کاوشگر کنجکاوی رازهای آب باستانی مریخ را از طریق برآمدگی‌های «تار عنکبوتی» فاش می‌کند

ایالات متحده - خبرگزاری اخباری

کاوشگر کنجکاوی رازهای آب باستانی مریخ را از طریق برآمدگی‌های «تار عنکبوتی» فاش می‌کند

در عصر اکتشافات پیشرفته مریخ، پرسش‌های اساسی پیرامون گذشته باستانی سیاره سرخ از صرفاً پرسیدن درباره وجود آب به نقشه‌برداری دقیق از خط زمانی و پایداری آن تکامل یافته است. آزمایشگاه علمی مریخ (MSL) کاوشگر کنجکاوی ناسا در خط مقدم این تلاش علمی قرار دارد و یک تحقیق گسترده شش ماهه را بر روی ساختارهای زمین‌شناسی خاصی که به طور غیررسمی «تارهای عنکبوت مریخی» یا «برآمدگی‌های باکس‌ورک» نامیده می‌شوند، در کوه شارپ در دهانه گیل انجام می‌دهد.

این ساختارهای زمین‌شناسی کم‌ارتفاع، که معمولاً 1 تا 2 متر ارتفاع دارند و توسط فرورفتگی‌های پر از شن از هم جدا شده‌اند، شاخص‌های قدرتمندی از آب‌های زیرزمینی غنی از مواد معدنی هستند که میلیاردها سال پیش از طریق شبکه‌ای از شکستگی‌های زیرزمینی در سنگ بستر مریخ جریان داشته‌اند. این برآمدگی‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که مواد معدنی از این آب رسوب می‌کنند و در طول زمان‌های طولانی، با فرسایش سنگ بستر اطراف، شبکه معدنی آشکار شده به صورت این برآمدگی‌های متمایز ظاهر می‌شود و شن در حفره‌های بین آنها جمع می‌شود و الگویی چشمگیر شبیه تار عنکبوت را از مدار قابل مشاهده می‌سازد.

روی زمین، برآمدگی‌های باکس‌ورک به طور قابل توجهی کوچکتر هستند، اغلب تنها چند سانتی‌متر ارتفاع دارند و معمولاً در غارها یا محیط‌های بسیار خشک و شنی یافت می‌شوند که عمدتاً از کوارتز تشکیل شده‌اند. ترکیب معدنی خاص برآمدگی‌های باکس‌ورک مریخ هنوز در حال بررسی فعال است، اما وجود خود آنها به شدت بر وجود آب مایع دلالت دارد و آنها را به قطعه‌ای حیاتی در پازل پیچیده درک پتانسیل مریخ برای میزبانی حیات میکروبی تبدیل می‌کند.

غلبه بر چالش‌ها و کسب دیدگاه‌های جدید

کاوش طولانی‌مدت کنجکاوی بر روی این برآمدگی‌های پیچیده در کوه شارپ چالش‌های عملیاتی قابل توجهی را ایجاد کرده است. عبور ایمن از این زمین نیازمند آن است که کاوشگر به اندازه یک SUV، با دقت در امتداد قله‌های باریک برآمدگی‌ها حرکت کند و به حفره‌های شنی سرازیر شود که در آن خطر لغزش چرخ‌ها یا مشکل در چرخش افزایش می‌یابد. اشلی استروپ، مهندس سیستم‌های عملیاتی در آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا، درباره تعادل ظریف اظهار داشت: «تقریباً شبیه بزرگراهی است که می‌توانیم روی آن رانندگی کنیم. اما سپس باید به حفره‌ها برویم، جایی که باید مراقب باشید چرخ‌های کنجکاوی لیز نخورند یا در شن مشکل در چرخش نداشته باشند. همیشه راه حلی وجود دارد. فقط باید مسیرهای مختلفی را امتحان کرد.»

صعود کاوشگر به کوه شارپ با ارتفاع تقریبی 5 کیلومتر به دانشمندان این امکان را داده است که لایه‌های زمین‌شناسی را که در دوران‌های مختلف تشکیل شده‌اند، مطالعه کنند و روند بلندمدت خشک‌تر شدن تدریجی مریخ را آشکار سازند که با دوره‌های کوتاه‌تر و مرطوب‌تر که آب سطحی وجود داشت، درهم آمیخته بود. کشف برآمدگی‌های باکس‌ورک در ارتفاعات بالای کوه به ویژه مهم است و نشان می‌دهد که سطح آب‌های زیرزمینی باستانی به طور قابل توجهی بالا بوده است. تینا سیگر، دانشمند MSL کنجکاوی از دانشگاه رایس، توضیح داد: «دیدن باکس‌ورک در این ارتفاع از کوه نشان می‌دهد که سطح آب‌های زیرزمینی باید بسیار بالا بوده باشد. و این بدان معناست که آب مورد نیاز برای حفظ حیات می‌توانست بسیار طولانی‌تر از آنچه از مدار تصور می‌کردیم، دوام داشته باشد.» این یافته، خط زمانی بالقوه برای شرایط قابل سکونت در مریخ را گسترش می‌دهد.

تحلیل‌های شیمیایی سرنخ‌های حیاتی را آشکار می‌کنند

تصاویر نزدیک کنجکاوی از برآمدگی‌های باکس‌ورک، گره‌های معدنی کوچک و گردی را نشان داده است که ماهیت آب‌ساز این ساختارها را تأیید می‌کند. با این حال، مکان دقیق این گره‌ها – که در دیواره‌های برآمدگی‌ها و در حفره‌ها یافت می‌شوند و نه در امتداد شکستگی‌های مرکزی – پرسش‌های جدیدی را درباره فرآیندهای رسوب‌گذاری آنها ایجاد می‌کند. سیگر خاطرنشان کرد: «ما هنوز نمی‌توانیم به طور کامل توضیح دهیم که چرا گره‌ها در جایی که هستند ظاهر می‌شوند. شاید برآمدگی‌ها ابتدا توسط مواد معدنی سیمانی شده‌اند و اپیزودهای بعدی آب‌های زیرزمینی گره‌هایی را در اطراف آنها باقی گذاشته‌اند.»

در سال 2025، کنجکاوی سه نمونه از برآمدگی‌های باکس‌ورک را جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل کرد و مواد معدنی رسی را در برآمدگی‌ها و مواد معدنی کربناته را در حفره‌ها شناسایی کرد. بر این اساس، در سال 2026، نمونه چهارم تحت تجزیه و تحلیل گسترده‌تر «شیمی مرطوب» در آزمایشگاه روی کاوشگر قرار گرفت. این تکنیک پیشرفته شامل پودر کردن نمونه و حرارت دادن آن در کوره با دمای بالا همراه با معرف‌های شیمیایی برای محافظت و شناسایی ترکیبات مبتنی بر کربن است که برای حیات حیاتی هستند. اگرچه نتایج نهایی این نمونه خاص از اوایل فوریه هنوز در انتظار است، اما سه نمونه قبلی هیدروکربن‌های زنجیره بلند را به دست آوردند – بزرگترین هیدروکربن‌هایی که تاکنون در مریخ کشف شده‌اند. روی زمین، اینها بلوک‌های سازنده اساسی برای لیپیدها هستند که غشاهای سلولی را تشکیل می‌دهند.

تجزیه و تحلیل بیشتر که نشان‌دهنده محتوای بالای سیلیس در سنگ‌ها است، نشان می‌دهد که آب باستانی که از طریق این شکاف‌ها جریان داشته، احتمالاً خنثی یا فقط کمی اسیدی بوده است. چنین شرایطی در «منطقه گلدن‌لاکس» برای حیات میکروبی قرار می‌گیرد و این برآمدگی‌های باکس‌ورک و شیمی پیچیده آنها را به موضوعات بررسی علمی فشرده تبدیل می‌کند و راه را برای درک عمیق‌تر از گذشته آبی مریخ و پتانسیل آن برای حیات باستانی هموار می‌سازد.

خبرگزاری اخباری