Amerikaanse en Israëlische aanvallen zorgen voor onzekerheid over Iraanse uraniumvoorraden

Internationaal - Ekhbary Nieuwsagentschap

Amerikaanse en Israëlische aanvallen zorgen voor onzekerheid over Iraanse uraniumvoorraden

De toegenomen spanningen in het Midden-Oosten culmineerden afgelopen weekend in gecoördineerde militaire aanvallen van de VS en Israël tegen Iran, voornamelijk gericht op zijn ambitieuze nucleaire programma. Deze nieuwe escalatie in het conflict roept dringende vragen op over het lot van de deels verrijkte uraniumvoorraden van Iran, een kwestie die de kern van de confrontatie vormt. Experts op het gebied van nucleaire non-proliferatie stellen dat deze militaire acties, volgend op waarschuwingen voor een dreigende Iraanse dreiging, de onzekerheid rond het Iraanse nucleaire materiaal eerder hebben verergerd dan opgelost.

In een recent uitgebrachte verklaring uitten prominente nucleaire non-proliferatie-experts Daryl Kimball, Thomas Countryman en Kelsey Davenport van de Arms Control Association in Washington, D.C., ernstige zorgen. Zij stelden: “Zonder effectieve monitoring zullen de verblijfplaats en veiligheid van Iraans nucleair materiaal nu nog onzekerder worden.” De experts voegden eraan toe dat dit conflict “niet te rechtvaardigen is op non-proliferatiegronden,” wijzend op eerdere rapporten van vooruitgang naar een overeenkomst gericht op het beteugelen van het Iraanse nucleaire programma voordat de vijandelijkheden begonnen.

Uren voordat Amerikaanse bommen afgelopen vrijdag Teheran troffen, publiceerde het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) een rapport waarin stond dat Iran geen inspecties had toegestaan in een van zijn vier gedeclareerde uraniumverrijkingsfaciliteiten sinds de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op drie van dergelijke locaties, die toen bekend waren als operationeel, in juni 2025 werden uitgevoerd. Uranium, met name het isotoop uranium 235, moet worden geconcentreerd of verrijkt om te dienen als kernreactorbrandstof of als materiaal voor kernwapens. Het IAEA had geschat dat Iran vóór de militaire actie in juni 2025 441 kilogram 60 procent verrijkt uranium bezat – genoeg voor 10 kernwapens als het materiaal verder zou worden verrijkt.

Het is echter onduidelijk hoeveel van deze voorraden overblijft na de meest recente luchtaanvallen. Nucleair veiligheidsexpert Edwin Lyman van de Union of Concerned Scientists merkt op dat de onderhandelingen tussen de VS en Iran voorafgaand aan de aanvallen van afgelopen zaterdag naar verluidt de status van de voorraad omvatten. Dat, zegt Lyman, “zou veronderstellen dat het nog onder Iraanse controle was.” Ian Stewart van het James Martin Center for Nonproliferation Studies aan het Middlebury Institute of International Studies in Monterey merkt op dat het Iraanse verrijkingsprogramma een tegenslag kreeg bij de luchtaanvallen in juni 2025, en de leiders van het land leken niet enthousiast om het snel weer op te bouwen, misschien uit angst voor verdere conflicten. Stewart waarschuwt: “Iran kan nu niet snel kernwapens verwerven, maar het risico is dat een extremist de leiding kan nemen en het programma kan voortzetten,” eraan toevoegend dat “elke poging om dat materiaal terug te winnen of verder te verwerken, bij afwezigheid van een diplomatiek akkoord en inspecteurstoegang, een urgent probleem zou worden dat een nog uitgebreidere interventie vereist.”

In januari suggereerden satellietbeelden van de nucleaire verrijkingsfaciliteit in Isfahan dat Iran mogelijk uraniumvoorraden van de gebombardeerde site aan het terugwinnen was. De VS en Israël zouden afgelopen weekend Isfahan opnieuw hebben aangevallen. In een verklaring op maandag zei de directeur-generaal van het IAEA, Rafael Mariano Grossi, echter dat “we geen enkele aanwijzing hebben” dat Iraanse nucleaire installaties zijn getroffen. Grossi bevestigde: “Tot nu toe is er geen verhoging van de stralingsniveaus boven de gebruikelijke achtergrondniveaus gedetecteerd in landen die grenzen aan Iran.”

Hoewel het niet volledig is verrijkt tot wapenkwaliteit, biedt de Iraanse uraniumvoorraad de mogelijkheid om nu “verschillende” nucleaire explosieve apparaten te bouwen die “aanzienlijke” opbrengsten zouden hebben, zegt Lyman. Het kan ook mogelijk zijn om ruwe bommen op verdekte wijze te leveren. Desondanks voegt Lyman toe: “de potentiële kosten voor Iran om zo'n drastische stap te zetten, kunnen de voordelen ruimschoots overtreffen, gezien de onvoorspelbaarheid van hoe de VS en andere landen zouden kunnen reageren.” Deze zich ontwikkelende situatie onderstreept de dringende behoefte aan een diplomatieke oplossing en hernieuwde monitoringinspanningen om de regionale en wereldwijde nucleaire veiligheid te waarborgen.

Ekhbary Nieuwsagentschap