Bolîvya: Serok Paz Piştî 50 Rojên Xwepêşandanan Rewşa Awarte Ragihand

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

La Paz — Serokê Bolîvyayê Rodrigo Paz roja Şemiyê rewşa awarte ragihand, piştî hefteyên xwepêşandanên li dijî hikûmetê ku ji ber bilindbûna lêçûnên jiyanê û zextên aborî derketin, û piştre veguherîn krîzeke siyasî ya zêde. Xwepêşander, ku ji aliyê sendîkayên karkeran, cotkaran û alîgirên serokê berê Evo Morales ve têne piştgirîkirin, daxwaza îstîfaya Paz dikin. Wek tê zanîn, girtina rêyan li hin deverên welêt bûye sedema kêmbûna xwarin, sotemenî û alavên pizîşkî, û di pêncî rojên dawî de aborî felc kiriye.

Serok Tevgera Artêşê Ji Bo Vegerandina Aramiyê Destnîşan Dike

Paz di axaftina xwe ya neteweyî de diyar kir: “Min ferman da ku rewşa awarte were cîbicîkirin da ku rê werin vekirin. Bolîvî nikarin bibin rehînên van astengiyan ku wan ji kar, xwendin, wergirtina lênêrîna pizîşkî, dabînkirina hewcedariyên xwe û gihandina xwarinê bo malên xwe asteng dikin.” Serok anî ziman ku ev gav rê dide artêş û polîs ku mudaxele bikin û aramiyê vegerînin. Paz tekez kir ku rewşa awarte armanc dike “ji bo vegerandina jiyanê li Bolîvyayê bo rewşa normal”, û destnîşan kir ku “komên rêxistinkirî hîn jî tundûtûjiyê bi kar tînin ji bo felckirina welêt”.

Krîza Aborî û Guhertina Siyasî

Meha borî, Paz qanûnek îmze kiribû ku destûr dide hêzên çekdar ku di pevçûnên navxweyî de mudaxele bikin, her çend berê gotibû ku ragihandina rewşa awarte dê di rewşa têkçûna diyalogê de bibe vebijarka dawî. Di axaftina xwe ya Şemiyê de, wî got: “Piştî ku hemî rêyên diyalogê hatin westandin, û lihevkirin bi xwediyên daxwazên rewa re hatin kirin, û aliyên ku tundûtûjî bi kar anîn di hewldana têkbirina aramiyê li Bolîvyayê de hatin nasîn, me biryara cîbicîkirina rewşa awarte li seranserê welêt da.” Paz, ku ji navenda siyasî ye, heft meh berê bû serok, û krîza aborî ya herî xirab a welêt di nifşekê de mîras girt, krîzek ku bû sedema bidawîhatina nêzîkî du dehsalan ji desthilatdariya çepgiran. Hilbijartina wî di welatê Amerîkaya Başûr de, ku ji sala 2006an ve hema hema bê navber ji aliyê “Tevgera Ber Bi Sosyalîzmê” (MAS) ve dihate rêvebirin, veguherînek dîrokî nîşan da. Paz hewl da ku têkiliyên dîplomatîk bi Dewletên Yekbûyî re xurt bike, ku ji sala 2009an ve di nav alozî de bûn. Di Îlonê de, wî planên peymanek hevkariya aborî ya 1.5 milyar dolarî bi karbidestên Amerîkî re eşkere kir da ku dabînkirina sotemeniyê misoger bike. Pêla niha ya aloziyan di Gulanê de dest pê kir piştî ku Paz ji bo kêmkirina kêmasiya darayî, piştgiriyên sotemeniyê yên bi salan kêm kir. Bolîvya ji kêmbûna giran a diravê biyanî, û kêmbûnek girîng di hinardekirina gaza xwezayî de, ku ji bo welêt çavkaniyek sereke bû, dikişîne, di heman demê de enflasyon gihîştiye asta herî bilind di 40 salan de, û sotemenî kêm bûye. Ligel daxwaza îstîfaya serok, sendîka daxwaza zêdekirina mûçeyan û bidawîkirina krîzên sotemenî û kêmbûna dolar dikin. Ragihandina rewşa awarte li Bolîvyayê nîşana krîzeke kûr e ku ji pirsgirêkên aborî û civakî yên çaresernebûyî derketiye.