آرشیوگری که دیسک‌های فلاپی در حال پوسیدگی را حفظ می‌کند: حفاظت از گذشته دیجیتال شکننده

انگلستان - خبرگزاری اخباری

حافظان گذشته دیجیتال: رقابت برای نجات دیسک‌های فلاپی از فراموشی

در عصری که با ترابایت‌ها و ذخیره‌سازی ابری سلطه دارد، دیسک فلاپی فروتن، که زمانی نماد همه‌گیر انقلاب محاسبات شخصی بود، با پایانی آهسته اما قطعی روبرو است. این دیسک‌های مغناطیسی حجیم، که بیش از دو دهه به عنوان رسانه اصلی ذخیره‌سازی و انتقال داده عمل می‌کردند، اکنون در حال تخریب هستند و تهدید می‌کنند که فصل مهمی از تاریخ دیجیتال ما را پاک کنند. در خط مقدم این مبارزه علیه فقدان قریب‌الوقوع، Leontien Talboom، آرشیوگر کتابخانه دانشگاه کمبریج، قرار دارد که تلاش‌های خود را وقف حفظ اطلاعات ارزشمند نهفته در این آثار در حال پوسیدگی می‌کند.

دیسک‌های فلاپی که در اوایل دهه ۱۹۷۰ معرفی شدند، به ستون فقرات عصر دیجیتال تبدیل شدند و میلیاردها دستگاه در سراسر جهان تولید شد. با این حال، سلطه آنها سرانجام توسط فناوری‌های پیشرفته‌تری مانند CD و درایوهای USB جایگزین شد. امروزه، تعداد بی‌شماری دیسک فلاپی در محل‌های دفن زباله، گاراژهای پر از گرد و غبار یا جعبه‌های ذخیره‌سازی فراموش شده رها شده‌اند و داده‌های مغناطیسی آنها به دلیل تخریب فیزیکی به آرامی در حال محو شدن است.

از دست دادن بالقوه داده‌های موجود در این دیسک‌ها، علت نگرانی جدی است. دهه‌ها تحقیق علمی، سوابق دولتی، آرشیوهای نرم‌افزاری و مکاتبات شخصی ممکن است به تاریخ فراموش شده سپرده شوند. بازیابی این داده‌ها چالش قابل توجهی را ایجاد می‌کند، زیرا دیسک‌های فلاپی در اندازه‌های مختلف و با فرمت‌های ناسازگار متعددی عرضه می‌شدند. علاوه بر این، سخت‌افزار تخصصی مورد نیاز برای خواندن آنها به طور فزاینده‌ای کمیاب و مستعد خرابی می‌شود، که باعث می‌شود کارشناسان نسبت به "عصر تاریک دیجیتال" (Digital Dark Age) – دوره‌ای که بخش‌های وسیعی از تاریخ اولیه دیجیتال غیرقابل دسترس می‌شوند – هشدار دهند.

Talboom، با درک فوریت وضعیت، چندین سال را صرف مبارزه با این تخریب دیجیتال کرده است. او با همکاری جامعه‌ای متعهد از علاقه‌مندان به محاسبات رترو (Retro Computing) که ابزارهای تخصصی برای "ایمجینگ" – ایجاد نسخه‌های دیجیتال – از دیسک‌های فلاپی توسعه داده‌اند، با موفقیت داده‌ها را از صدها دیسک با اهمیت تاریخی در مجموعه کتابخانه دانشگاه کمبریج بازیابی کرده است. این تلاش‌ها حتی سخنرانی‌های قبلاً غیرقابل دسترس فیزیکدان مشهور، استفان هاوکینگ را نیز کشف کرده‌اند، که گواهی بر ارزش داده‌های در حال حفظ است.

به عنوان بخشی از پروژه "Future Nostalgia" دانشگاه، Talboom و همکارانش اخیراً راهنمای جامعی با عنوان "Copy That Floppy!" منتشر کرده‌اند. این راهنما نقشه راه دقیقی را برای آرشیوگران و علاقه‌مندان در سراسر جهان ارائه می‌دهد و آنها را قادر می‌سازد تا داده‌ها را از این رسانه‌های شکننده نجات دهند، قبل از اینکه تخریب مغناطیسی آنها را برای همیشه غیرقابل خواندن کند. این ابتکار با هدف ارائه شانسی برای حفظ این میراث دیجیتال حیاتی است.

Talboom در مورد فقدان آگاهی گسترده، شگفتی خود را ابراز کرد: "من تنها کسی نبودم که این کار را در جامعه خود انجام می‌دادم، اما من تنها کسی بودم که در مورد آن در اینترنت پست می‌گذاشتم، و احساس می‌کردم که از خودم می‌پرسم: آیا من واقعاً تنها کسی هستم که در مورد این صحبت می‌کنم؟ انگار هیچ‌کس دیگری این را به عنوان یک مشکل نمی‌بیند؟ چرا هیچ‌کس در مورد آن صحبت نمی‌کند؟" این احساس، اهمیت اغلب نادیده گرفته شده تلاش‌های حفاظت دیجیتال را برجسته می‌کند.

علیرغم منسوخ شدن در استفاده عمومی، دیسک‌های فلاپی مقاومت قابل توجهی از خود نشان دادند. صنایعی مانند هوانوردی و پزشکی همچنان به آنها برای به‌روزرسانی‌های حیاتی در سخت‌افزارهای قدیمی متکی بودند. به طرز شگفت‌انگیزی، ارتش ایالات متحده تا سال ۲۰۱۹ از یک دیسک فلاپی ۸ اینچی به عنوان یک جزء اصلی در مدیریت زرادخانه هسته‌ای خود استفاده می‌کرد. حتی دولت ژاپن تا دو سال پیش، با وجود اینکه سونی، سازنده اصلی، بیش از یک دهه پیش تولید را متوقف کرده بود، استفاده از آنها را برای برخی از وظایف اداری الزامی می‌دانست.

پذیرش گسترده آنها ناشی از مقرون به صرفه بودن و دوام نسبی آنها بود. به جای متحمل شدن هزینه‌های مربوط به مدرن‌سازی سیستم‌های قدیمی با فناوری‌های ذخیره‌سازی جدیدتر، بسیاری از موسسات رویکرد عمل‌گرایانه ادامه استفاده از فناوری تثبیت شده دیسک فلاپی را انتخاب کردند و در نتیجه عمر مفید آن را به میزان قابل توجهی افزایش دادند.

با این حال، ماهیت ذاتی ذخیره‌سازی مغناطیسی به این معنی است که دیسک‌های فلاپی در طول زمان در معرض تخریب هستند. پوشش اکسید آهن روی فیلم پلاستیکی می‌تواند هنگام قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مانند گرما، رطوبت و کپک تجزیه شود. با بدتر شدن این پوشش، الگوهای مغناطیسی که داده‌ها را رمزگذاری می‌کنند، خراب و غیرقابل خواندن می‌شوند و منجر به محو شدن تدریجی اطلاعات ذخیره شده می‌شوند.

Talboom و تیمش به سرعت دریافتند که رویکردی جهانی برای ایمجینگ دیسک فلاپی عملی نیست. تنوع در فرمت‌های دیسک، تولیدکنندگان و به ویژه فرمت‌ها و روش‌های کدگذاری ناسازگار، یک معمای پیچیده را ایجاد کرد. خواندن یک دیسک فلاپی نیاز به سخت‌افزار تخصصی دارد که به عنوان "کنترلر فلاپی" (floppy controller) شناخته می‌شود، اما سیستمی که برای یک نوع دیسک طراحی شده است، اغلب برای نوع دیگری بی‌فایده است. رمزگشایی رویه صحیح اغلب شامل تحقیقات عمیق در تاریخچه فناوری درایو فلاپی و پیمایش در انجمن‌های آنلاین مبهم است – فرآیندی که Talboom آن را به درستی "کارآگاهی" توصیف می‌کند.

او اولین خوش‌بینی خود را به یاد می‌آورد: "در آن زمان، فکر می‌کردم که ما مسئله را حل کرده‌ایم. با خودم می‌گفتم، این باید آسان باشد، ما دیسک‌های فلاپی را فهمیدیم." درک بعدی او ظریف‌تر بود: "معلوم شد که آنها بسیار پیچیده‌تر از آن چیزی بودند که در ابتدا دیدم، که واقعاً سرگرم‌کننده است"، او افزود و چالش را پذیرفت.

خوشبختانه، Talboom نیازی به اختراع مجدد چرخ نداشت. در حالی که تولید تجاری کنترلرهای فلاپی تا حد زیادی متوقف شده بود، صحنه فعال DIY (خودت بساز) در میان جوامع بازی رترو وجود داشت. این علاقه‌مندان قبلاً سخت‌افزار سفارشی مانند "Catweasel" و جانشین آن "Greaseweazle" را برای حفظ بازی‌های ذخیره شده روی دیسک‌های فلاپی توسعه داده بودند. Talboom هم‌افزایی را تشخیص داد و گفت: "این افراد قبلاً چرخ را اختراع کرده‌اند. بیایید برویم و با آنها صحبت کنیم به جای اینکه خودمان آن را بفهمیم." این همکاری ارزشمند ثابت شد.

فرآیند ایمجینگ این دیسک‌های قدیمی صرفاً دیجیتال نیست. کار آرشیوی اغلب نیاز به تلاش عملی دارد. Talboom اشاره می‌کند که بسیاری از دیسک‌های مجموعه کتابخانه کمبریج توسط خانواده‌های محققان متوفی یا افرادی که در پایان عمر خود بودند، اهدا شده‌اند. این دیسک‌ها اغلب در شرایط نامطلوب یافت می‌شوند، پوشیده از گرد و غبار و کپک، که قبل از انجام هرگونه ایمجینگ نیاز به تمیز کردن دقیق دارند. در حالی که برچسب‌ها ممکن است سرنخ‌هایی ارائه دهند، آنها همیشه وجود ندارند یا قابل اعتماد نیستند، زیرا دیسک‌ها اغلب مجدداً استفاده و بازنویسی می‌شدند. یک برچسب که "یادداشت‌های تحقیقاتی" را نشان می‌دهد ممکن است محتوای واقعی دیسک را به دقت منعکس نکند.

Talboom توضیح داد: "اگر برچسبی داشته باشیم که واقعاً چیزی در مورد محتوای دیسک بگوید، و در برخی موارد، هیچ چیز وجود ندارد، فقط یک تخته سفید، این می‌تواند کار را بسیار، بسیار دشوار کند." او بر چالش‌های کار با چنین رسانه‌های میراثی تأکید کرد.

پس از تمیز کردن، Talboom از کنترلرهای تخصصی خود برای خواندن سیگنال‌های مغناطیسی خام روی دیسک‌های فلاپی استفاده می‌کند. این فرآیند "انتقال شار" (flux transitions) را ثبت می‌کند – تغییرات جزئی در قطبیت مغناطیسی که داده‌ها را رمزگذاری می‌کنند. سپس کنترلر این سیگنال‌ها را تفسیر کرده و آنها را به قالبی دیجیتال سازگار با نرم‌افزار مدرن بازسازی می‌کند، بنابراین داده‌ها را از لبه فراموشی دیجیتال نجات می‌دهد.

خبرگزاری اخباری