دۆسیەی بێتارام لە کۆتدیڤوار: دەنگی قوربانیان بەرامبەر بە تابۆی بەردەوام دێتە ئاراوە

کۆتدیڤوار - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دۆسیەی بێتارام لە کۆتدیڤوار: دەنگی قوربانیان بەرامبەر بە تابۆی بەردەوام دێتە ئاراوە

کۆتدیڤوار، کە زۆر جار وەک ناوەندی نێودەوڵەتی دۆسیەی بێتارام دەستنیشان دەکرێت، دوای گەڕانەوەی کۆمیسیۆنی سەربەخۆ کە ئەرکی لێکۆڵینەوە لە توندوتیژی و خراپ بەکارهێنان لەناو ئەم کۆمەڵە ئایینییە لە دەرەوەی وڵاتە، جارێکی تر بووەتە جێگەی نیگەرانی. ئەم ئەرکە نوێیە ڕێگەی دا شەش شایەتحاڵی نوێ و کاریگەر لە هاوڵاتیانی کۆتدیڤوار کۆبکرێنەوە، کە لە کاتی ڕووداوەکاندا منداڵ بوون و دەستدرێژییە سێکسییەکان ئیدانە دەکەن. ئەم گێڕانەوەیانە کۆی ژمارەی قوربانیانی کۆتدیڤوار کە لەلایەن کۆمیسیۆنەوە گوێیان لێگیراوە گەیاندە دە کەس، ژمارەیەک کە لێکۆڵەران پێیان وایە بە ئەگەری زۆر کەمتر لە ڕاستییە، بەهۆی ئاڵۆزی و هەستیاری دۆسیەکە.

لە ناوەڕاستی ئەم ئاشکراکردنانەدا ناوی بێنات سێگور، قەشەیەکی فەرەنسی کە لە ساڵی 2010 کۆچی دوایی کردووە، وەک گومانلێکراوی دەستدرێژیکار دەستنیشان دەکرێت. بەپێی زانیارییەکان، ئەو لە ساڵانی نەوەدەکاندا لە کەنیسەی ئادیۆپۆدومێ، نزیک ئەبیدجان، خزمەتی کردووە و زۆر سەردانی کردووە، هەر لەو شوێنەی کە کۆمەڵەی بێتارام لە کۆتدیڤوار دەستبەکاربووە. ئەم شوێنە جوگرافی و کاتە، تیشک دەخاتە سەر ماوە و شوێنێکی دیاریکراو کە ئەم خراپ بەکارهێنانانە ڕوویان دابێت، و سێبەرێک دەخاتە سەر مێژووی کۆمەڵەکە لە وڵاتەکەدا.

ماگالی بێس، ئەندامێکی دیاری کۆمیسیۆنەکە و کە چەندین چاوپێکەوتنی گرنگی ئەنجام داوە، جەخت لەسەر ئەو سەختییە سروشتییە دەکاتەوە کە لە توانادان بە قوربانیان بۆ قسەکردن. ئەو ڕوونیدەکاتەوە: «هەر قوربانییەک باسی کەسانی تر دەکات»، بەڵام پرۆسەکە بەهۆی فاکتەرە کولتووری و کۆمەڵایەتییە قووڵەکانەوە پەک دەخرێت. یەکێک لە توخمە گرنگەکان سروشتی دەستدرێژییەکانە: ئەوەی کە لەلایەن پیاوێکەوە بەرامبەر کوڕانی منداڵ ئەنجام دراون، تابۆکە بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزتر دەکات. ئەم تایبەتمەندییە سکاڵاکردن زۆر قورستر دەکات بۆ قوربانیان و شایەتحاڵانی ئەگەری، کە لەوانەیە لە قسەکردن بترسن بەهۆی ترسی حوکم یان ناوزڕاندن.

شیکاری ماگالی بێس لە دینامیکییەتی ناوخۆیی کۆمەڵەکە تێدەپەڕێت و ئەم توندوتیژییانە لە چوارچێوەیەکی کۆمەڵایەتی-مێژوویی فراوانتردا جێگیر دەکات. ئەو ئاماژە بە پەیوەندییەکی زاڵبوون دەکات کە نیشانەی دەیان ساڵ لە داگیرکاری فەرەنسی و کاریگەرییەکانی پاش کۆلۆنیالیزمە. لاوازی قوربانیان، کە زۆر جار بەهۆی جیاوازییە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانەوە زیاتر دەبێت، وەک هۆکارێکی سەرەکی قوربانیکردن دەستنیشان دەکرێت. لە ژینگەیەکدا کە پێکهاتەکانی دەسەڵات هێشتا بە میراتی ئاڵۆزەوە دیاریکراون، توانای دژایەتیکردن یان ئاشکراکردنی کەسایەتییە دەسەڵاتدارە ئایینییەکان دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بێتەوە، و زەمینەیەکی بە پیت بۆ بێ سزا مانەوە دروست بکات.

لە بەرامبەر تێپەڕبوونی کاتی تاوانەکان، کە زۆر جار سکاڵای تاوانکاری دەکات بە مەحاڵ کە ببێتە هۆی سزادان، کۆمیسیۆنەکە بەرەو میکانیزمەکانی قەرەبووکردنەوە دەڕوات. پێکهاتەیەکی تایبەت دادەمەزرێت بۆ ئەوەی قوربانیان بتوانن داوای قەرەبووی دارایی بکەن، بەم شێوەیە ڕێگەیەکی جێگرەوە بۆ جۆرێک لە دادپەروەری پێشکەش دەکات، تەنانەت ئەگەر جێگەی پرۆسەی دادوەری نەگرێتەوە. ئەم ڕێبازە سنوورەکانی سیستەمی یاسایی ئێستا دەناسێتەوە لەکاتێکدا هەوڵدەدات پشتیوانییەکی بەرچاو بۆ ڕزگاربووان دابین بکات.

دۆسیەی بێتارام لە کۆتدیڤوار تەنها بە سنوورەکانی وڵاتەکە سنووردار نییە. لەم دواییانەدا، قوربانییەکی تری کۆتدیڤوار لە فەرەنسا سکاڵای تۆمار کرد، کە دووری نێودەوڵەتی ئەم دۆسیەیە و ئاڵۆزی دادگاکانی تێوەگلاو دەخاتە ڕوو. ئەم هەنگاوە ئارەزووی قوربانیان بۆ دادپەروەری نیشان دەدات کە، هەندێک جار، دەبێت پەنا بۆ سیستەمی یاسایی تر ببەن بە هیوای وەرگرتنی قەرەبوو، بەتایبەتی کاتێک ڕووداوەکان لە چوارچێوەی نێودەوڵەتیدا و بۆ ماوەیەکی درێژ ڕوویان دابێت.

کۆمیسیۆنی لێکۆڵینەوە، ئاگادارە لە قەبارەی دیاردەکە و ژمارەی زۆری قوربانیانی ئەگەری کە هێشتا نەناسراونەتەوە، گەڕانەوەی نزیکی بۆ کۆتدیڤوار ڕەت ناکاتەوە. ئامانج ئەوە دەبێت کە بەردەوام بێت لە کۆکردنەوەی شایەتحاڵی، قووڵکردنەوەی لێکۆڵینەوەکان، و بەردەوام بوون لە شکاندنی دیواری بێدەنگی کە ئەم خراپ بەکارهێنانانەی گرتووەتەوە. ئەم پشوودرێژییە بۆ ئاشکراکردنی ڕاستی و دابینکردنی سەرەتای دانپێدانان بۆ ژیانی زۆرێک کە بەهۆی ئەم توندوتیژییانەوە تێکشکاون، زۆر گرنگە.

دەرکەوتنی وردە وردەی دەنگی قوربانیان لە دۆسیەی بێتارام لە کۆتدیڤوار هەنگاوێکی گرنگە بەرەو دانپێدانان و قەرەبووکردنەوە، بەڵام هاوکات تەحەددیاتی بەردەوامی تابۆ کۆمەڵایەتییەکان، دینامیکییەتی دەسەڵاتی پاش کۆلۆنیالیزم، و ئاستەنگە یاساییەکانیش دەخاتە ڕوو. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و دامەزراوە ئایینییەکان بانگهێشت کراون بۆ پشتیوانیکردنی ئەم هەوڵانە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ئەم توندوتیژییانە بێ سزا نامێننەوە و قوربانیان لە کۆتاییدا دەتوانن ڕێگەی چاکبوونەوە و دادپەروەری بدۆزنەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری