هێزی ئاسمانیی ئەمریکا وەڵامی بازاڕ بۆ پڕکردنەوەی سوتەمەنی لە خولگەدا دەگەڕێت

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

هێزی ئاسمانیی ئەمریکا وەڵامی بازاڕ بۆ پڕکردنەوەی سوتەمەنی لە خولگەدا دەگەڕێت

هێزی ئاسمانیی ئەمریکا (U.S. Space Force) ڕێگەیەک بۆ داهاتوو دادەنێت کە تیایدا سەتڵایتەکان دەتوانن لەکاتی بوونیان لە خولگەدا سوتەمەنیان بۆ پڕبکرێتەوە، ئەم تواناییە بەڵێنی درێژکردنەوەی تەمەنی ئەرکەکان و زیادکردنی گونجاوی کرداری دەدات. لە هەنگاوێکدا کە نیازی دەربڕینە بەبێ ئەوەی تا ئێستا پابەندبێت بە تۆڕێکی لۆجستی بە قەبارەی گەورە، ئەم خزمەتگوزارییە ماوەیەکە داوای زانیاری لە پیشەسازییەکە کردووە (RFI). ئەم دەستپێشخەرییە یەکەم هەنگاوی چارەنووسسازە بۆ دروستکردنی بازاڕێکی بازرگانی بۆ خزمەتگوزارییەکانی پڕکردنەوەی سوتەمەنی لە بۆشاییدا، چاوەڕوان دەکرێت یەکەمین چارەسەرەکان تا ساڵی 2030 ئامادە بن بۆ کارپێکردن.

RFI لەلایەن نووسینگەی بەرنامەی خزمەتگوزاری، جوڵە و لۆجستی (Servicing, Mobility and Logistics program office) لە ناو کۆمەڵەی سیستەمەکانی بۆشایی ئاسمان (Space Systems Command) دەرکراوە. بە شێوەیەکی دیاریکراو داوای "بیرۆکە و ڕێگاکانی تەکنیکی بۆ خزمەتگوزارییەکانی پڕکردنەوەی سوتەمەنی بۆ کڕیارە ئامادەکان لە خولگەدا" دەکات، و کۆمپانیاکان بانگهێشت دەکات بۆ پێشکەشکردنی چارەسەری نوێ بۆ ئەم پێویستییە گەشەسەندوو. کلێر مارتن، جێگری باڵای سەرۆکی کۆمپانیای Astroscale U.S.، RFI بە "هەنگاوێکی زۆر ئەرێنی" وەسف کرد، کە گرنگییەکەی لە پێشخستنی ئەم بیرۆکەیەدا ڕوون دەکاتەوە.

Astroscale بەشداری چالاکانەی هەیە لەم بوارەدا، و ئامێری پڕکردنەوەی سوتەمەنی خۆی، Provisioner، پەرەپێدەدات، کە بەشێکی لەلایەن هێزی ئاسمانییەوە پارەی بۆ دابین کراوە. کۆمپانیاکە ئامادەکاری دەکات بۆ یەکەم ئەرکی خۆی لە خولگەی جوگرافی-جێگیر (geostationary orbit)، کە تیایدا Provisioner هەوڵی پڕکردنەوەی سوتەمەنی بە هایدرۆجین (hydrazine) دەدات بۆ سەتڵایتێکی سەربازیی ئەمریکی. ئەم ئەرکە نیشانەی گرنگییەکی تەکنیکییە لە نیشاندانی گونجاوی ئەم جۆرە چالاکیانەدا.

لەگەڵ کۆکردنەوەی بیرۆکەی نوێ، هێزی ئاسمانی لە ساڵی 2024 هەنگاوی کرداری نا بە هەڵبژاردنی دوو ממשوەر (interface)ی پێویست بۆ پڕکردنەوەی سوتەمەنی: RAFTI (Rapidly Attachable Fluid Transfer Interface) و PRM (Passive Refueling Module). ئەم هەڵبژاردنانە ڕێنمایی ڕوونتر بۆ دروستکەرانی سەتڵایت و کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاری دابین دەکەن، کە ڕێگە دەدات ئامێری بۆشایی ئاسمان دروست بکەن کە دەتوانن لە خولگەدا بۆ مەبەستی پڕکردنەوەی سوتەمەنی گرێبدەن و کارلێک بکەن. ئەم ستانداردکردنە بە ژیانی بۆ پێکەوە کارکردن (interoperability) دادەنرێت.

بەڵام، هەڵبژاردنی ئەم پڕکەرانە تەنها دەستپێکە. بوونی ستانداردێکی ממשوەر، ژمارەیەکی گونجاوی ئامێری "تانکەر"-ی دابین ناکات، هەروەها گونجاوی سوتەمەنی لە نێوان بەرنامە جیاوازەکاندا دابین ناکات یان نرخێکی کێبەرکەرانە بە بەراورد بە سەتڵایتێکی نوێ. زیاتر لەوەش، پرسیاری گرنگ هەر ماون کە چۆن ئامێری پڕکردنەوەی سوتەمەنی لە ژینگەیەکی کێبەرکەر یان ناچالاکدا کاردەکەن. هێزی ئاسمانی هێشتا بێ ئاگایی هەیە لەوەی کە ئایا بازاڕێکی بازرگانی بۆ پڕکردنەوەی سوتەمەنی بە شێوەیەکی سروشتی گەشە دەکات یان پێویستی بە پاڵپشتی بەردەوامی حکومەت هەیە بۆ گەشەسەندنی.

Provisioner-ی Astroscale بە ממשوەر RAFTI، کە لەلایەن Orbit Fab پەرەی پێدراوە، ڕووپۆش کراوە. ממשوەر PRM لەلایەن Northrop Grumman پەرەی پێدراوە. مارتن ڕوونکردەوە کە هەڵبژاردنی دوو ממשوەر لەلایەن هێزی ئاسمانییەوە، وەک قبوڵکردنێکە کە چەندین ڕێگای تەکنیکی دەتوانن پێکەوە هەبن. ئامانجەکە برەودانە بە کێبەرکەر و دوورکەوتنەوە لە گرێدانی تاک، لە هەمان کاتدا برەودانە بە ستانداردکردن. هەرچەندە Provisioner RAFTI بەکاردەهێنێت، Astroscale جەخت دەکاتەوە لەسەر ڕێگاکەی "بێ جیاوازی ממשوەر" (interface agnostic)، کە چڕدەکاتەوە لەسەر پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکە لەبری پابەندبوون بە جێبەجێکردنێکی تەکنیکی دیاریکراو.

مارتن زیاتر وتی کە هێزی ئاسمانی "زۆر کات و کار بۆ هەڵسەنگاندنی ئەوان و تواناکانیان تەرخان کردووە"، و RAFTI و PRM بە باڵغترین هەڵبژاردە دادەنێت. "ئەوان ئەم ממשوەرانەیان دیاریکردووە، بەڵام ئەوانی دیکەیان بۆ پیشەسازییەکە بەجێهێشتووە بۆ دیاریکردنی چۆنیەتی کارلێککردن لەگەڵیان." لە ڕوانگەی کڕینەوە، ئەم هەڵبژاردنە بۆ ئاسانکردنی گرێبەستەکانی خزمەتگوزاری داهاتوو دانراوە. ئەگەر چەندین بەرنامەی سەتڵایتی ئاسایشی نیشتمانی ממשوەرە گونجاوەکان وەربگرن، حکومەت دەتوانێت پڕکردنەوەی سوتەمەنی "وەک خزمەتگوزارییەک" بکڕێت، کە کڕین ئاسان دەکات و ڕەنگە تێچووی کەم بکاتەوە بەراورد بە چارەسەری تایبەت بۆ هەر ئەرکێک.

RFI ئاماژە بەوە دەکات کە هێزی ئاسمانی لە ئەرکە نمایشییە سەرەتاییەکانەوە سەیری ئاراستەی بینای کرداری فراوانتر دەکات. "ئەمە هەنگاوێکی باشە کە کارێک کە ئەوان ئێستا ئەنجامی دەدەن لەم قۆناغە سەرەتاییە تێپەڕێت و بچێتە داهاتوو"، مارتن وتی. ئەم قۆناغی داهاتوو پرسیاری ئاڵۆز لەخۆدەگرێت کە زۆر زیاتر لە پڕکەرەوەی گرێدانە فیزیکییەکە تێدەپەڕێت.

کۆمپانیاکان وەک Astroscale، Northrop Grumman و ئەوانی دیکە "شاتڵ" یان "تانکەر" ی پێویست دروست دەکەن کە سوتەمەنی لە نێوان کۆگاکان و سەتڵایتە کڕیارەکاندا بگوازنەوە. Northrop Grumman ماژوولێکی پڕکردنەوەی چالاکی بۆ ئامێرە بۆشاییەکانی PRM-ڕووپۆش دروست کردووە، لەکاتێکدا Orbit Fab سیستەمی گڕدانەی GRIP بۆ ממשوەرەکانی RAFTI دروست کردووە. بینای گشتی هێشتا نەگۆڕە، لەگەڵ چەندین بیرۆکەی جیاواز بۆ ئەوەی چۆن ئەم بەشانە کارلێک بکەن: ئامێرێکی کڕیار دەتوانێت سەردانی کۆگایەک بکات، کۆگایەک دەتوانرێت بهێنرێت بۆ کڕیار، یان شاتڵێکی خزمەتگوزاری تایبەت دەتوانێت بچێتە نێوان ئەم دووانە.

دروستکردنی ئەم سیستەمە ئاڵۆزە پێویستی بە هەماهەنگی زۆر لە نێوان دابینکەرەکان هەیە. "بۆ ئەوەی بلۆکە بنەڕەتییەکانمان پێ بدات کە دەتوانین خزمەتگوزارییەکانمان لەسەر دروست بکەین، دەبێت بڕوانینە ئەوەی چۆن سوتەمەنی بە ڕاستی دابین دەکەین. لە کوێوە هایدرۆجین وەردەگرین؟ دەبێت لەگەڵ دابینکەرانی ڕاستەقینەی هەڵدانی کار بکەین، تێبگەین کە ئایا پێویستە ڕاستەوخۆ بڕۆین، ئایا دەتوانین گواستنەوەی جوگرافی-جێگیر بکەین، ئایا هەڵدانەکان بەردەستن، قەبارەی ئامێری هەڵدان،" مارتن ڕوونکردەوە. "بۆیە، ئەمە پێویستی بە چارەسەرێکی تەواوی پیشەسازی هەیە."

لە کاتێکدا کە کاتی هەڵدانی Provisioner-ی Astroscale هێشتا یەکلانەبووەتەوە، دامەزراندن و تاقیکردنەوەکان بەردەوامن، و کۆمپانیاکە دەڵێت: "ئێمە ئەمساڵ ئامادە دەبین بۆ هەڵدان." بەرپرسانی هێزی ئاسمانی ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەرکێکی نزیک دەبێت دوو سەتڵایتی بچووک کە بە پڕکەر RAFTI ڕووپۆشکراون، بڵاوبکاتەوە بۆ تاقیکردنەوەی زیاتری ئەم بیرۆکەیە، کە یەک سەتڵایت هەوڵی گرێدان دەدات لەگەڵ کۆگایەکی سوتەمەنی Orbit Fab و دووەمیشیان لەگەڵ شاتڵی سوتەمەنی Astroscale.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری