ڕووسیا لە خراپبوونی ئاسایشی ئەوروپا هۆشداری دەدات و هەڕەشەی ڕێوشوێنی سەربازی-تەکنیکی دەکات لەسەر پشتگوێخستنی پێشنیازەکانی بۆ ئاسایش

جیهانی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڕووسیا لە خراپبوونی ئاسایشی ئەوروپا هۆشداری دەدات و هەڕەشەی ڕێوشوێنی سەربازی-تەکنیکی دەکات لەسەر پشتگوێخستنی پێشنیازەکانی بۆ ئاسایش

وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا هۆشدارییەکی توندی بڵاوکردەوە، نیگەرانییەکی قووڵی خۆی دەربڕی سەبارەت بەوەی کە وەک پشتگوێخستنی بەردەوامی ڕۆژاوا بۆ پێشنیازەکانی مۆسکۆ بە ئامانجی دامەزراندنی گەرەنتییە ئەمنییە جێگیرەکان لە ئەوروپا وەسفی دەکات. وەزارەتەکە جەختی لەوە کردەوە کە ئەم بێباکییە نەک تەنها دەبێتە هۆی خراپبوونی دۆخی ئەمنی لە کیشوەرەکەدا، بەڵکو ڕووسیا بەرەو هەڵبژاردنە سەختەکان دەبات، جەختیشی لەوە کردەوە کە ئەگەر ئەم بابەتە گرنگە لە ڕێگەی کەناڵە سیاسی و دیپلۆماسییەکانەوە چارەسەر نەکرێت، ناچار دەبێت ڕێوشوێنی سەربازی-تەکنیکی بگرێتەبەر.

ئەم ڕاگەیاندنانە لە ناوەڕاستی گرژییە جیۆپۆلەتیکییە زیادبووەکانی نێوان ڕووسیا و وڵاتانی ڕۆژاوا، بەتایبەتی ڕێکخراوی پەیمانی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) دێن. مۆسکۆ بەردەوام نیگەرانییەکانی خۆی لەبارەی فراوانبوونی ناتۆ بەرەو ڕۆژهەڵات و نزیکبوونەوەی ژێرخانی سەربازییەکەی لە سنوورەکانی ڕووسیا دەربڕیوە و ئەم گەشەپێدانانە بە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی خۆی دەزانێت. ڕووسیا داوای گەرەنتییەکی یاسایی پابەندکەر دەکات کە ڕێگری لە فراوانبوونی داهاتووی ناتۆ بکات، بەتایبەتی سەبارەت بە ئەگەری بە ئەندامبوونی وڵاتانی وەک ئۆکرانیا و جۆرجیا، هەروەها ڕاگرتنی بڵاوکردنەوەی سیستەمە چەکدارییە هێرشبردنەکان لە وڵاتانی دراوسێدا.

پێشنیازەکانی ڕووسیا بۆ گەرەنتییە ئەمنییەکان، کە لەم دواییانەدا پێشکەش کراون، بڕگەی سەرەکییان لەخۆگرتبوو وەک بڵاونەکردنەوەی مووشەکەکانی مەودای مامناوەند و کورت لەو ناوچانەی کە دەتوانن هەڕەشە لە ئاسایشی لایەنی بەرامبەر بکەن، سنووردارکردنی چالاکییە سەربازییەکان لە نزیک سنوورەکان، و پابەندبوون بە بنەمای ئاسایشی دابەشنەکراو، کە تێیدا هیچ دەوڵەتێک نابێت ئاسایشی خۆی لەسەر حسابی ئاسایشی ئەوانی تر زیاد بکات. بەڵام، وڵاتانی ڕۆژاوا ئەم داواکارییانە وەک سنووردارکردنی سەروەریی دەوڵەت و سنووردارکردنی توانای ناتۆ بۆ بەرگریکردن لە ئەندامەکانی دەبینن، ئەمەش وایکردووە قبوڵکردنیان بابەتێکی ئاڵۆز بێت.

هەڕەشەی گرتنەبەری "ڕێوشوێنی سەربازی-تەکنیکی" لێکەوتەی جددی لەگەڵدایە. ئەم جۆرە کردەوەیانە دەتوانێت بڵاوکردنەوەی سیستەمی چەکی نوێ، بەهێزکردنی هێزەکانی سەر سنوور، یان ئەنجامدانی ڕاهێنانی سەربازیی بەرفراوان لەخۆبگرێت، کە هەموویان دەتوانن مەترسیی هەڵەی خەمڵاندن و پەرەسەندنی ناخوازی زیاد بکەن. ئەم جۆرە ڕێوشوێنە ئامانجی ڕێگریکردنە لەوەی ڕووسیا وەک هەڕەشە سەیری دەکات، بەڵام هاوکات، دەتوانێت ببێتە هۆی دەستپێکردنی پێشبڕکێیەکی نوێی چەک و زیادکردنی کەشوهەوای بێمتمانەیی لە نێوان لایەنەکاندا.

شیکەرەوە سیاسییەکان پێشنیار دەکەن کە هەڵوێستی ڕووسیا ڕەنگدانەوەی بێهیوابوونێکی گەشەسەندووە لە نەبوونی پێشکەوتن لە گفتوگۆکان سەبارەت بە پرسە ئەمنییە سەرەکییەکان. لە کاتێکدا ڕۆژاوا سوورە لەسەر ئەوەی کە سیاسەتی دەرگای کراوەی ناتۆ بنەمایەکی سەرەکییە، ڕووسیا پێی وایە ئەم بنەمایە بۆ لاوازکردنی ئاسایشی خۆی بەکارهێنراوە. هەندێک چاودێر داوای پێویستی دۆزینەوەی بنەمایەکی هاوبەش بۆ گفتوگۆ دەکەن، بە تیشک خستنە سەر ڕێوشوێنەکانی بنیاتنانی متمانە و شەفافیەت بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکان.

بەردەوامبوونی ئەم چەقبەستووییە دیپلۆماسییە دەتوانێت لێکەوتەی جددی بۆ سەقامگیری ناوچەیی و نێودەوڵەتی هەبێت. شکستی چارەسەرە سیاسییەکان دەرگا بۆ پەرەسەندنی سەربازی دەکاتەوە، کە لە بەرژەوەندی هیچ لایەنێکدا نییە. لە ئەنجامدا، داواکارییەکان بۆ چڕکردنەوەی هەوڵە دیپلۆماسییە جدییەکان و دانوستانە بنیاتنەرەکان بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەک بۆ دەرچوون لەم دۆخە ئەمنییە، بەمەش دوورکەوتنەوە لە سیناریۆکان کە دەتوانن بۆ ئەوروپا و جیهان وێرانکەر بن، لە زیادبووندایە.

سەرنجەکان هێشتا لەسەر ئەوە ماونەتەوە کە وڵاتانی ڕۆژاوا چۆن وەڵامی ئەم هۆشدارییەی ڕووسیا دەدەنەوە، و ئایا ئەگەری زیندووکردنەوەی گفتوگۆیەکی بنیاتنەر لەسەر گەرەنتییە ئەمنییەکان هەیە، یان ناوچەکە لە داهاتوویەکی نزیکدا مەحکومە بە پەرەسەندن و گرژیی زیاتر.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری