پێشبینی پێشەنگی تۆڕی کارەبا بۆ ئۆتۆمبێلی کارەبایی 100 ساڵ زوو بوو

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بینینێک سەدەیەک پێش کاتی خۆی: چۆن زەبەلاحێکی ئەندازیاری کارەبا شۆڕشی ئۆتۆمبێلی کارەبایی پێش بینی کرد

لە سەردەمێکدا کە گواستنەوە بۆ گواستنەوەی کارەبایی بە خێراییەکی بێ وێنە خێراتر دەبێت، گەڕانەوە بۆ کەسایەتییەکی دیاری سەرەتای سەدەی 20، چارڵز پرۆتیوس ستەینمێتز، جێی تێڕامانە. ئەم پێشەنگە ئەندازیارییە بینینێکی قوڵی بۆ داهاتووی گواستنەوە هەبوو، کە ئۆتۆمبێلی کارەبایی (EVs) لە ناوەندەکەی بوو. لە ساڵی 1920دا، ستەینمێتز پێشبینییەکی بوێرانەی کرد: ئەگەر وابێت یەک ملیۆن ئۆتۆمبێلی کارەبایی تا ساڵی 1924 لەسەر شەقامەکانی ئەمریکا دەبن. ئەم پێشبینییە، لە هەستەکەیدا سەرسوڕهێنەرانە ورد، بەڵام لە کاتەکەیدا زۆر پێش کاتی خۆی، سەدەیەک پێویست بوو بۆ دامەزراندنی فراوانی گواستنەوەی کارەبایی.

ستەینمێتز خۆی ئەندازیارێکی ئاسایی نەبوو. ئەو وەک هاوتایەکی بیرمەندانە بۆ هاوچەرخەکانی وەک تۆماس ئێدیسۆن و نیکۆلا تێسلا، کە پیاوانی خۆی دەژمارد، دادەنرا. بەشداریکردنی لە ئەندازیاری کارەبادا بناغەیی بوو. ئەو بە وردی هێستەریزیسیی موگناتیسی، کە دیاردەیەکی گرنگە بۆ تێگەیشتن لە موگناتیس لە مادەکاندا، کوانتایز و وەسفی کرد، و یاسایەکی سادە و جوان دروست کرد کە دیزاینی ترانسفۆرماتۆر و مۆتۆرەکانی شۆڕشگێڕانە کرد. جگە لەوەش، ئەو چوارچێوەیەکی پێشڕەوی بۆ شیکاری بازنەکانی تەوژمی بازنەیی (AC) دامەزراند، کە هێشتا بنەمای فێرکردنی ئەندازیاری هێزە. ماوەی خزمەتی وەک سەرۆک ئەندازیاری راوێژکار لە جنراڵ ئیلکتریک، کە لە ساڵی 1893 دەستی پێکرد، هاوکات بوو لەگەڵ ساتێکی گرنگ بۆ هەردوو کۆمپانیای تازە پێگەیشتوو و فراوانکردنی تۆڕی کارەبای ئەمریکا.

جگە لە لێهاتوویی تیۆری و دیزاینی، ستەینمێتز بانگەشەکارێکی سەرسەختی ئۆتۆمبێلی کارەبایی بوو. لە مانگی مارسی ساڵی 1920، بیروڕاکانی خۆی لەم بارەیەوە بە وردی نووسی، بەراوردنێکی نێوان ئۆتۆمبێلی کارەبایی و هاوتا بەنزینییەکانی کرد. ئەو سوودەکانی ئۆتۆمبێلی کارەبایی بەرز نرخاند، وەک تێچووی کەم، متمانەپێکراوی، سادەیی کارپێکردن، و خەرجییەکانی کارپێکردنی کەمتر. لە بەرامبەردا، ئەو سنوورەکانی ئەو سەردەمەی قبووڵ کرد: پشت بەستن بە ژێرخانی بارگاویم، مەودای سنووردار بە بارگاوی، و خێراییە نزمەکان. سەرسوڕهێنەرە کە چەندێک ئەم لیستەی سوود و زیانانە پاش سەدەیەک زیاتر لە جاران پەیوەندیدارە، و زۆرێک لە گفتوگۆکانی ئەمڕۆی دەوروبەری ئۆتۆمبێلی کارەبایی دەهێنێتەوە.

پەیوەندیی شەخسیی ستەینمێتز بە گواستنەوەی کارەباییەوە دیار بوو. زۆرجار ئەو دەبینرا کە کراس و کڵاوی بەرز لەبەر دەکات، جگەرەی تایبەتیی BlackStoneی دەکێشێت، لە کاتێکدا لە شەقامەکانی شینیکتێدی، نیویۆرک، بە سێدانی Detroit Electricی ساڵی 1914یەوە گەشت دەکات. بەپێی وتەی جۆن سپینێلی، پڕۆفیسۆری خانەنشینبووی ئەندازیاری کارەبا و کۆمپیوتەر لە کۆلێژی یۆنیون لە شینیکتێدی، ئەو ئۆتۆمبێلە سەردەمانێک سەرسوڕهێنەر بوو. کۆنترۆڵەکانی لە پێشەوە و دواوە دووپات کرابوونەوە، کە ڕێگەی بە ستەینمێتز و شۆفێرەکەی دەدا لەسەر کورسی دواوە دابنیشن، و واقیعێکی بێ شوفێری دروست دەکرد. ئەم مۆدێلە تایبەتە، کە بە 14 باتریی شەش ڤۆڵت کار دەکات، خێراییەکی لوتکەی نزیکەی 25 میل لە کاتژمێرێک (40 کم/س) بوو و دەیتوانی نزیکەی 30 میل (48 کم) بە یەک بارگاوی بڕوات.

گرنگیی پێشبینیی ستەینمێتز تەنها لە وردیەکەی سەبارەت بە زاڵبوونی کۆتایی ئۆتۆمبێلی کارەبایی نییە، بەڵکو لە تێگەیشتنی وردی بۆ بازاری ئەگەریی ئەوانیشدا دەردەکەوێت. ئەو بە توندی باوەڕی وابوو کە ئۆتۆمبێلی کارەبایی جێگەی خۆیان لە ناوچە شارستانییەکاندا دەدۆزنەوە، کە تیایدا مەوداکانی گەشت بە شێوەیەکی گشتی کورتتر و خێراییەکان نزمترن. جگە لەوەش، ئەو هاوکارییە ئابوورییەی کە ئۆتۆمبێلی کارەبایی پێشکەشی کۆمپانیاکانی هێزی کردبوو، ناسییەوە. حیسابەکانی پێشبینی دەکرد کە یەک ملیۆن ئۆتۆمبێلی کارەبایی، کە هەر یەکەیان نزیکەی 5 کیلۆوات-سەعات لە شەوێکدا بە نرخی 5 سەنت بۆ هەر کیلۆوات-سەعاتێک بەکاربهێنێت، نزیکەی 75 ملیۆن دۆلاری کاری نوێ بۆ کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاری دروست بکات – بڕێکی بەرچاو، کە ئەمڕۆ نزیکەی 2.5 ملیار دۆلارە.

هەروەک چۆن مێژوو دەردەکەوێت، کاتەکەی ستەینمێتز زۆر لە پێش کاتی خۆی بوو. لە ساڵی 1920، ئەمریکا نزیکەی 1.2 ملیۆن ئۆتۆمبێلی بەنزینی لەسەر شەقامەکان هەبوو، لەبەرامبەردا تەنها 35,000 ئۆتۆمبێلی کارەبایی هەبوو. تا ساڵی 2018 ژمارەی ئۆتۆمبێلی کارەبایی (لەوانەش هیبریدی پڵەگ-ئین) لە یەک ملیۆن تێنەپەڕی. ئەمڕۆ، جیهانی ئۆتۆمبێلی کارەبایی نزیکەی 60 ملیۆن دانەیە.

چیرۆکی ستەینمێتز شایەتییەکی بەهێزە بۆ ئەو ڕاستییەی کە نوێگەری داڕوخێنەر زۆرجار پێش ژێرخانی پێویست و قبووڵکردنی کۆمەڵایەتی دێت. لە کاتێکدا کە بەشداریکردنی ئەندازیاری بۆ دروستکردنی تۆڕی کارەبای مۆدێرن گرنگ بوو، بینینەکەی بۆ گواستنەوەی کارەبایی چراغێکی بوو کە لە داهاتوویەکەوە دەدرەوشایەوە کە هێشتا نەهاتووە. Detroit Electricی ساڵی 1914ی، کە ئێستا بە وردی چاککراوەتەوە و لە کۆلێژی یۆنیون نمایش کراوە، وەک یاداوەرییەکی ماددیی بۆ پیاوێک کە زیاتر لە سەدەیەک پێش ئێستا باوەڕی بە داهاتوویەکی کارەبایی هەبوو.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری