پوتین سێرگی ئیڤانۆڤ، هاوپەیمانی دێرین و وەزیری بەرگری پێشوو، لە پۆستی نوێنەری تایبەت دووردەخاتەوە

ڕوسیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

پوتین سێرگی ئیڤانۆڤ، هاوپەیمانی دێرین و وەزیری بەرگری پێشوو، لە پۆستی نوێنەری تایبەت دووردەخاتەوە

لە گەشەسەندێکی سیاسی گرنگدا، سەرۆک ڤلادیمیر پوتین، سێرگی ئیڤانۆڤ، کەسایەتییەکی دیار و یەکێک لە نزیکترین هاوپەیمانەکانی سەرۆک، لە پۆستی نوێنەری تایبەتی بۆ کاروباری پاراستنی ژینگە، ژینبوود، و گواستنەوە لابرد. کرێملین ڕۆژی چوارشەممە ئەم لابردنەی ڕاگەیاند، بە ئاماژەدان بە داواکارییەکی کەسی ئیڤانۆف بۆ لادانی لە ئەستۆی. فەرمانی فەرمی دوای ماوەیەکی کەم لە یادی 73 ساڵەی ئیڤانۆف دەرچوو؛ ئەم تەمەنە بە شێوەیەکی گشتی کۆتایی خزمەتی گشتی زۆرەملێیە لە ڕووسیا.

دیمیتری پسکۆڤ، وتەبێژی کرێملین، هەواڵەکەی بۆ ڕۆژنامەنووسان پشتڕاست کردەوە و وتی، ئیڤانۆف بە شێوەی کەسی پەیوەندی بە سەرۆک پوتینەوە کردووە بۆ داوای لابردنی لە پۆستەکەی. لە کاتێکدا ئەم ڕوونکردنەوەیە ئاماژە بە ڕۆیشتنی خۆویستانە دەدات، کاتی ئەم دوورخستنەوەیە، کە دوای ڕۆژی لەدایکبوونی ئیڤانۆف هات، بووەتە هۆی زیادبوونی گومانەکان لەسەر هۆکارە بنەڕەتییەکان و کاریگەرییەکانی لەسەر دیمەنی سیاسی ڕووسیا.

یاسای خزمەتی شارستانی ڕووسیا بە شێوەیەکی نەریتی خانەنشینی لە تەمەنی 65 ساڵیدا داوا دەکات، لەگەڵ ڕێنمایی بۆ درێژکردنەوە تا 70 ساڵ بۆ هەندێک بەرپرسی دیاریکراو. بەڵام، لە ساڵی 2021، هەموارکردنێکی گرنگ بە یاساکەدا کرا کە مافی سەرۆکی دا بەو دەسەڵاتە بۆ پەسەندکردنی بەردەوامی خزمەت دوای تەمەنی 70 ساڵ بۆ کەسانی پلە باڵا. ئەم ئاڵوگۆڕە ڕێگەی بە پوتین داوە کە کەسایەتییە گرنگەکان لە حکومەتەکەی بمێننەوە، بەم شێوەیەش بەردەوامی مسۆگەر بکات و سوود لە ئەزموونی هاوپەیمانە دڵسۆزەکانی وەربگرێت. دۆسیەی ئیڤانۆف جێبەجێکردنی ئەم یاسادانانی دوایی نیشان دەدات، هەرچەندە ڕۆیشتنی لەم پۆستە دیاریکراوەدا پرسیار لەسەر جێبەجێکردنی داهاتووی دروست دەکات.

ماوەی ئیڤانۆف وەک نوێنەری تایبەت، کە لە ساڵی 2016 دەستیپێکرد، لەسەر پرسە گرنگەکانی ژینگە و گواستنەوە چڕبووەوە. بەڵام، ڕێگای پیشەیی ناوبراو زۆر فراوانترە و پۆستی گرنگ لە دامەزراوەی ئەمنیی و سیاسی ڕووسیادا لەخۆ دەگرێت. پێش ئەوەی ببێتە نوێنەری تایبەت، وەک سەرۆکی ئیدارەی سەرۆکایەتی کاری کردووە، پۆستێک کە ناوبراوی لە ناوەندی بڕیاردانی کرێملیندا دانا. لە سەرەتای کاروانی پیشەییدا، لە سەرەتای ساڵەکانی 2000دا، پۆستی وەزیری بەرگری وەرگرت، ماوەیەک کە بە گۆڕانکارییە جیۆپۆلیتیکییە گەورەکان و چاکسازییە سەربازییەکان لە ڕووسیادا ناسراوە.

ڕابردووی ئیڤانۆف بە قووڵی لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکانی ڕووسیادا بەستراوەتەوە. ژیانی پیشەیی وەک ئەفسەرێکی باڵا لە KGBی سەردەمی سۆڤیەت دەستیپێکرد، و دوای هەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت پەیوەندی بە خزمەتگوزاری ئاسایشی فیدراڵی (FSB) کرد. بە پلەی ژەنەڕاڵ-کۆلۆنێڵی خانەنشین، ئەزموونی فراوانی لە کردەوەکانی هەواڵگری و ئەمنیدا، پۆستی کاریگەری ناوبراوی لە دامەزراوەی دەوڵەتی ڕووسیادا دروست کردووە.

سەرەڕای دوورخستنەوەی لە پۆستی نوێنەری تایبەت، ئاژانسی هەواڵی فەرمی TASS ڕایگەیاند کە ئیڤانۆف پۆستی خۆی وەک یەکێک لە 13 ئەندامە هەمیشەییەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی ڕووسیا دەپارێزێت. ئەم ئەنجومەنە جەستەیەکی گرنگە کە بەرپرسیارە لە ڕاوێژکردن بە سەرۆک لەسەر پرسەکانی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسەتی ستراتیژی. بەردەوامی ئەندامێتی ناوبراو، کاریگەری بەردەوام و گرنگی ناوبراوی لە باڵاترین بازنەکانی بڕیاردانی ڕووسیادا جەخت دەکاتەوە، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕۆیشتنی لە پۆستی ژینگە و گواستنەوە مانای دوورکەوتنەوەی تەواوەتی نییە.

ئەم دوورخستنەوەیە لە کاتێکدا دێت کە ڕووسیا ڕووبەڕووی ئاڵنگارییە جیۆپۆلیتیکی و ئابوورییە فرەلایەنەکان دەبێتەوە. ڕۆیشتنی کەسایەتییەکی دیار و ماوە درێژی وەک ئیڤانۆف لە پۆستی نێردراوی سەرۆکایەتی، دەتوانێت ئاماژە بێت بۆ بازسازییەکی ستراتیژی فراوانتر لەناو بازنەی نێوخۆی پوتین، یان لەوانەیە هەوڵێک بێت بۆ هێنانی وزە و دیدگای نوێ بۆ ئەرکە گرنگەکانی حکومەت. هەموارکردنەکانی ساڵی 2021 بۆ یاسای خزمەتی شارستانی، دەسەڵاتێکی بەرچاو بە پوتین دەدات لە بەڕێوەبردنی ئیدارەکەیدا، و ڕێگەی پێدەدات کە بە شێوەیەکی ستراتیژی کارمەندانی ئەزمووندار بهێڵێتەوە.

ڕۆڵە مێژووییەکانی ئیڤانۆف لە بەرگری و ئاسایشدا، ناوبانگێکی وەک کەسایەتییەکی بەهێز بۆی دروست کردووە. توانای ناوبراو بۆ تێپەڕین لە نێوان پۆستەکانی ئەمنی، سیاسی و ژینگەییدا، نیشانەی لێهاتوویی فرەلایەنەیە. بەڵام، لەگەڵ چوونە ناو دەیەمی هەشتەمی تەمەنیدا، دۆخی خزمەتی گشتی لەوانەیە پێویستی بە گواستنەوە بۆ بەرپرسیارێتی کەمتر قورس یان سەرهەڵدانی نەوەیەکی نوێی ڕێبەران بکات.

پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کە ئایا ئەم دوورخستنەوەیە ڕێکخستنێکی ڕوتینی پرۆسەییە پەیوەست بە تەمەن، یان بەشێکە لە گۆڕانکارییەکی فراوانتر و ستراتیژیتر بۆ داڕشتنەوەی ڕێبەری ڕووسیا. لەم کاتەدا کە ڕووسیا ڕووبەڕووی ئاڵنگارییە نێودەوڵەتی و ناوخۆییە گرنگەکان دەبێتەوە، پوتین بە دیاریکراوی لەسەر دڵنیابوون لە سەقامگیری و کاریگەری لە حکومەتەکەیدا چڕبووەتەوە. ڕێکخستنە کارگێڕییەکانی لەم شێوەیە لەوانەیە پێویست بێت بۆ گەیشتن بەم ئامانجانە. بەردەوامی ڕۆڵی ئیڤانۆف لە ئەنجومەنی ئاسایشدا ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕۆڵی ڕاوێژکاری و ستراتیژی ناوبراو بەردەوام دەبێت، هەرچەندە لە ئاستێکی جیاوازدا.

شایانی باسە کە ئەم گەشەسەندانە لە کاتێکدا دێن کە گوشارەکان لەسەر دەزگاکانی ڕاگەیاندنی سەربەخۆ کە لە ڕووسیادا کاردەکەن، لە زیادبووندایە. بۆ نموونە، "The Moscow Times" لەلایەن نووسینگەی داواکاری گشتی ڕووسییەوە وەک ڕێکخراوێکی "نەخوازراو" دیاری کراوە، کە ئەم هەنگاوە چالاکییەکانی تاوانبار دەکات و کارمەندانی تووشی مەترسی دەکات. ئەم هەنگاوە دوای دیاریکردنی پێشووتری وەک "ئاژانسی بیانی" دێت. ئەم ڕێوشوێنانە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک هەوڵێک بۆ بێدەنگکردنی ڕۆژنامەنووسی سەربەخۆ سەیر دەکرێن، لە کاتێکدا حکومەتەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەم دەزگایانە "بڕیارەکانی ڕێبەری ڕووسی لەکەدار دەکەن". لە بەرامبەردا، ئەم ڕێکخراوە میدیاییانە پابەندبوونی خۆیان بۆ پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی ورد و بێلایەنە لەسەر ڕووسیا دەپارێزن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری