وەزیری کار داوای لێکردنی لێ دەکرێت بەهۆی تۆمەتە ناڕاستەکان دژی ڕۆژنامەنووسان

شانشینی یەکگرتوو - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

وەزیری کار داوای لێکردنی لێ دەکرێت بەهۆی تۆمەتە ناڕاستەکان دژی ڕۆژنامەنووسان

وەزیری سێبەری ئەنجومەنی وەزیرانی بەریتانیا، جۆش سیمۆنس، ڕووبەڕووی گوشارێکی زۆر دەبێتەوە بۆ دەست لەکارکێشانەوە یان لەسەندنەوەی پۆستەکەی، دوای ئەوەی لێکۆڵینەوەیەکی گەورەی ڕۆژنامەی گاردین ئاشکرای کرد کە سیمۆنس، تۆمەتی ناڕاستی بۆ ناوەندی نیشتمانیی ئاسایشی سایبەری (NCSC)، کە یەکێکە لە بەشەکانی ناوەندی پەیوەندییە حکومییەکان (GCHQ)، پێشکەش کردووە و ڕۆژنامەنووسانی بە تۆڕە گومانلێکراوەکانی هەواڵگری ڕووسییەوە بەستووەتەوە. ئەم تۆمەتانەی کە دواتر دەرکەوتووە بێ بنەمان، کاردانەوەیەکی بەرفراوانی لێکەوتووەتەوە و بووەتە هۆی وردبینییەکی توند لەسەر ڕەفتار و پێگەی ئەخلاقیی وەزیرەکە.

لێکۆڵینەوەکەی گاردین، بەڵگەی خستووەتە ڕوو کە جۆش سیمۆنس، لە کاتێکدا کە ڕێبەری گروپی بیرمەندانی "لابور توگێدەر" (Labour Together) بووە، بە هەڵە گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی کە ڕۆژنامەنووسان زانیارییان لەسەر ڕێکخراوەکە لە ڕێگەی هەڵکوتانە سەرێکانی ڕووسییەوە بەدەست هێناوە. ئەم تۆمەتانە، بەپێی زانیارییەکان، لە ئیمێڵێکدا نێردراون بۆ NCSC لە نێوان مانگی (1) و (2)ی ساڵی (2024). ئامانجی ئەم ئیمێڵانە ئەوە بووە کە لێکۆڵینەوەیەک لەسەر ڕۆژنامەنووسان بکرێت کە باسی کێشەکانی شەفافیەتی دارایی لەسەر "لابور توگێدەر"یان کردووە، بەتایبەت شکستیان لە ڕاگەیاندنی قەرزە سیاسییەکان بە بڕی (730,000) پاوەند. ئەم ئاشکراکردنە، گوشاری خستووەتە سەر سیمۆنس، کە پێشتر لەژێر لێکۆڵینەوەیەکی ئەخلاقیدا بووە، و بووەتە هۆی لێکەوتەی سیاسی گرنگ.

کێڤن هۆلینک، سەرۆکی پارتی پارێزگاران، داوای لەسەندنەوەی پۆستی سیمۆنس و ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆی کردووە، و وتوویەتی: "ئەنجومەنی وەزیران ناتوانێت خۆی نمرەی کارەکانی بدات". ئەو جەختی لە پێویستی "پەلە" کردووە، بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی سیمۆنس وەک وەزیرێکی بچووک کە "بەرپرسیارێتی وەزاری هەیە بۆ لێکۆڵینەوەکان و ڕاگەیاندنی خراپکاریدا لە سەرانسەری حکومەتدا"، لە کاتێکدا ڕەفتاری خۆی لەژێر لێکۆڵینەوەدایە. پەلەی دۆخەکە بەهۆی ئەگەری ناکۆکی بەرژەوەندی و کاریگەریی فراوانتر لەسەر شەفافیەت و بەرپرسیارێتی حکومەت زیاتر دەبێت.

جۆن تریکێت، پەرلەمانتاری پارتی کرێکاران، داوای لە کێیر ستارکەر کردووە کە سیمۆنس لە پۆستەکەی لاببات، ڕەفتارەکەی بە "قێزەون" وەسف کردووە و ئەوەی بەبیر هێناوەتەوە کە "فێڵی پیس" کە لەلایەن کۆشکی سپیی ڕیچارد نیکسۆنەوە لە کاتی کەیسی ووتەرگێتدا بەکارهاتووە. تریکێت ئەم کردارانەی بە "سوء ڕەفتاری جدی" ناوبردووە. هەروەها، لیسا سمارتی وتەبێژی پارتی لیبراڵ دیموکرات بۆ کاروباری ئەنجومەنی وەزیران، پێشنیاری کردووە کە سیمۆنس دەبێت پۆستەکەی خۆی لەبەرچاو بگرێت. ئەو ڕەخنەی لە بەڵێنی حکومەت بۆ سیاسەتێکی "پاکتر لە پاک" گرتووە و وتوویەتی: "لە جیاتی ئەوە، ئێمە گیرمان خواردووە بە وەزیرانێک کە تاکتیکەکانی ڕابردوویان بە واتای ڕاستەقینە بریتی بووە لە تۆمارکردنی ڕۆژنامەنووسان لە دەزگاکانی هەواڵگری". ئەمە ئاماژەیە بۆ بوونی دووڕوویی و دوورکەوتنەوە لە ستانداردە ئەخلاقییەکانی چاوەڕوانکراو لە بەرپرسانی گشتی.

ئیمێڵە پەیوەندیدارەکان، پەیوەندی ڕاستەوخۆی سیمۆنس لەگەڵ NCSC ئاشکرا دەکەن، کە هانی بەرپرسانی داوە بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆژنامەنووسان. بەپێی ڕاپۆرتەکان، ئەو زانیاریی تایبەت، هەرچەندە ناڕاست، پێشکەش کردووە، وەک ئەوەی کە ڕۆژنامەنووسێک "لەگەڵ" کچی ڕاوێژکارێکی پێشووی جێرمی کۆربین "دەژی" و ئەو ڕاوێژکارە پێشوە پێشووش "گومانی پەیوەندی لەگەڵ هەواڵگری ڕووسیادا هەبووە". ئامانجی سیمۆنس ئەوە بووە کە دەزگای ئاسایش لێکۆڵینەوە لە سەرچاوەکانی هەواڵێکی یەکشەممە تایمز بکات کە ڕەخنەی لە داراییەکانی "لابور توگێدەر" گرتووە. بەڵام، لێکۆڵینەوەکە پشتڕاستی کردووەتەوە کە زانیارییەکان بە ڕێگەی هەڵکوتانە سەرێکانی بەدەست نەهاتوون، و هەر بەڵگەیەک لەسەر دەستوەردانی ڕووسی بوونی نەبووە. کاریگەرییەکانی بەکارهێنانی دەزگای هەواڵگری بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆژنامەنووسان لەسەر بنەمای تۆمەتی بێ بنەما، قووڵە و دەتوانێت ئازادیی ڕۆژنامەگەریی کپ بکات و سەرچاوە حکومییەکان بەکاربهێنێت.

سەرچاوەکان لەناو "لابور توگێدەر"، کە لە ئیمێڵەکاندا ئاماژەیان پێکراوە، وەزیرەکەیان تۆمەتبار کردووە بە ڕێکخستنی کارێکی "بۆهتانی ماکارتیستی". کەسێکی تر، تۆمەتە ناڕاستەکەی بە "دڵتەزێن، سەیر و قێزەون" وەسف کردووە، کە ئەمەش جەخت لەسەر سروشتی نا ئەخلاقیی کردارە گومانلێکراوەکان دەکاتەوە. وشەی "ماکارتیستی" هاوشێوەی مێژوویی لەگەڵ "شەڕی جادووگەرانی" دژە کۆمۆنیستی سێناتۆر جۆزێف ماکارتی هەیە، کە ئاماژەیە بۆ شێوازێکی تۆمەتی بێ بنەما و پەلاماردان.

ئەم ناکۆکییە دوای ئەوە هات کە لە سەرەتای ئەم مانگەدا بڵاوبووەوە کە سیمۆنس، کۆمپانیای پەیوەندییە گشتییەکانی ئەمریکی "ئەپکۆ" (Apco)ی ڕاسپاردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە دوو ڕۆژنامەنووسی یەکشەممە تایمز و سەرچاوەکانی هەواڵێکی ساڵی (2023) کە ڕەخنەی لە "لابور توگێدەر" گرتووە. ئەو هەواڵە، قەرزە گەورەکانی ڕانەگەیەندراوی بە بڕی (730,000) پاوەند بۆ ڕێکخراوەکە ئاشکرا کرد، کە لەو کاتەدا لەلایەن مۆرگان ماکسوینی، ڕاوێژکاری پێشووی کێیر ستارکەر، بەڕێوە دەبرا. کۆمسیۆنی هەڵبژاردن، پێشتر "لابور توگێدەر"ی بە زیاتر لە (14,000) پاوەند غەرامە کردبوو بەهۆی نەدانی ڕاگەیاندنی ئەم قەرزانە، ئەمەش وای کردووە لێکۆڵینەوەی دواتری سیمۆنس بە تایبەتی جێی مشتومڕ بێت.

دوای تەواوبوونی ڕاپۆرتەکەی "ئەپکۆ"، سیمۆنس گوایە گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی کە زانیارییەکان لە هەڵکوتانە سەرێکانی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەوە هاتوون. دواتر لە سەرەتای ساڵی (2024)دا، NCSCی ئاگادار کردووەتەوە کە "بەڵگەکانمان" ئاماژەیان بەوە کردووە کە زانیارییەکان "بۆ کەسانی ناسراو کە لە تۆڕێکی بانگەشەی نزیک لە کرێملن کاردەکەن و پەیوەندییان بە هەواڵگری ڕووسییەوە هەیە" بڵاوبوونەتەوە. هاوکات، بەپێی ڕاپۆرتەکان، بەرپرسی باڵای کاروبارەکانی سیمۆنس لە "لابور توگێدەر" بە بەرپرسانی ئەمنیی ڕاگەیاندووە کە چونکە زانیارییەکان "بۆ ڕۆژنامەنووسانی نزیک لە ڕووسیا کە پەیوەندییان بە چالاکییەکانی تری 'هەڵکوتان و دزەکردن'ەوە هەیە" بڵاوبوونەتەوە، "ئەو تاوانبارەی زۆرترین ئەگەر" بریتییە لە دەوڵەتی ڕووسیا یان نوێنەرانی. بەڵام، ئەم چیرۆکە بە تەواوی لەلایەن بەڵگەکانی پۆڵ هۆڵدینی ڕۆژنامەنووسی سەربەخۆوە کە بە گاردینی داوە، ڕەت کراوەتەوە، کە بەڵگەنامەکانی بۆ ڕاپۆرتی سەرەتایی یەکشەممە تایمز دابین کردووە. بەڵگەنامەکانی هۆڵدین ئاماژە بەوە دەکەن کە هەواڵەکە لەسەر بنەمای فایلەکان بووە کە لەناو پارتی کرێکارانەوە دزەیان پێ کراوە.

بۆ زیاتر ئاڵۆزکردنی کات و ڕاوبۆچوونی سیمۆنس، NCSC لە کاتی نامەنووسییەکەی ئەودا، گەیشتبووە ئەو ئەنجامەی کە سەرەڕای ئەوەی کۆمسیۆنی هەڵبژاردن هەڵکوتانە سەریکراوە، بەڵام تاوانبارەکە ڕووسیا نەبووە بەڵکو چین بووە. لەگەڵ ئەوەشدا، زانیارییە دزراوەکان بە شێوەیەکی سەرەکی بریتی بوون لە تۆمارە هەڵبژاردنەکان، نەک نامە نوسینی هەستیار لەسەر کاروباری ڕێکخراو، ئەمەش زیاتر گومان لە لێکدانەوەکەی سیمۆنس و بنەمای تۆمەتەکانی دژی ڕۆژنامەنووسان دروست دەکات.

وتەبێژێک بۆ جۆش سیمۆنس وتی: "لابور توگێدەر، کۆمپانیای ئەپکۆی ڕاسپاردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە زانیارییەکانی پۆڵ هۆڵدن بۆ کتێبەکەی، وەک هەمیشە ڕوون کراوەتەوە".

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری