سێبەری ترامپ دەمێنێتەوە: ئەمریکا لە میونشن داواکارییەکانی لە ئەوروپا دووپات دەکاتەوە

ئەوروپا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سێبەری ترامپ دەمێنێتەوە: ئەمریکا لە میونشن داواکارییەکانی لە ئەوروپا دووپات دەکاتەوە

سیناتۆر مارکۆ ڕوبیۆ، کەسایەتییەکی کاریگەر لەناو پارتی کۆماریی ئەمریکادا، پەیامێکی هێناوەتە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن کە لە سەرەتادا ڕەنگە وەک پشووێک بۆ هاوپەیمانە ئەوروپییەکان دەربکەوێت. ووتارەکەی، کە بە 'نەرمتر' وەسف کراوە بە بەراورد لەگەڵ کەسایەتییەکانی وەک جەی.دی. ڤانس لە ساڵانی پێشوودا، بەڵام ناتوانێت بەردەوامیی داواکارییە بنەڕەتییەکانی واشنتۆن بشارێتەوە. دەستەواژەی 'دەمانەوێت ئەوروپا بەهێز بێت' بە ئاڵۆزییەکی ژیرانە دەنگ دەداتەوە، کە ئاماژەیە بۆ هێزێک کە دەبێت لەگەڵ بەرژەوەندییە ستراتیژییەکان و دیدگای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بگونجێت، بەم شێوەیەش ئەو مەرجانە دەسەپێنێت کە پەیوەندییەکانی سەرانسەری ئەتڵەسی لە سەردەمی ئیدارەی دۆناڵد ترامپدا پێناسە کرد.

ئەم خولی ساڵانەی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن وەک پلاتفۆرمێکی چارەنووسساز بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئاستەنگە ئەمنییە جیهانییەکان کار دەکات. لە چوارچێوەیەکی جیۆپۆلیتیکیدا کە بە بەردەوامیی ململانێ لە ئۆکرانیا، زیادبوونی کاریگەریی چین، و ناسەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دیاری کراوە، گوشاری ئەمریکا لەسەر ئەوروپا بۆ بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری و هەماهەنگیکردنی سیاسەتەکانی لە هەر کاتێک زیاتر بەپەلە دەردەکەوێت. ئەوروپا، لە دیدی واشنتۆنەوە، زیاتر داوای لێدەکرێت کە بەرپرسیارێتی گەورەتر بۆ ئاسایشی خۆی لە ئەستۆ بگرێت، نەک تەنها لە دیدگای خۆپارێزییەوە، بەڵکو وەک هاوبەشێکی چالاک لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگە جیهانییەکاندا.

'مەرجەکانی ترامپ' کە بەردەوام خۆیان دەسەپێنن، لە چەند تەوەرەیەکی سەرەکییەوە پێکدێن: زیادکردنی خەرجییەکانی بەرگری (بە ئامانجی گەیشتن بە 2%ی بەرهەمی ناوخۆیی گشتی)، دابەشکردنی بارگرانییەکان بە شێوەیەکی دادپەروەرانەتر لەناو ناتۆدا، هەماهەنگی لە بوارە تەکنەلۆژییە گرنگەکاندا (وەک تۆڕەکانی 5G)، چارەسەرکردنی ناکۆکییە بازرگانییەکان، پابەندبوون بە سیاسەتەکانی سزاکان، و دڵنیابوون لە ئاسایشی وزە. پەیامە ناڕاستەوخۆکە ڕوونە: ئەوروپا دەبێت زیاتر بۆ ئاسایشی خۆی بکات و پشتگیری لە ستراتیژییە فراوانترەکەی ئەمریکا لە گۆڕەپانی جیهانیدا بکات. ئەم نزیکبوونەوەیە گۆڕانکارییەکی بەرفراوانتر لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا ڕەنگدەداتەوە، کە ڕەنگە دوو حزبی بێت، چونکە تیشک خستنە سەر بەرژەوەندییە نیشتمانییە ڕاستەوخۆکان و کەمبوونەوەی گرنگیی پابەندبوونە بێ مەرجە نەریتییەکان زیاتر بووە.

جیاوازیی نێوان شێوازی ڕوبیۆ و ڤانس لە شێوازەکەدایە، نەک لە ناوەڕۆکەکەدا. لەکاتێکدا ڤانس بە زمانی ڕاستگۆ و ڕاستەوخۆی ناسراو بوو، ڕوبیۆ نزیکبوونەوەیەکی دیپلۆماسیتر بەڵام توند پەیڕەو دەکات. هەردووکیان بەشێک لە بیرکردنەوەی پارتی کۆماری ڕەنگدەدەنەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئەم داواکارییانە تەنها دیاردەیەکی پەیوەست بە سەردەمی ترامپەوە نین، بەڵکو گۆڕانکارییەکی قووڵترن لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا کە ڕەنگە بەردەوام بێت بەبێ گوێدانە ئەوەی کێ لە کۆشکی سپیدایە. ئەم گۆڕانکارییە ئەوروپا ڕووبەڕووی ئاستەنگێکی ڕاستەقینە دەکاتەوە لە بەدەستهێنانی 'سەربەخۆیی ستراتیژی' کە ئارەزووی دەکات.

شیکردنەوەی دەستەواژەی 'دەمانەوێت ئەوروپا بەهێز بێت' چەندین مانای جیاواز ئاشکرا دەکات. ئایا مەبەست لێی ئەوروپایەکە کە توانای بەرگری سەربازیی خۆی هەبێت؟ یان ئەوروپایەکی بەهێزی ئابووری و گەشەسەندوو؟ یان ئەوروپایەکە کە لە ڕووی ستراتیژییەوە لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بگونجێت؟ چوارچێوەکە ئاماژە بە ئەگەری کۆتایی دەکات، بە واتای ئەوەی ئەوروپا دەبێت 'لەناو' ئەو سیستەمەدا بەهێز بێت کە ئەمریکا سەرکردایەتی دەکات، نەک ئەکتەرێکی ستراتیژیی تەواو سەربەخۆ بێت. ئەمەش لەگەڵ ئارەزووە گەشەسەندووەکانی ئەوروپا بۆ سەربەخۆیی ستراتیژیی ڕاستەقینە ناکۆکە، کە توانای بڕیاردانی تایبەت بە ئاسایش و بەرگریی خۆی بەبێ پشت بەستنی تەواو بە واشنتۆن لەخۆدەگرێت.

لێکەوتەکانی ئەم هەڵوێستەی ئەمریکا بۆ ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا قووڵن. گوشار لەسەر ئەندامانی ناتۆ بۆ جێبەجێکردنی ئامانجەکانی خەرجیی بەرگری زیاد دەکات، لەکاتێکدا ئەوروپا پرسیار لەسەر ڕۆڵی یەکێتیی ئەوروپا لە ئاسایش و دەستپێشخەرییە بەرگرییەکانی خۆی، و لەسەر ئەو ناکۆکییە ئەگەرییانەی کە ڕەنگە لەگەڵ ناتۆدا سەرهەڵبدەن، دەکات. ئەگەری گەڕانەوەی ئیدارەی ترامپ نادڵنیایی زیاتر دەکات، کە ئەمەش ئەوروپییەکان ناچار دەکات بە جددیتر لەسەر داهاتووی ئاسایشی خۆیان و ڕۆڵیان لە گۆڕەپانی جیهانیدا بیر بکەنەوە.

جگە لە ڕەهەندی بەرگری، ویلایەتە یەکگرتووەکان هەوڵدەدات بۆ هەماهەنگی لە سیاسەتە ئابوورییەکان، خۆڕاگریی زنجیرەی دابینکردن، و کێبڕکێی تەکنەلۆژی، بەتایبەتی سەبارەت بە چین. ئەمەش دۆخێکی دژوار بۆ نەتەوە ئەوروپییەکان دروست دەکات کە هەوڵدەدەن هاوسەنگی لە نێوان پەیوەندییە ئابوورییەکانیان لەگەڵ چین و نیگەرانییە ئەمنییەکانیان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا بپارێزن. لەکاتێکدا ئەوروپا هەوڵدەدات سوود لە دەرفەتە ئابوورییەکانی ئاسیا وەربگرێت، ناچار دەبێت لەگەڵ دیدگای ئەمریکادا بگونجێت کە چین بە ڕکابەرێکی ستراتیژی دەزانێت.

پەیوەندییەکانی سەرانسەری ئەتڵەسی لە گۆڕەپانێکی بڕیاردان دان. پێویستیی ئەوروپا بە گەرەنتییە ئەمنییەکانی ئەمریکا لە بەرامبەر ئارەزووی بۆ هاوبەشییەکی هاوسەنگتر. گۆڕانی تیشکی ئەمریکا بۆ ئاسیا. و ئاستەنگی پاراستنی یەکڕیزی لەبەردەم دابەشبوونە ناوخۆییەکان و گوشارە دەرەکییەکان. کۆنفرانسەکانی وەک میونشن وەک پێوەرێک بۆ تەندروستیی پەیوەندییەکانی سەرانسەری ئەتڵەسی کار دەکەن. هەرچەندە ڕەنگە ووتارەکە نەرمتر بێت، بەڵام پەیامی سەرەکیی واشنتۆن جێگیر دەمێنێت: ئەوروپا دەبێت هەنگاو بنێت، پابەندبوونەکانی جێبەجێ بکات، و لەگەڵ پێشینەی ستراتیژییەکانی ئەمریکادا بگونجێت. ڕێگای داهاتوو داوای دانوستانێکی ورد و تێگەیشتنێکی ڕوون دەکات لەوەی 'هێز' بەڕاستی بۆ هەردوو لای ئەتڵەسی چ مانایەک دەبەخشێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری