میراتی خانووی خانەنشینی نافرۆشرێت: خێزانەکان بەهۆی تێچووی زۆرەوە تووشی وێرانبوونی دارایی دەبن

شانشینی یەکگرتوو - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

میراتی خانووی خانەنشینی نافرۆشرێت: خێزانەکان بەهۆی تێچووی زۆرەوە تووشی وێرانبوونی دارایی دەبن

قەیرانێکی گەورە لە شانشینی یەکگرتوودا سەرهەڵدەدات بۆ ئەو خێزانانەی کە خانووی خانەنشینی بە میرات وەردەگرن، بەڵام دواتر تووشی هەزاران پاوەندی ساڵانە دەبن بۆ خانووانێک کە فرۆشتنیان زۆر قورسە. ئەم خانووانەی کە تایبەت بۆ بەساڵاچووان دیزاین کراون، زیاتر و زیاتر دەبنە بارێکی قورسی دارایی بۆ خێزانە ماتەمینەکان، هەندێکجار نرخەکانیان بە سەدان هەزار پاوەند کەم دەکەنەوە بێ ئەوەی هیچ ئۆفەرێک وەرگرن.

بنکەی کێشەکە لە سروشتی سنووردارکردنی ئەم خانووانەدایە. ئەم خانووانە، کە لەلایەن گەشەپێدەران وەک McCarthy Stone، لەژێر پڕۆژەکانی وەک 'Retirement Living Plus' دروست کراون و بەڕێوە دەبرێن، بۆ گروپی تەمەنی دیاریکراو، بە شێوەیەکی گشتی سەروو 70 ساڵ، تەرخان کراون. لەکاتێکدا بۆ کڕیارە سەرەتاییەکان بەهۆی پشتگیری لە شوێن، ئاسانکاریی هاوبەش و هەستی کۆمەڵایەتی سەرنجڕاکێش بوون، هەمان تایبەتمەندییەکان و سنووردارکردنی تەمەن بازاڕێکی زۆر سنووردار بۆ فرۆشتنەوە دروست دەکەن. کاتێک خاوەنی سەرەکی دەمرێت، خێزانەکانیان لەگەڵ موڵکێکی ئاڵۆز و زۆرجار نەفرۆشراودا دەمێننەوە.

یەک حاڵەتی دڵتەزێن کە BBC ئاماژەی پێکردووە، پەیوەندی بە گۆردۆن تایلۆرەوە هەیە، کە دایکی، جۆان، لە ساڵی 2015 خانوویەکی بە موڵکداری (leasehold) لە بورگیس هیل بە 225,000 پاوەند کڕی. ئەم خانووە بەشێک بوو لە بلۆکێک کە سنووری تەمەنی بۆ سەروو 70 ساڵ هەبوو. جۆان لە حوزەیرانی 2024 لە تەمەنی 96 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. خێزانەکەی خانووەکەیان بە میرات گرتووە، کە ئێستا بە 170,000 پاوەند لە بازاڕدایە - واتە 55,000 پاوەند زیان، بێ ئەوەی تێچووە بەردەوامەکان لەبەرچاو بگیرێت. سەرەڕای ئەم دابەزینی نرخە بەرچاوە، هیچ ئۆفەری جددی وەرنەگیراوە.

تێچووی دارایی زۆرە. تەنها خەرجیی ساڵانەی خزمەتگوزارییەکە بریتییە لە 9,700 پاوەند. ئەمەش لەگەڵ 435 پاوەندی کرێی زەوی و 1,044 پاوەندی باجی شارەوانی، کۆی تێچووی ساڵانە دەکاتە زیاتر لە 11,000 پاوەند. ئەم خەرجییانە بەردەوامن لە کۆبوونەوە، کە قەرزێکی زۆر بۆ ئەو خێزانە دروست دەکات کە ناتوانێت لە خانووەکە خلاص ببێتەوە. تایلۆر بە تاڵییەوە دەڵێت: "ڕەنگە بیرکردبێتەوە کە شتێکی بۆ نەوەکانی جێهێشتووە، تەنها بۆ ئەوەی بیزانێت کە بووەتە قورچکێکی گەورە"، ئەمەش بارێکی دارایی و سۆزداریی وێرانکەرەکە دەردەخات.

شارەزایان پێشبینی دەکەن کە نزیکەی 10,000 خانووی لەم شێوەیە کە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن چۆڵن لەناو بلۆکەکانی خانەنشینی تایبەتدا لە سەرتاسەری ئینگلتەرا و وێڵزدا هەبن. بازاڕی ئەم خانووانە بەپێی ڕاپۆرتەکان داڕماوە، بەشێکی زۆر بەهۆی ئەوەی کڕیارە ئەگەردارەکان لە خەرجییە بەردەوامە زۆرەکان و ئەو ڕاستییەی کە ئەوانیش لە کۆتاییدا ڕووبەڕووی هەمان کێشەی فرۆشتنەوە دەبنەوە، هاندەر نین.

لە بینای تایلۆردا، کە 56 خانووی تێدایە، لانیکەم 18 خانووی دیکە چۆڵن و لە بازاڕدان، هەموویان هەمان سنووری تەمەنیان هەیە. بۆ زیادکردنی بێزاری، تایلۆر ئاماژەی بەوە کرد کە McCarthy Stone تەنها چوار میل (نزیکەی 6.4 کم) دوورتر، خانووی نوێ بۆ سەروو 60 ساڵ دروست دەکات، لەکاتێکدا بینای ئێستایان، Corbett Court، بە ڕوونی کەمتر لە ئامادەیی ماوە. "ئەمە کێشەیەکی زۆر گەورەیە، کێشەیەکی نەتەوەییە؛ سیستمی ئەم سێکتەرە بە ڕوونی شکاوە،" ئەو وتی.

لە وەڵامدا، McCarthy Stone بەرگری لە پڕۆژەکانی کرد، وتی کە لێکۆڵینەوەیەک لە Corbett Court دەریخستووە کە 86%ی دانیشتووان ڕازی بوون. کۆمپانیاکە ئاماژەی بە پێشکەشکردنی بژاردەکان کرد وەک دواخستنی پارەی خزمەتگوزاری و پابەندبوونی خۆی بۆ یارمەتیدانی خێزانەکان بۆ "فرۆشتنێکی خێرا". لەکاتێکدا دان بەوەدا دەنێن کە نرخی خانووەکان دادەبەزێت، ئەوان جەخت دەکەنەوە کە "تیمی فرۆشتنەوەی ناوخۆییان مێژوویەکی بەهێزی سەرکەوتنیان هەیە".

بەڵام، لێکۆڵینەوەی BBC ئاشکرای دەکات کە دۆخی تایلۆر زۆر دوورە لە تاکەکەسی. چیرۆکی هاوشێوە لە سەرتاسەری ئینگلتەرا سەرهەڵدەدەن، کە چەندین پێشکەشکار لەخۆ دەگرێت، کە میراتگرەکان لەنێو موڵکی نەفرۆشراودا گیر بوون، و ڕووبەڕووی قەرزێکی دارایی بەرچاو دەبنەوە. ئەمەش ئاماژەیە بۆ کێشەیەکی سیستمی لەناو سێکتەری خانووی خانەنشینی، کە پرسیار لەسەر پاراستنی بەکاربەر، بەردەوامی مۆدێلی بازرگانی و پێویستی دەستوەردانی ڕێکخراو دروست دەکات بۆ ڕێگریکردن لە وێرانبوونی دارایی خێزانەکان بەهۆی میراتگرتنی ئەم موڵکانە تایبەتە بەڵام کەم پارەدراوەکان.

دۆخەکە جەخت لەسەر جیاوازییەکی گرنگ دەکاتەوە لە نێوان بازاڕکردنی سەرەتایی خانووەکانی خانەنشینی وەک وەبەرهێنانێکی ویستراو و سەلامەت بۆ کۆتایی ژیان، و ڕاستییە سەختەکەی کە خێزانەکان دوای مردنی خاوەنەکەی ڕووبەڕووی دەبنەوە. خەرجییە سەرەتاییە بەرزەکان، لەگەڵ خەرجیی خزمەتگوزارییە بەرزبوونەوەکان و کەمبوونەوەی کڕیاری شایستە، هەلومەرجێکی خراپ دروست دەکەن. ئەم کێشە ئاڵۆزە پێویستی بە بایەخپێدانی بەپەلە هەیە لەلایەن گەشەپێدەران، سیاسەتمەداران و گروپەکانی پارێزگاری لە مافەکانی بەکاربەر، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ساڵانی کۆتایی ژیان، و میراتی دواتر، نابێتە سەرچاوەی ناڕەحەتی دارایی.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری