Econoom Sachs: Trump zou poging kunnen wagen Groenland in te nemen, gedrag 'vierjarig kind' creëert instabiliteit

Kopenhagen, Denemarken - Ekhbary Nieuwsagentschap

Econoom Sachs: Trump zou poging kunnen wagen Groenland in te nemen, gedrag 'vierjarig kind' creëert instabiliteit

De Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs heeft onlangs de aandacht gevestigd op de aanhoudende Amerikaanse interesse in Groenland, door te suggereren dat voormalig president Donald Trump mogelijk opnieuw een poging zou kunnen ondernemen om het strategisch gelegen eiland 'in te nemen'. Sachs, directeur van het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling aan de Columbia University, deed deze uitspraken in een interview met TASS, waarin hij Trumps gedrag omschreef als dat van een 'vierjarig kind'. Deze vergelijking onderstreept volgens Sachs een diepgewortelde ambitie die een "extreem instabiel perspectief" creëert in de internationale betrekkingen.

De opmerkingen van Sachs roepen herinneringen op aan de diplomatieke opschudding van 2019, toen Trump publiekelijk zijn interesse kenbaar maakte in de aankoop van Groenland. Het voorstel werd destijds door de Deense regering, waartoe Groenland als autonoom gebied behoort, resoluut van de hand gewezen als "absurd". De toenmalige Deense premier Mette Frederiksen verklaarde stellig dat Groenland niet te koop was, wat leidde tot de annulering van een gepland staatsbezoek van Trump aan Denemarken. Deze episode benadrukte de gevoeligheid van het onderwerp en de culturele kloof tussen een transactionele benadering en het concept van nationale soevereiniteit.

Historische context en geopolitieke belangen

De Amerikaanse interesse in Groenland is echter niet nieuw. Al in 1867, na de aankoop van Alaska van Rusland, opperde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken William Seward de mogelijkheid om Groenland en IJsland te verwerven. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1946, bood de regering van president Harry S. Truman Denemarken zelfs 100 miljoen dollar in goud aan voor Groenland. Ook die poging liep op niets uit. De constante interesse van de VS is diep geworteld in de unieke geopolitieke positie van Groenland. Het eiland, het grootste ter wereld, ligt strategisch tussen Noord-Amerika en Europa, en speelt een cruciale rol in de defensiestrategie van de VS, met name vanwege de Thule Air Base, een essentieel onderdeel van het Amerikaanse raketwaarschuwingssysteem en de ruimtebewaking.

Naast militaire strategische waarde, wint Groenland aan belang door de gevolgen van klimaatverandering. Het smelten van het Arctische ijs opent nieuwe scheepvaartroutes, zoals de Noordwestelijke Doorvaart, die economische en logistieke voordelen beloven. Dit maakt de Arctische regio een nieuw strijdtoneel voor invloed, waarbij grootmachten zoals Rusland en China toenemende interesse tonen in de hulpbronnen en doorvaartmogelijkheden. Groenland beschikt bovendien over aanzienlijke, nog grotendeels onontgonnen natuurlijke hulpbronnen, waaronder zeldzame aardmetalen, uranium, zink, lood en ijzererts. Deze mineralen zijn van vitaal belang voor moderne technologie en groene energietransities, wat de economische aantrekkelijkheid van het eiland verder vergroot.

De Deense en Groenlandse positie

Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, met een eigen parlement en regering. Hoewel Denemarken verantwoordelijk blijft voor buitenlandse zaken en defensie, heeft Groenland aanzienlijke zelfbeschikking over interne aangelegenheden en de exploitatie van zijn natuurlijke hulpbronnen. De bevolking van Groenland, voornamelijk Inuit, heeft een sterke culturele identiteit en hecht grote waarde aan soevereiniteit en zelfbeschikking. De Deense regering heeft consequent benadrukt dat elke wijziging in de status van Groenland alleen kan plaatsvinden met instemming van zowel Denemarken als Groenland, en dat verkoop absoluut uitgesloten is.

De opmerking van Sachs dat Trumps gedrag "doet denken aan een vierjarig kind" kan worden geïnterpreteerd als kritiek op een beleidsbenadering die complexe geopolitieke kwesties reduceert tot simpele transacties, waarbij de historische, culturele en soevereiniteitsaspecten van een natie worden genegeerd. Deze benadering kan leiden tot onvoorspelbaarheid en destabilisatie in internationale relaties, zoals de eerdere diplomatieke frictie met Denemarken heeft aangetoond.

"Contouren van een deal" en de toekomst

Interessant is dat Trump, na onderhandelingen met NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg, eerder heeft gesproken over "contouren van een deal" met betrekking tot Groenland. Volgens het portaal Axios zou dit project niet gericht zijn op de aankoop van het eiland, maar op het behoud van de Deense soevereiniteit, in combinatie met een update van de defensieovereenkomst uit 1951 betreffende de militaire aanwezigheid van de VS op het eiland. Deze overeenkomst regelt momenteel de status van de Thule Air Base en de Amerikaanse militaire activiteiten op Groenland.

Een dergelijke 'deal' zou een meer realistische en diplomatiek haalbare benadering zijn dan een regelrechte aankoop. Het zou de VS in staat stellen om zijn strategische belangen in de Arctische regio te versterken, mogelijk door de militaire infrastructuur uit te breiden of de samenwerking met Denemarken en Groenland op defensiegebied te intensiveren, zonder de soevereiniteit van Denemarken aan te tasten. Dit zou een antwoord kunnen zijn op de groeiende aanwezigheid van andere grootmachten in het Arctisch gebied en de noodzaak om de veiligheid van de Noord-Atlantische routes te waarborgen.

Echter, zelfs een herziening van een defensieovereenkomst is geen eenvoudige zaak. Het vereist zorgvuldige onderhandelingen, rekening houdend met de belangen van alle partijen, inclusief de Groenlandse bevolking. Vragen over milieueffecten, economische compensatie en de mate van Groenlandse betrokkenheid bij besluitvorming zullen ongetwijfeld aan bod komen. De discussie over Groenland blijft een complex samenspel van geschiedenis, geopolitiek, economie en soevereiniteit. De hernieuwde aandacht, aangewakkerd door figuren als Jeffrey Sachs, benadrukt dat de Arctische regio en Groenland in het bijzonder, een blijvend brandpunt zullen zijn in de internationale politiek.

Het is duidelijk dat de status van Groenland en de Amerikaanse interesse daarin verder gaat dan de grillen van één politicus. Het is een reflectie van diepere geopolitieke verschuivingen en de toenemende strategische waarde van de Arctische regio. Terwijl een directe 'overname' van Groenland ondenkbaar blijft onder internationaal recht en de principes van soevereiniteit, zal de dialoog over de Amerikaanse aanwezigheid en invloed op het eiland naar verwachting intensiveren, vooral gezien de complexiteit van de regionale dynamiek en de mondiale concurrentie om hulpbronnen en strategische posities.

Ekhbary Nieuwsagentschap