا دەکاتەوە سەبارەت بە کاریگەرترین ستراتیژی بەرامبەر ڕووسیا. لە کاتێکدا هەندێک بانگەشە بۆ پاراستنی فشار و گۆشەگیری دەکەن، هەندێکی تر، وەک فەرەنسا، پێیان وایە کە پەیوەندی دیپلۆماسی ڕاستەوخۆ بۆ بەڕێوەبردنی ململانێ و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی ئەورووپا گرنگە.

لەو نێوەندەدا، بەرپرسانی ڕووسیا بەردەوام دووپاتیان لەسەر ئامادەیی خۆیان بۆ دانوستان بە نیازپاکی کردووەتەوە. مەرجی سەرەکی ئەوان پابەندبوونی ڕۆژئاوا بە نیگەرانییە ئەمنییەکانی ڕووسیا و وازهێنانە لە ئامانجی "شکستی ستراتیژی" ڕووسیا لە ڕێگەی پشتگیریکردنی لە ئۆکرانیا. ئەم هەڵوێستە کێشەیەکی بەرچاو دروست دەکات، چونکە دژایەتی ئامانجە ڕاگەیەندراوەکانی زۆرێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوا دەکات کە پشتگیری لە سەروەری و یەکپارچەیی خاکی ئۆکرانیا دەکەن.

پێشنیاری فەرەنسا بۆ کەناڵێکی ڕاستەوخۆی یەکێتی ئەورووپا-ڕووسیا وەک خاڵێکی گرنگی گفتوگۆ لەناو بازنەکانی سیاسەتی دەرەوەی ئەورووپادا کاردەکات. ئەمەش نوێنەرایەتی هەوڵێک دەکات بۆ پشتڕاستکردنەوەی دەسەڵات و پراگماتیزمی ئەورووپا لەناو دۆخێکی جیۆ-سیاسی ئاڵۆزدا. ئەوەی کە ئەم بانگەوازە بۆ دیالۆگ لە نێوان وڵاتانی ئەندام یەکێتی ئەورووپا هەڵبژاردنی فراوانتر بەدەستدەهێنێت، یان ئەوەی کە ستراتیژی زاڵ، فشار، بەردەوام دەبێت، یەکێکە لە پرسیارە سەرەکییەکان کە چارەنووسی پەیوەندییەکانی ئەورووپا لەگەڵ ڕووسیا و چارەسەرکردنی ململانێی ئۆکرانیا دیاری دەکات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری