تاقیکردنەوەی متمانەی موشەکی مانگی ناسا ئەنجامێکی تێکەڵاوی هەبوو، پرسیار بۆ ئارتیمس II دروست دەکات

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

تاقیکردنەوەی متمانەی موشەکی مانگی ناسا ئەنجامێکی تێکەڵاوی هەبوو، پرسیار بۆ ئارتیمس II دروست دەکات

تاقیکردنەوەیەکی متمانەبەخشی ئەم دواییەی موشەکی زەبەلاحی سیستەمی هەڵدانی بۆشایی (SLS)ی ناسا، کە بۆ گەڕاندنەوەی مرۆڤایەتی بۆ سەر مانگ دروستکراوە، بڕیارێکی ئاڵۆزی داوە، کە کۆمەڵێک پشتڕاستکردنەوەی سەرکەوتووی مۆرەکان لەگەڵ کێشەیەکی تەکنیکی چاوەڕواننەکراودا کۆکردووەتەوە. لەکاتێکدا ئەندازیاران بە وردی داتاکانی تەلەمەتری تاوتوێ دەکەن، ڕووداوەکە ئاماژە بەو ئاستەنگە سروشتییانە دەکات لە ئامادەکردنی نەوەی داهاتووی ئامێرەکانی گەڕانی مانگ، بەتایبەتی لەکاتێکدا ئەرکی ئارتیمس IIی ئارەزوومەندانە لە ئاسۆدایە.

تاقیکردنەوەکە، کە ئەم دواییە لە سەنتەری بۆشایی ئاسمانی کێنیدی ئەنجامدرا، ئامانجی پشتڕاستکردنەوەی مۆرە تازە گۆڕدراوەکانی قۆناغی سەرەکی SLS بوو. ئەم مۆرانە پێشتر لە کاتی مانۆڕی جلوبەرگی تەڕ (WDR)دا شکستیان هێنابوو، کە بووە هۆی دزەکردنی سووتەمەنی. بەرپرسانی ناسا ئەم ڕاهێنانەیان بە "تاقیکردنەوەی متمانەبەخش" ناوبرد، کە هەنگاوێکی گرنگە پێش WDRی تەواو قەبارەی داهاتووی موشەکەکە. لەکاتێکدا پڕکردنەوەی بەشەکی سەرکەوتووی قۆناغی سەرەکی بە ئۆکسجینی شل بەڕاستی متمانەی بە یەکپارچەیی مۆرە نوێکراوەکان بەهێز کرد، نائاساییەکی بەرچاو دەرکەوت: کەمبوونەوەی لێشاوی هایدرۆجینی شل بۆ ناو پاڵنەرە زەبەلاحەکە. ئەندازیاران گومانیان لە فلتەرێکی خراپ لەناو ئامێری پشتیوانی زەویدا دەکەن، کە ئەو پێکهاتەیە لەو کاتەوە گۆڕدراوە.

سەرەڕای ئەم شکستە، ناسا بە دیدێکی پراگماتیکی دەڕوانێتە بابەتەکە. ئاژانسەکە ڕایگەیاندووە کە "تیمەکان توانیویانە متمانە بە چەندین ئامانجی سەرەکی تاقیکردنەوەکە بەدەست بهێنن،" ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی خاڵە داتاییە گرنگەکان بەدەست هاتوون. بەڵام، نەبوونی پلانێکی خێرا بۆ تاقیکردنەوەیەکی متمانەبەخشی دیکە پێش WDRی داهاتوو لە مانگی شوباتدا پرسیارگەلێک سەبارەت بە وردبینی پڕۆسەی پشتڕاستکردنەوەی سیستەمی هایدرۆجین دروست دەکات. ڕێگای ئەرکی ئارتیمس II، کە ئاسمانەوانان لە گەشتێکی دەوری مانگیدا هەڵدەگرێت، لە ئێستاوە بە توندی بۆ پەنجەرەیەکی هەڵدانی کە لە مانگی ئازاردا دەکرێتەوە، لەگەڵ دەرفەتەکانی دیکە لە مانگی نیساندا، خشتەی بۆ دانراوە.

سیستەمی هەڵدانی بۆشایی (Space Launch System)، کە بناغەی بەرنامەی ئارتیمسی ناسایە، نوێنەرایەتی دەستکەوتێکی ئەندازیاری مەزن دەکات، بەڵام پەرەپێدانی بە دواکەوتن و ئاڵۆزییە تەکنیکییەکانەوە تێکەڵاو بووە. بزوێنەرەکانی قۆناغی سەرەکی، کە لە بەرنامەی شاتڵی بۆشایی ئاسمانی بەناوبانگەوە دووبارە بەکارهێنراونەتەوە، پشت بە ئۆکسجینی شل و هایدرۆجین دەبەستن – سووتەمەنیگەلێک کە ناسا ئەزموونێکی مێژوویی بەرفراوانی لە مامەڵەکردن لەگەڵیاندا هەیە. بەڵام، بۆشاییە بەرچاوەکە لە دوای دواین هەڵدانی شاتڵی بۆشایی ئاسمانی لە ساڵی 2011ەوە، لەگەڵ ماوەی چەند ساڵەی نێوان گەشتەکانی SLS، بەو واتایە دێت کە زانیارییە دامەزراوەییەکان و ئاشنابوون بە کارکردن بە بەردەوامی دووبارە دادەمەزرێنرێن و تاقیدەکرێنەوە. ئەم ڕیتمە کارپێکردنە پچڕپچڕە ئاستەنگێکی ناوازە بۆ پاراستنی ئامێرەکان، ڕاهێنانی کارمەندان، و باشترکردنی ڕێکارەکان پێشکەش دەکات.

بەڕێوەبەری ناسا، جارید ئایزاکمان، بۆ خستنەڕووی ئاستەنگەکانی ئەم دواییە، پۆستێکی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکردەوە و هاوشێوەیی لەگەڵ قۆناغی ئامادەکاری ئەرکی ئارتیمس Iی بێ سەرنشیندا کێشا. ئایزاکمان لە پۆستەکەیدا لە X (کە پێشتر تویتەر بوو) نووسی: "بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کێشانەی لە کاتی ئامادەکاری ئارتیمس I دا بینران، و ماوەی درێژی نێوان ئەرکەکان، نابێت سەرسام بین کە لە کاتی دەستپێکردنی هەڵمەتی ئارتیمس II دا ئاستەنگەکان هەبن." قسەکانی دان بە سروشتی داواکاری پەرەپێدانی گەشتە بۆشاییەکان و چەماوەی فێربووندا دەنێت کە پەیوەستە بە ئەرکە ئاڵۆز و دەگمەنەکانەوە. ئایزاکمان پێشبینییەکی بوێرانیش سەبارەت بە ئارتیمس III کرد، و جەختی کردەوە: "نزیکەی بە دڵنیاییەوە بۆ ئارتیمس III، ئۆتۆمبێلەکە پێش گەیشتنی بە سەکۆی هەڵدان، بە ساردی تاقیدەکەینەوە، و ڕووبەرەکانی بارکردنی سووتەمەنی کە ئێمە کێشەکانیان چارەسەر دەکەین، دووبارە دیزاین دەکرێنەوە." ئەم پابەندبوونە ئاماژە بە ڕێبازێکی کارا دەکات بۆ چارەسەرکردنی لاوازییە ناسراوەکان، بەڵام بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆش ئاماژە بە ئاستەنگە تەکنیکییە بەردەوامەکانی بەرنامەکە دەکات.

خشتەی کاتیی ئارەزوومەندانە بۆ ئارتیمس III، کە ئامانجی گەڕاندنەوەی مرۆڤە بۆ سەر ڕووی مانگ، ڕووبەڕووی کۆمەڵێک ئاستەنگی گەورە دەبێتەوە. ماوەی کارکردنی ئایزاکمان ڕەنگە پێش ئەوەی ئەم ئەرکە جێبەجێ بکرێت کۆتایی بێت، چونکە هەڵدانی دەتوانێت بە ئاسانی بۆ ساڵانی 2030 دوابکەوێت. نیگەرانییەکی سەرەکی، وەک لەلایەن دەستەی ڕاوێژکاری سەلامەتی فڕۆکەوانی ناسا (NASA's Aerospace Safety Advisory Panel)ەوە دەربڕدراوە، لەسەر ئامادەیی سیستەمی نیشتنەوەی مرۆیی دەسوڕێتەوە. پەرەپێدانی نیشتنەوەیەکی مانگی کە توانای گواستنەوەی سەلامەتی ئاسمانەوانانی بۆ سەر و لەسەر ڕووی مانگ هەبێت، کارێکی زەبەلاحە، و هەر دواکەوتنێک لە پێشکەوتنەکەیدا دەتوانێت کاریگەری لەسەر تەواوی خشتەی کاتی ئەرکەکە دروست بکات، و بە شێوەیەکی پۆتانسێلی پێویستی بە گۆڕانکاری لە پرۆفایلی گشتی ئەرکەکەدا هەبێت. ئاژانسەکە بەسەر پەتێکدا دەڕوات، هاوسەنگی لە نێوان پێویستی پێشکەوتنی خێرا و داواکارییە بێ سازشەکانی سەلامەتی و متمانەپێکراوی لە گەڕانی بۆشایی قووڵدا ڕادەگرێت.

لە کاتێکدا ناسا ئەم ئاستەنگە ئەندازیاری و لۆژستیکییە ئاڵۆزانە تێدەپەڕێنێت، سەرکەوتنی بەرنامەی ئارتیمس پشت بە توانای دەبەستێت بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی بە وردی هەر نائاساییەکی تەکنیکی. هەر تاقیکردنەوەیەک، بەبێ گوێدانە ئەنجامە دەستبەجێیەکەی، داتای بێ نرخ دابین دەکات کە پڕۆسەکان باشتر دەکات و بناغە بۆ هەوڵەکانی داهاتووی مانگ بەهێز دەکات. گەشتکردنەوە بۆ سەر مانگ تەنها پێشبڕکێیەکی تەکنیکی نییە، بەڵکو بەڵگەیەکی خۆڕاگری مرۆڤە لە ڕووبەڕووبوونەوەی نادیاردا، کە تێیدا هەر "ئەنجامێکی تێکەڵاو" وانەیەکی فێربووە لە ڕێگای سەختی گەڕانی بۆشایی قووڵدا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری