لۆکۆنیەن: وەرزش هیوای ئاوارەکانە و ژیانیان دەگۆڕێت

کینیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

لە برینەوە بۆ سەرکەوتن: ڕۆز ناتیکی لۆکۆنیەن لەسەر هێزی گۆڕانکاری وەرزش بۆ پەنابەران

لەلایەن بنکەی ڕاهێنانی زیندووی خۆی لە نگۆنگ، کینیا، ڕۆز ناتیکی لۆکۆنیەن، ڕاکەری ئۆڵۆمپی، بە زەردەخەنەیەکی دڵنیاوە سەیری کامێرا دەکات، وشەکانی قورسایی ئەزموونێکی کەسی قووڵیان پێیە: «وەرزش ئەو هێزەی هەیە کە ژیانێک بگۆڕێت،» ئەو جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە، «بەتایبەتی بۆ پەنابەران.» ئەمە تەنها قسەیەکی سادە نییە، بەڵکو داناییەکی پڕ لە ئەزموونە لە ژیانی ژنێکەوە وەرگیراوە کە ڕێگای سەختی لە کەمپێکی پەنابەران لە باشووری سودانەوە بۆ گۆڕەپانی جیهانی یارییە ئۆڵۆمپییەکان بڕیوە. چیرۆکی ژیانی لۆکۆنیەن بەڵگەیەکی قایلکەرە لەسەر ڕۆڵی نائاسایی و زۆرجار کەم نرخکراوی هەوڵی وەرزشی کە دەتوانێت لە بنیاتنانەوەی ژیانە وێرانبووەکان بەهۆی ململانێ و ئاوارەییەوە بیگێڕێت.

بۆ ملیۆنان کەس لە سەرانسەری جیهان کە بە زۆر بەهۆی چەوساندنەوە، جەنگ یان توندوتیژییەوە لە ماڵەکانیان ئاوارە بوون، وەرزش تەنها کات بەسەربردنێک نییە؛ بەڵکو دەبێتە هێڵێکی ژیانی گرنگ. ئەو پێکهاتە، ئامانج و هەستێکی سەر بە شوێنێک بوون پێشکەش دەکات – ئەو توخمانەی کە زۆرجار بە شێوەیەکی بەرچاو لە ژینگە سەخت و نادڵنیاکاندا کە پەنابەران بەردەوام ڕووبەڕوویان دەبنەوە، بوونیان نییە. چالاکییە وەرزشییەکان توانایەکی سەرنجڕاکێشیان هەیە بۆ پڕکردنەوەی کەلێنی زمان و کلتوور، کۆکردنەوەی خەڵک بەیەکەوە و گەشەپێدانی شوێنێکی ئارام کە تێیدا پڕۆسەی سەختی چاکبوونەوە لە برینەکان دەتوانێت دەست پێبکات، و خەونە خەوتووەکان دەتوانن زیندوو بکرێنەوە. ڕێکخستن، هاوڕێیەتی و خۆشی پاکی دۆزراوە لە وەرزشدا، دژە ژەهرێکی بەهێز پێشکەش دەکات بۆ بێئومێدییەک کە زۆرجار هاوڕێی ئاوارەییە.

لۆکۆنیەن بە پەرۆشەوە جەخت دەکاتەوە کە وەرزش دەرفەتێکی بێ نرخ بە پەنابەران دەبەخشێت نەک تەنها بۆ لێهاتوویی جەستەیی، بەڵکو بۆ پەرەپێدانی خۆڕاگری دەروونی و سۆزیش. لە ڕووی نادڵنیایی و لەدەستدانێکی زۆردا، داواکارییە توندەکانی ڕاهێنان و پێشبڕکێ دەتوانن ڕێکخستن، بڕیاردان و بیرکردنەوەیەکی پێشکەوتوو – تایبەتمەندییەکی گرنگ بۆ تێپەڕاندنی ئاڵنگارییە ڕۆژانەکان – بچێنن. سەرەڕای ئەوەش، بەشداریکردن لە وەرزشدا دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ گێڕانەوەی هەستێکی قووڵی شکۆمەندی و نرخاندنی خود، کە زۆرجار بەهۆی ئەزموونی نامرۆڤانەی ئاوارەییەوە کەم دەبێتەوە. کاتێک پەنابەران بەشداری لە وەرزشدا دەکەن، ئەوان تەنها یاری ناکەن؛ ئەوان ناسنامەی خۆیان وەردەگرنەوە، دەسەڵاتی خۆیان دووپات دەکەنەوە و هێزی ناوەکی و پۆتانسێلی خۆیان نیشان دەدەن.

کاریگەری وەرزش، وەک لۆکۆنیەن تێبینی دەکات، زۆر لە دەرەوەی بەشداربووی تاکەکەسی درێژ دەبێتەوە. پرۆگرامە وەرزشییەکان لە کەمپ و نیشتەجێگاکانی پەنابەراندا زۆرجار وەک ناوەندێکی گرنگی کۆمەڵایەتی خزمەت دەکەن. ئەوان دەرفەتێکی ڕێکخراو بۆ گەنجان دابین دەکەن، بە شێوەیەکی بەرچاو مەترسییەکانی تێوەگلانیان لە ڕەفتارە نایاسایی یان زیانبەخشەکاندا کەم دەکەنەوە و بە شێوەیەکی چالاک هاوکاری کۆمەڵایەتی پەرە پێدەدەن. لە ڕێگەی یاریی بەکۆمەڵەوە، پەنابەران لێهاتوویی ژیانی بێ نرخ وەک کاری تیمی، سەرکردایەتی و چارەسەرکردنی ململانێکان فێر دەبن – توانایەک کە بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی سەقامگیر و گەشەسەندوو پێویستە. یاریگەکان و گۆڕەپانەکان دەگۆڕێن بۆ پۆلی وانە فێرکردنی نافەرمی کە تێیدا بەهاکان دەچێنرێن، هاوڕێیەتی دروست دەبێت و ڕۆحی هاوکاری لەناو سەختییەکاندا گەشە دەکات.

چیرۆکی خودی لۆکۆنیەن، وەک ئەندامێکی تیمی ئۆڵۆمپی پەنابەران، وەک چرایەکی جیهانی ئیلهامبەخش خزمەت دەکات. گەشتەکەی بە شێوەیەکی بەهێز بە جیهان نیشان دەدات کە پەنابەران تەنها ئامار یان وەرگری پاسیڤی هاوکاری نین، بەڵکو تاکگەلێکی خۆڕاگرن کە خاوەنی بەهرە، ئارەزوو و توانایەکی قووڵن بۆ بەشداریکردنی ئەرێنی لە کۆمەڵگادا. لە ڕێگەی سەکۆی بەرچاوی خۆیەوە، لۆکۆنیەن داوای پشتیوانی و ناسینەوەی زیاتر بۆ وەرزشکارانی پەنابەر دەکات، جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە بەهێزکردنیان نەک تەنها سوود بە تاکەکان دەگەیەنێت، بەڵکو پەیامێکی بەهێزی هیوا و دەرفەت بۆ ملیۆنان کەس دەنێرێت کە هێشتا لەگەڵ بارودۆخی سەختدا لە سەرانسەری جیهاندا دەستەو یەخەن.

پابەندبوونی نەگۆڕی لۆکۆنیەن بە گەشەپێدانی داهاتوویەکی باشتر بۆ پەنابەران لە ڕێگەی وەرزشەوە، بانگەوازێکی قایلکەرە بۆ کارکردن. ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، حکومەتە نیشتمانییەکان و کۆمەڵگە ناوخۆییەکان دەبێت بە شێوەیەکی بەرچاو وەبەرهێنانی خۆیان لە پڕۆگرامە وەرزشییە پەنابەر-تایبەتەکاندا زیاد بکەن. ئەم وەبەرهێنانانە نابێت تەنها وەک خەرجی سەیر بکرێن، بەڵکو وەک بەشدارییەکی ستراتیژی لە سەرمایەی مرۆیی، لە بنیاتنانی ئاشتیدا و لە داهاتوویەکی گشتگیرتر و دادپەروەرانە بۆ هەموواندا سەیر بکرێن. هەر گۆڵێک کە تۆمار دەکرێت، هەر پێشبڕکێیەک کە تەواو دەکرێت، و هەر دەستێک کە لە گۆڕەپانی یارییەکەدا درێژ دەکرێت، بەشداری دەکات لە بنیاتنانی پردێکی هیوا کە لە سنوورەکان تێدەپەڕێت و مرۆڤایەتی لە گەڕانی هاوبەشیدا بۆ شکۆمەندی و دەرفەت یەکدەخات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری