ئاژانسی هەواڵی ئەخباری | 2024-05-14
Cenevre – Li gorî daxuyaniya Serokê Mafên Mirovan ê Neteweyên Yekgirtî (NY), Volker Türk, ji ber zêdebûna qurbaniyên sivîl ji ber êrîşên balafirên bêmirov, pêwîstî bi rêkxistineke navneteweyî ya lezgîn ji bo sîstemên çekên otomatîkî heye. Türk di civîna Encûmena Mafên Mirovan a NY de li Cenevreyê ragihand ku li Sûdanê bi tenê di vê salê de zêdetirî 1.000 sivîl bi êrîşên balafirên bêmirov hatine kuştin. Ew dibêje ku şer bi awayekî gerdûnî diguhere û balafirên bêmirov roleke mezin dilîzin, herwiha li Ukrayna, Kongo, Myanmar û Rojhilata Navîn jî.
Zêdebûna qurbaniyên sivîl ji ber balafirên bêmirov
Türk hişyarî da ku rastiya çekên otomatîkî niha derketiye holê. Li Sûdanê, zêdetirî 1.000 sivîl bi êrîşên balafirên bêmirov hatine kuştin. Li gorî Projeya Daneyên Cih û Bûyerên Şer (ACLED), di navbera 2024 û 2025an de li welatê Afrîkaya Rojhilat, êrîşên balafirên bêmirov %81 zêde bûne û mirinên bi balafirên bêmirov jî %600 zêde bûne. Wezîra Brîtanyayê ya ji bo Afrîka û Pêşketina Navneteweyî, Jenny Chapman, ev kiryar wek "şermokî" bi nav kir û daxwaza rawestandina wan kir.
Bixwîne jî
- ڕێککەوتنی ئەمریکا و ئێران: کەی نرخی نەوت دادەبەزێت؟
- ڕێککەوتنی ئاشتیی نێوان ئەمریکا و ئێران، هیوای هێنانەدی و تووڕەیی لایەنگران
- El Niño ژیانی لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا دەخاتە مەترسییەوە
- ئيبراهيم مازا: من بەرلین، منداڵێکی فرە کولتووری کە جامی جیهانی لەگەڵ جەزائیر یاری دەکات
- Serok Ebas Hilbijartinên Li Herêmên Filistînê Ragihand
Daxwaza peymana navneteweyî
Bikaranîna zêde ya sîstemên bêmirov "dorneke nû ya dojehê" ji bo kesên ne şervan diafirîne û metirsî heye ku bi pêşketinên di zêhnê çêkirî (AI) de hîn xirabtir bibe. Türk ji dewletan xwest ku li ser pirsgirêkên exlaqî û qanûnî bifikirin û li hev bikin ku rêyeke hevbeş ji bo parastina jiyana sivîlan peyda bikin. Ew daxwaza peymaneke navneteweyî wekî ya ji bo çekên kîmyewî û bombeyên komê dike, da ku bikaranîna balafirên bêmirov were rêkxistin û ji sûcên şerî dûr bikevin.
