چین بۆ یەکەمین گەشتی ساڵانەی مرۆیی بۆشایی ئاسمان ئامادە دەبێت، گەشتی ئەستێرەناسی پاکستانی پشتڕاست دەکاتەوە

Helsinki - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

چین گەڕانی بۆشایی ئاسمان پێش دەخات بە گەشتێکی یەک ساڵە و سەردانی ئەستێرەناسی نێودەوڵەتی

چین ئامادەکاری دەکات بۆ بەدیهێنانی قۆناغێکی گرنگ لە بەرنامەی گەشتی مرۆیی بۆشایی ئاسمانیدا، بە دەستپێکردنی یەکەم گەشتی ساڵانەی خۆی لەسەر وێستگەی بۆشایی ئاسمانی تیانگۆنگ ئەمساڵ. ئەم هەوڵە بەرفراوانە، کە لەلایەن نووسینگەی ئەندازیاری بۆشایی ئاسمانی مرۆیی چین (CMSEO) پشتڕاست کراوەتەوە، گەواهی دەدات لە متمانە و توانای گەشەی چین لە پشتیوانیکردنی مانەوەی درێژخایەن لە خولگەی زەویدا، کە هەنگاوێکی چارەنووسسازە بۆ هەوڵەکانی داهاتوو لە بۆشایی ئاسمانی قووڵ. لە کاتێکدا، وێستگەی تیانگۆنگ ئامادەیە بۆ پێشوازی لە یەکەم ئەستێرەناسی نێودەوڵەتی بۆ سەردانێکی کورت، کە بازدانێکە بۆ سەردەمی نوێی هاوکاری جیهانی لە گەڕانی بۆشایی ئاسماندا.

بەپێی لێدوانێکی نووسینگەی CMSEO لە 27ی شوباتدا، ئەستێرەناسێک لە گەشتی داهاتووی شێنزو-23 (Shenzhou-23) دیاریکراوە بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی مانەوە لە خولگەی زەویدا بۆ ماوەی ساڵێک. چاوەڕوان دەکرێت گەشتی شێنزو-23 لە مانگی نیسان یان ئایاری ئەمساڵ دەستپێبکات. کەشتییە ئاسمانییەکەی کە بۆ ئەم گەشتە پێشڕەوییە دیاریکراوە، لە مانگی January دا گەیشتە ناوەندی ناردنەوەی مانگە دەستکردەکانی جیقوان، نزیکەی دوو مانگ پێش وادەی دیاریکراو. ئەم خشتەی خێراترە بەهۆی چەندین ڕووداوەوە، لەوانە دۆزینەوەی cracked viewport لە کەشتییە ئاسمانییەکەی شێنزو-20 لە سەرەتای مانگی November ی 2025 دا، کە گومان دەکرێت بەهۆی بەرکەوتنی پارچە پاشماوەی بۆشایی ئاسمانەوە بێت.

گەشتی ساڵێکە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری بێ نرخ دەربارەی تەندروستی مرۆڤ و کارایی لە ژینگەی بێ کێشیدا بۆ ماوەی درێژخایەن. ئەم لێکۆڵینەوەیە گرنگ دەبێت بۆ داڕشتن و جێبەجێکردنی گەشتەکانی داهاتووی بۆشایی ئاسمانی قووڵ، لەوانەش گەشتەکانی بۆ مانگ و مەریخ. سەرکەوتنی ئەم جۆرە گەشتە، بوێری و جێگەی متمانەی سیستەمەکانی ژیانی وێستگەی تیانگۆنگیش دەردەخات، لەوانەش سیستەمەکانی کەمکردنەوەی تیشک، چاودێری پزیشکی، و چوارچێوەکانی پشتیوانی دەروونی. ئەم سیستەمانە بۆ دڵنیامەندی تەندروستی ئەستێرەناسەکان لە ماوەیەکی درێژدا دوور لە زەوی پێویستن.

بۆ تەواوکردنی گەشتی ماوە درێژەکە، تیانگۆنگ یەکەم ئەستێرەناسی نێودەوڵەتی وەک پسپۆڕی باری بار (payload specialist) بۆ گەشتێکی کورتخایەن لەسەر کەشتییەکی شێنزو پێشوازی دەکات. لەکاتێکدا وردەکارییەکانی گەشتەکە هێشتا بە تەواوی ئاشکرا نەبووە، بەڵام بە توندی پێشنیار دەکرێت کە ئەم ئەستێرەناسە لە گەشتی شێنزو-24 دا، کە چاوەڕوان دەکرێت لە کۆتایی ساڵی 2026 بێت، فڕین بکات و لەگەڵ تیمی دەرچووی شێنزو-23دا بگەڕێتەوە بۆ زەوی. ئەم هاوکارییە نێودەوڵەتییە لە ئەنجامی ڕێککەوتننامەیەکە کە لە نێوان چین و پاکستان لە مانگی February ی 2025 دا واژۆ کراوە، کە جەخت لە پابەندبوونی چین دەکاتەوە بۆ پەرەپێدانی هاوبەندییە جیهانییەکان لە گەڕانی بۆشایی ئاسماندا.

لە ئێستادا، تیانگۆنگ سێ ئەستێرەناسی بۆ خولگەی شەش مانگە میوانداری دەکات، لەگەڵ گواستنەوەی کورتدا کە نزیکەی پێنج ڕۆژ بۆ شەش ئەندامی تیمی دەگرێتەوە. ئەستێرەناسی میوانداری پاکستانی ئەم ماوە سنووردارەی دەبێت بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان و چالاکییەکانی پەیوەندی گشتی. CMSEO ڕایگەیاندووە کە پرۆسەی هەڵبژاردن بۆ گەشتی ئەستێرەناسی پاکستانی بەبێ کێشە بەڕێوەدەچێت. هەروەها، نووسینگەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە پسپۆڕانی باری بار لە هۆنگ کۆنگ و ماکاو، کە لە چوارەمین خولی هەڵبژاردنی ئەستێرەناسدا لە حوزەیرانی 2024 دا هەڵبژێردران، لەوانەیە لە ساڵی 2026 دا سەردانی تیانگۆنگ بکەن.

کۆبوونەوەی گەشتی ساڵێک و پلانی سەردانی ئەستێرەناسانی نێودەوڵەتی، گۆڕانکارییەکی ستراتیژی لە شێوازی کارپێکردنی چین لە بواری بۆشایی ئاسماندا پیشان دەدات. ئەمەش پشتڕاست کردنەوەی لێدوانەکانی پێشووی پەکینە سەبارەت بە گرنگی گەشتە درێژخایەنەکان و هاوکاری نێودەوڵەتی لە ڕێگەی پلاتفۆرمی تیانگۆنگەوە. CMSEO هەروەها دووپاتی کردەوە لەسەر ئامانجی گشتی خۆی بۆ ناردنی ئەستێرەناسانی چینی بۆسەر مانگ پێش ساڵی 2030. لە لێدوانەکەی 27ی شوباتدا، نووسینگەکە ئاماژەی بەوە کرد کە پەرەپێدان و دروستکردنی پێداویستییەکانی بۆ گەشتی مانگ "بەردەوامە"، و ئەمساڵ گرنگییەکی زۆر بە ژێرخانی زەوی دەدرێت.

بۆ ساڵی 2026، بەرنامەی بۆشایی ئاسمانی چین چڕ دەکاتەوە لەسەر پێشخستنی دروستکردنی دامەزراوە و کەلوپەلەکانی پشتیوانیکردن بۆ گەشتەکانی مانگ لە وێستگەی ناردنەوەی بۆشایی ئاسمانی وێنجانگ. ئەمەش بەهێزکردنی سیستەمەکانی پشتیوانی زەوی بۆ چاودێری، تێلیمێتر، فەرمان، پەیوەندییەکان و دامەزراندنی شوێنەکانی نیشتنەوە دەگرێتەوە. چەندین قۆناغی گرنگ لەم دواییانەدا بوونیان هەبووە، لەوانە تاقیکردنەوەی ڕاگرتنی لە کاتی فڕیندا بۆ کەشتییە ئاسمانییەکەی مێنگژو (Mengzhou) کە بۆ گەشتەکانی مانگ دیزاین کراوە، و تاقیکردنەوەی قۆناغی یەکەمی ڕاکێتی لانگ مارش 10 (Long March 10) لەلایەن CMSEO و CASC. ئەم پێشکەوتنانە هەنگاوی گرنگن بۆ بەرنامەی مانگی چینی بە ئەستێرەناسەوە. نیشانە سەرەتاییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە یەکەم فڕینی خولگەیی بۆ کەشتییە ئاسمانییەکەی مێنگژو و ڕاکێتی لانگ مارش 10A (Long March 10A) بۆ ساڵی 2026 پلاندانراوە، هەرچەندە ئەمە لە لێدوانەکەی 27ی شوباتدا بە ڕوونی باس نەکراوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری