چین بۆشایی سەربازیی لە ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا پڕدەکاتەوە: بازاڕی نوێ دوای کشانەوەی فەرەنسا

ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

چین بۆشایی سەربازیی لە ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا پڕدەکاتەوە: بازاڕی نوێ دوای کشانەوەی فەرەنسا

گۆڕانکارییەکی بەرچاوی جیۆپۆلیتیکی لە ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقادا بەڕێوەیە، کە تێیدا چین بەردەوامتر بۆشایییەک پڕ دەکاتەوە کە بەهۆی کەمبوونەوەی بوونی سەربازی و کاریگەریی وڵاتانی ڕۆژئاوا، بەتایبەتی فەرەنسا، دروست بووە. ئەم هەنگاوە ستراتیژییە دوای زنجیرەیەک کودەتای سەربازی دێت کە لە ساڵی 2020ەوە ناوچەی ساحێلی گرتووەتەوە. ئەم ڕووداوانە حکومەتەکانیان ناجێگیر کردووە، هاوپەیمانییە نەریتییەکانی هەڵوەشاندووەتەوە، و دوای campaigns‌ی دژە تیرۆری درێژخایەن بووەتە هۆی کشانەوەی هێزەکانی فەرەنسا لە ناوچەکە. ئەم کشانەوەیە شتێکى دروست کردووە کە شیکەرەوەکان پێی دەڵێن "بۆشایی سەربازیی"، کە چین بە لێهاتووییى‌یەوە ئامادەیە بۆ پڕکردنەوەی.

ڕاپۆرتێک کە لە گۆڤاری ئیدارەی دەوڵەتی چین بۆ زانست، تەکنەلۆژیا و پیشەسازی بەرگری بڵاوکراوەتەوە، ئەم ئاراستەیە بە توندی باس دەکات، و "بۆشایی سەربازیی فەرەنسی" وەک "شوێنێک بۆ فراوانبوونی بازرگانی سەربازیی چینی" دیاری دەکات. ئەم گەشەسەندنە زیاتر بە کەمبوونی دابینکردنی چەکی ڕووسی قوورس دەبێت، کە هۆکارێکە وڵاتانی ناوچەکە ناچار دەکات بگەڕێن بەدوای سەرچاوەی دیکە بۆ پێداویستییە سەربازییەکانیان. ڕاپۆرتەکە بە ڕوونی ئاماژە بە "دەرفەتی جێگرتنەوە لە بازاڕدا" بۆ چەکی چینی دەکات، لەگەڵ کەمبوونەوەی بەکارھێنانی چەکی فەرەنسی و ڕووسی.

شەپۆلی کودەتاکان، بەتایبەتی لە بورکینافاسۆ، مالی و نەیجەر، بوونەتە هۆی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە دۆخی سیاسی و ئەمنیدا. ئەم ڕووداوانە تەنها پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی گرژ نەکردووە، بەڵکو پێویستی بە هەڵسەنگاندنێکی وردی هاوپەیمانییە ئەمنییەکان کردووە. کشانەوەی دواتری هێزەکانی فەرەنسا، کە جاران بناغەی هەوڵەکانی ناوچەکە بوون بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، بۆشایییەکی ئەمنی و لۆجستی دیاری جێهێشتووە کە پەکین ئێستا هەوڵی بۆ دەدات. ئەمەش بووەتە هۆی چاوخشاندنەوەیەک بە چوارچێوە ئەمنییە نەریتییەکان و دەرگای بۆ هاوپەیمانییە نوێیەکان کردووەتەوە.

چین بە زیرەکی ئەم دۆخە گۆڕاوە قۆزتووەتەوە بە چڕکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا. بەشدارییەکەی زیاتر لە یارمەتیی گەشەپێدان و وەبەرهێنانی ئابووری تێپەڕیوە، و هاوکارییەکی بەرچاوی سەربازیی لەخۆ دەگرێت، لەوانەش دابینکردنی چەک و پێداویستی. لە کاتێکدا کە چین ماوەیەکی زۆرە یاریزانی سەرەکی ئابوورییە لە ئەفریقا، ڕۆڵی لە بواری ئەمنی و سەربازیدا لە ساڵانی دواییدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە. چەکە چینییەکان زۆرجار لەبەر نرخی کێبڕکێکارانەیان و گونجاویان بۆ پێداویستییە کردارییەکانی زۆرێک لە سوپای ئەفریقا، هەڵبژێردراون، و جێگرەوەیەکی بە کردەوە بۆ سیستەمە گرانبەهاکانی ڕۆژئاوا یان سیستەمە ڕووسییەکان کە کەمتر جێگیرن، پێشکەش دەکەن.

شیکەرەوە جیۆپۆلیتیکییەکان پێشنیار دەکەن کە ئامانجەکانی چین تەنها پڕکردنەوەی بۆشایییەکی سەربازیی نییە؛ بەڵکو هەوڵی زیاتریش دەدات بۆ بەهێزکردنی کاریگەریی ستراتیژیی خۆی لە ناوچەیەکدا کە گرنگییەکی جیهانی زیاتری هەیە. توانای چین بۆ پێشکەشکردنی چارەسەری سەربازیی گشتگیر، لە چەکی بچووکەوە تا پلاتفۆرمی پێشکەوتوو، لەگەڵ ڕاهێنان و پشتگیریی لۆجستی، وای کردووە ببێتە هاوبەشێکی سەرنجڕاکێش بۆ وڵاتانێک کە بەدوای جیاکردنەوەدا دەگەڕێن لە دابینکەرە نەریتییە ڕۆژئاواییەکان. جگەلەوەش، سیاسەتی درێژخایەنی چین بۆ نە تێوەگلانی ناو کاروباری ناوخۆیی وڵاتانی میوان، زۆرێک لە حکومەتەکانی ئەفریقا ڕادەبوێرێت، بەتایبەتی ئەوانەی بە ڕێگەی نا نەریتی گەیشتوونەتە دەسەڵات.

زیادبوونی پشت بەستن بە چەکی چینی دەتوانێت کاریگەریی فراوانی هەبێت لەسەر هاوسەنگی هێزی ناوچەیی و جیهانی. لە کاتێکدا کە وڵاتانی ئەفریقا هەوڵ دەدەن سنوورەکانیان بپارێزن و ڕووبەڕووی هەڕەشە ئەمنییەکان ببنەوە، هەڵبژاردنیان بۆ سەرچاوەی چەک، پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و تواناکانی بەرگرییان لە داهاتوودا دیاری دەکات. لەگەڵ بەردەوامی کشانەوەی بەشداری سەربازیی ڕۆژئاوا و زیادبوونی ئامانجەکانی چین، ڕۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا بە دیاریکراوی دەچنە سەردەمێکی نوێی هاوپەیمانی ئەمنی، کە بەردەوامتر لەلایەن کاریگەریی بازاڕی پەکینەوە داڕێژراو و ئاسانکاری بۆ دەکرێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری