إخباري
الأربعاء ١٥ يوليو ٢٠٢٦ | الأربعاء، ١ صفر ١٤٤٨ هـ
عاجل

نا، بەڕێز سەرۆک، گومرگەکانی بەشی ١٢٢ ھەروەھا سوودی نابێت

لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی و یاسایی لەسەر کاریگەریی گومرگەکانی ب

نا، بەڕێز سەرۆک، گومرگەکانی بەشی ١٢٢ ھەروەھا سوودی نابێت
عبد الفتاح يوسف
2026-03-05 11:40
5

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

نا، بەڕێز سەرۆک، گومرگەکانی بەشی ١٢٢ ھەروەھا سوودی نابێت

لەناو ئەم پێکھاتە ئاڵۆزەی سیاسەتەکانی بازرگانی نێودەوڵەتییدا، حکومەتەکان زۆرجار پەنا دەبەنە بەر ئامرازە یاساییە دیاریکراوەکان بۆ بەدیھێنانی ئامانجە ستراتیژییەکانیان. یەکێک لەو ئامرازانە، بەشی ١٢٢ ی یاسای فراوانکردنی بازرگانی ساڵی ١٩٦٢ (ناسراو بە یاسای فراوانکردنی بازرگانی)، دەسەڵات دەدات بە سەرۆکی ئەمریکا بۆ سەپاندنی گومرگ لەسەر ئەو ھاوردانەی کە ئەگەر بسەلمێنرێت ھەڕەشە لە ئاسایشی نیشتمانی دەکەن. لەگەڵ ئەوەشدا، ھەوڵەکان بۆ بەکارھێنانی ئەم بەشە وەک بیانوویەک بۆ سەپاندنی گومرگی نوێ، وەک چۆن لە سەردەمی کارگێڕیی دۆناڵد ترەمپدا بینرا، پرسیاری گرنگ سەبارەت بە یاساییبوونی و کاریگەرییەکەی دروست دەکات، بەتایبەت کاتێک لەڕێگەی مێژوویی و وردبینی یاساییەوە سەیر دەکرێت.

بەشی ١٢٢ دەسەڵات دەدات بە سەرۆک بۆ جێبەجێکردنی سنووردارکردنی بازرگانی، لەوانە گومرگ، ئەگەر وەزیری بازرگانی، دوای لێکۆڵینەوەیەک، بڕیار بدات کە ھاوردەکان لە وڵاتێکی دیاریکراو زیان بە ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا دەگەیەنێت. ئەم بڕگەیە، کە لە چوارچێوەی جەنگی سارددا دەرچووە، لە بنەڕەتدا بۆ مامەڵەکردن بوو لەگەڵ ھەڕەشە ستراتیژییە گەورەکان، نەک ناکۆکییە بازرگانییە ئاساییەکان. لە ڕووی مێژووییەوە، بەکارھێنانی بەشی ١٢٢ بە شێوەیەکی بەرچاو سنووردار بووە و زۆرجار لەلایەن کۆنگرێس و دادگاکانەوە بە وردی چاودێری کراوە.

لە ماوەی سەرۆکایەتی دۆناڵد ترەمپدا، ھەوڵی دووبارە کرایەوە بۆ بەکارھێنانی بەشی ١٢٢ بۆ پاساودانی سەپاندنی گومرگ لەسەر کۆمەڵێک کەلوپەلی فراوان، لەوانە پۆڵا و ئەلومینیۆم لە وڵاتە ھاوپەیمانەکان، ھەروەھا ئۆتۆمبێل لە وڵاتانی وەک ژاپۆن و ئەڵمانیا. لۆجیکی ڕاگەیەندراو ئەوە بوو کە ئەم ھاوردانە، بە لاوازکردنی پیشەسازی ناوخۆیی ئەمریکا، توانای بەرگری وڵاتەکە لاواز دەکەن و ئاسایشی نیشتمانی دەخەنە مەترسییەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم بانگەشانە زۆرجار بەڵگەی یەکلاکەرەوەیان نەبوو بۆ پشتگیریکردنی ئەم جۆرە ئەنجامە، ئەمەش ڕەخنەی توندی لای شارەزایانی ئابووری و یاسایی لێکەوتەوە.

یەکێک لە ڕەخنە سەرەکییەکان کە ئاراستەی ئەم بەکارھێنانانە دەکرێت، فراوانکردنی زێدەڕۆیانەیە لە پێناسەی "ئاسایشی نیشتمانی". ڕەخنەگران پێیان وایە کە بەکارھێنانی بۆ مەبەستی بازرگانی تەنھا، وەک پاراستنی پیشەسازییەک یان چارەسەرکردنی کورتهێنانی بازرگانی، مەبەستی سەرەکی یاساکە لێ دەگێڕێتەوە و بنەماکانی بازرگانی ئازاد و سیستەمی بازرگانی نێودەوڵەتی لاواز دەکات. ئەم فراوانکردنە بووەتە ھۆی ناکۆکییە بازرگانییەکان لەگەڵ ھاوپەیمانە دێرینەکانی ئەمریکا، بازاڕە جیھانییەکانی ناجێگیر کردووە، و نیگەرانی سەبارەت بە دەسەڵاتی سەرۆکایەتی زیاد کردووە.

لە ڕووی یاساییەوە، بەکارھێنانی بەشی ١٢٢ بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستی بە لێکۆڵینەوەی ورد ھەیە لەلایەن وەزارەتی بازرگانییەوە بۆ دامەزراندنی پەیوەندی ھۆکار لەنێوان ھاوردەکان و ھەڕەشەی ئاسایشی نیشتمانیدا. لە زۆرێک لە حاڵەتەکاندا کە بەشی ١٢٢ بەکارھێنراوە، بڕیارەکان بە پەلە و بەبێ بنەمایەکی بەھێزی ڕاستی دەردەکەوتن. ئەم کارانە ڕووبەڕووی ئاستەنگی یاسایی بوونەتەوە، و لە ھەندێک حاڵەتدا، دادگاکان پرسیاری ئەوەیان کردووە کە ئایا کارگێڕییەکان لە دەسەڵاتی یاسایی خۆیان تێپەڕاندووە.

لەگەڵ ئەوەشدا، مێژوو ئەوە دەردەخات کە گومرگەکان، بەتایبەت ئەوانەی کە بەپێی لێکدانەوە فراوانەکانی یاساکانی ئاسایشی نیشتمانی سەپێنراون، زۆرجار بە تێچووی ئابووری بەرچاوەوە دێن. ئەوان دەتوانن نرخەکانی بەرز بکەنەوە بۆ شتومەکە ھاوردەکان بۆ بەکارھێنەران و کۆمپانیاکان، کەم بکەنەوە لە توانای کێبەرکێی پیشەسازییەکانی پشت بەستوو بە ھاوردە، و ھانی وڵاتانی دیکە بدەن بۆ وەرگرتنی ڕێکاری تۆڵەسەندنەوە کە گومرگ لەسەر ھاوردەکانی ئەمریکا سەپێنن. ئەمەش دەتوانێت ببێتە ھۆی شەڕی بازرگانی فراوانتر، کە زیان بە ئابووری جیھانی دەگەیەنێت.

لە کاتێکدا پاراستنی ئاسایشی نیشتمانی گرنگە، بەکارھێنانی ئامرازەکانی وەک بەشی ١٢٢ دەبێت بە وریاییەکی زۆرەوە و لەسەر بنەمای یاسایی و ئابووری بەھێز بێت. پشت بەستن بە بانگەشەی ناڕوون سەبارەت بە ئاسایشی نیشتمانی بۆ سەپاندنی گومرگی بازرگانی دەتوانێت کاریگەریی خراپی ھەبێت، نەک تەنھا لەسەر پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بەڵکو لەسەر جێگیری ئابووریش. ئەزموونی مێژوویی و لێکۆڵینەوە یاساییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەشی ١٢٢، کاتێک لە دەرەوەی بواری ڕەسەنی خۆی بەکار دەھێنرێت، دەبێتە ئامرازێکی بێ کاریگەر و تەنانەت زیانبەخش لە بەڕێوەبردنی پەیوەندییە بازرگانییە نوێیەکاندا.

Etîket: # بەشی ١٢٢، گومرگ، سیاسەتی بازرگانی، ئاسایشی نیشتمانی، دۆناڵد ترەمپ، یاسای فراوانکردنی بازرگانی، سیاسەتی ئابووری، ئەمریکا