پاکستان کابل بۆردومان دەکات دوای توندتربوونی شەڕەکانی سنوور لەگەڵ ئەفغانستان

پاکستان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

پاکستان کابل بۆردومان دەکات دوای توندتربوونی شەڕەکانی سنوور لەگەڵ ئەفغانستان

پاکستان لە ڕۆژی هەینیدا، هێرشی ئاسمانی بۆ سەر شاری کابل، پایتەختی ئەفغانستان و دوو پارێزگای دیکە ئەنجامدا، ئەمەش چەند کاتژمێرێک دوای هێرشێکی سنووری لە لایەن ئەفغانستانەوە بوو. ئەم هەڵکشانی زۆری توندوتیژییە لە نێوان ئەم دوو وڵاتەی دراوسێدا، کە پێشتر لە ساڵی 2025دا ئاگربەستێکیان بە نێوەندگیری قەتەرەوە مۆر کردبوو، بۆیە ئەم ئاگربەستە زیاتر لاواز و لە مەترسیدا دەرکەوتووە و نیگەرانییەکی زۆر لەسەر سەلامەتی ناوچەکە و کاریگەری هەوڵە دیپلۆماسییەکان دروست دەکات.

هێرشەکانی پاکستان دوای ئەوە هات کە هێزەکانی ئەفغانستان ڕۆژی پێنجشەممە هێرشیان کردە سەر سەربازانی سنووری پاکستان. حکومەتی تاڵیبان لە ئەفغانستان ڕایگەیاند کە هێرشەکەی ئەوان وەڵامدانەوەی هێرشە ئاسمانییەکانی پێشووی پاکستان بووە کە بووەتە هۆی کوژرانی چەند کەسێک. ڕۆژی هەینی سێ تەقینەوە لە کابل بیسترا، بەڵام زانیاری ورد لەسەر شوێنی تەقینەوەکان و ژمارەی قوربانییەکان تا ئێستا بەردەست نین.

سەرۆک وەزیرانی پاکستان، شەهباز شێریف، لە لێدوانێکی تونددا ڕایگەیاند کە هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی توانای "سەحکووتکردنی" هەر داگیرکەرێک لە دەستدایە. شێریف وتی: "هێزەکانمان توانای تەواویان هەیە بۆ سەحکووتکردنی هەر بیروڕایەکی داگیرکەرانە". هەروەها جەختی لە یەکگرتوویی نەتەوەیی کردەوە و وتی: "هەموو نەتەوەکە لەگەڵ هێزە چەکدارەکانی پاکستان پێکەوە وەستاون". ئەم قسانە مانای ئەو پۆستەی سەربازییە زیاتر دەکات کە ئیسلام ئاباد لە وەڵامی ناکۆکییە سنوورییەکاندا گرتوویەتیەبەر.

پەیوەندییەکانی نێوان پاکستان و ئەفغانستان لە مانگەکانی ڕابردوودا زۆر توند بوونەتەوە. بازگە سنوورییە وشکانییەکان زۆربەی کات داخراون دوای شەڕی خوێناویی مانگی ئۆکتۆبەر کە تیایدا زیاتر لە 70 کەس لە هەردووولاوە کوژران. ئیسلام ئاباد بەردەوام تۆمەتبار دەکات کە ئەفغانستان ڕێگە بە گروپە چەکدارەکان دەدات هێرش بکەنە سەر پاکستان، بەڵام حکومەتی تاڵیبان ئەم تۆمەتانە ڕەتدەکاتەوە. ئەم ناکۆکییە نائومێدی قوڵ و جیاوازی لە پێداویستییەکانی سەلامەتی نێوان هەردوو وڵات نیشان دەدات.

کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نیگەرانی خۆی لە زیادبوونی گرژییەکان دەربڕیوە. ئەنتۆنیۆ گوتیرێش، سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە ڕێگەی ستیفان دوجاریک، وتەبێژی نەتەوە یەکگرتووەکان، داوای لە هەردووولاو کرد کە یاسا نێودەوڵەتییە مرۆییەکان جێبەجێ بکەن بۆ پاراستنی هاوڵاتیانی مەدەنی و "بەردەوام بن لە هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان لە ڕێگەی دیپلۆماسییەوە". محسین ناکوی، وەزیری ناوخۆی پاکستان، لەبارەی هێرشە ئاسمانییەکانی ڕۆژی هەینیەوە، وتی کە ئەم هێرشانە "وەڵامێکی شایستەن" بۆ "هێرشی ئاشکرای تاڵیبان"ی ئەفغانی.

زەبیحوللا موجاھید، وتەبێژی حکومەتی ئەفغانستان، پشتڕاستی کردەوە کە پاکستان هێرشی ئاسمانی بۆ سەر قەندەهار و پارێزگای زابل لە باشووری ڕۆژهەڵاتیش ئەنجام داوە. موجاھید وتی کە سوپای ئەفغانستان ڕۆژی پێنجشەممە هێرشی سنووری خۆی دەستی پێکردووە وەک وەڵامدانەوەی هێرشە ئاسمانییەکانی پاکستان کە ڕۆژی یەکشەممە بۆ سەر ناوچە سنوورییەکانی ئەفغانستان ئەنجامدراون و بوونەتە هۆی کوژرانی چەند کەسێک. هەروەها وتی کە هێزەکانی ئەفغانستان زیاتر لە دوازدە بنکەی سەربازیی پاکستانیان گرتووە.

هەوڵەکان بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی ئاشتیی هەمیشەیی لە نێوان هەردوو وڵاتدا بەربەستی گەورەیان بەخۆوە بینیوە. دانوستانەکان و ئاگربەستی یەکەم کە لە مانگی ئۆکتۆبەردا بە نێوەندگیری قەتەر و تورکیا کرابوو، ئێستا زیاتر لاواز دەردەکەون. دۆخەکە بەهۆی زانیارییە ناکۆکەکانی مردووان و برینداران ئاڵۆزتر بووە. وەزارەتی بەرگری ئەفغانستان ڕایگەیاند کە 55 سەربازی پاکستانی لە هێرشەکەی ڕۆژی پێنجشەممە کوژراون، هەندێک تەرمیان گواستراوەتەوە بۆ ئەفغانستان و ژمارەیەکی دیکەش بە زیندوویی گیران. وەزارەتەکە باس لە 8 قوربانی ئەفغانی و 11 برینداری کرد. لە بەرامبەردا، عەتائوللا تارار، وەزیری ڕاگەیاندنی پاکستان، وتی کە تەنها دوو سەربازی پاکستانی کوژراون و سێی دیکە بریندار بوون، لە کاتێکدا 36 چەکداری ئەفغانی کوژراون. موشەڕەف عەلی زەیدی، وتەبێژی سەرۆک وەزیرانی پاکستان، هەر شتێکی لەبارەی گیراوانی سەربازیی پاکستانیەوە ڕەتکردەوە.

هێڵی دۆران، سنووری 2,611 کیلۆمەتری نێوان پاکستان و ئەفغانستان، وەک پرسێکی ناکۆک ماوەتەوە، چونکە ئەفغانستان بە فەرمی دان بە سنوورەکەدا نانێت. ئەم ناکۆکییە کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر هاوڵاتیانی مەدەنی هەبووە. بەرپرسانی ئەفغانی ڕایانگەیاندووە کە کەمپی پەنابەرانی نزیک بازگەی سنووری تورخام، دوای برینداربوونی چەند پەنابەرێک و کوژرانی 13 هاوڵاتی مەدەنی، لەنێویاندا ژنان و منداڵان، چۆڵ کراوە. لە لای پاکستان، پۆلیسی ناوخۆیی یارمەتی دانیشتووانانی داوە بۆ چۆڵکردنی ناوچەکان بۆ شوێنی ئارامتر، هەروەها پەنابەرانی ئەفغانی کە چاوەڕوانی گەڕانەوەیان دەکرد، گواستراونەتەوە بۆ شوێنی ئارام. چەرخەی دووبارەی توندوتیژی، لەنێویاندا شەڕە سنوورییە کوشندەکانی مانگی ئۆکتۆبەر و هێرشەکانی پێشووی پاکستان بۆ سەر بارەگای چەکدارەکان لە ئەفغانستان، جەخت لەسەر ناجێگیری بەردەوام لەسەر ئەم سنوورە گرنگە دەکاتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری