وەزارەتی دادی ئەمریکا ملیۆنان بەڵگەنامەی نوێی دۆسیەی ئیپشتاین بڵاودەکاتەوە، مشتومڕ لەسەر شەفافیەت بەردەوامە

واشنتۆن دی سی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

وەزارەتی دادی ئەمریکا ملیۆنان بەڵگەنامەی نوێی دۆسیەی ئیپشتاین بڵاودەکاتەوە، مشتومڕ لەسەر شەفافیەت بەردەوامە

وەزارەتی دادی ئەمریکا لە چوارچێوەی هەوڵەکانی بۆ جێبەجێکردنی یاسای شەفافیەتی دۆسیەکانی ئیپشتاین، بەمدواییە زیاتر لە سێ ملیۆن لاپەڕەی دیکەی بەڵگەنامەی پەیوەست بە دۆسیەی بازرگانی سێکسی جێفری ئیپشتاین بڵاوکردەوە. ئەم بڵاوکردنەوە فراوانە، کە هەزاران ڤیدیۆ و وێنەشی لەخۆگرتووە، وەک هەنگاوێکی گرنگ لەلایەن وەزارەتەکەوە وەسفکراوە بۆ دڵنیابوون لە شەفافیەت بەرامبەر گەلی ئەمریکا. بەڵام، ئەم بڵاوکردنەوەیە لە جیاتی ئەوەی کۆتایی بە مشتومڕەکان بهێنێت، مشتومڕێکی نوێی لەسەر تەواوێتی و بێلایەنیی پرۆسەکە دروستکردووە، بەتایبەتی لەلایەن ژمارەیەک لە سیاسەتمەدارانی دیموکراتەوە کە گومان لەوە دەکەن ئایا تەواوی ئەو بەڵگەنامانەی کە پێویستە بەپێی یاسا ئاشکرا بکرێن، بڵاوکراونەتەوە یان نا.

لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا، تۆد بلانش، جێگری داواکاری گشتی، ڕایگەیاند کە وەزارەتەکە زیاتر لە سێ ملیۆن لاپەڕە دۆکیومێنت، زیاتر لە دوو هەزار ڤیدیۆ و ١٨٠ هەزار وێنەی بڵاوکردووەتەوە. ئەم فایلانە، کە لەسەر ماڵپەڕی فەرمی وەزارەتی داد (DOJ) بڵاوکراونەتەوە، بەشێکن لەو ملیۆنان لاپەڕەیەی کە بەرپرسان پێشتر ڕایانگەیاندبوو لە بڵاوکردنەوەی سەرەتایی لە مانگی کانوونی یەکەمی ڕابردوودا بە مەبەست ڕاگیرابوون. بلانش جەختی لەوە کردەوە کە ئەم بڵاوکردنەوەیە کۆتایی بە پرۆسەیەکی چڕی ناسینەوە و پێداچوونەوەی بەڵگەنامەکان دەهێنێت، بە ئامانجی دڵنیابوون لە شەفافیەت و پابەندبوون بە یاساکە.

یاسای شەفافیەتی دۆسیەکانی ئیپشتاین، کە بلانش ئاماژەی پێکرد، حکومەت ناچار دەکات هەموو بەڵگەنامەکانی پەیوەست بە لێکۆڵینەوە و دادگاییکردنی ئیپشتاین بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکات. ئەم یاسایە دوای ساڵانێکی زۆر لە فشارەکانی گشتی و سیاسی هاتە ئاراوە، بەتایبەتی دوای مردنی گوماناوی ئیپشتاین لە گرتووخانەدا لە ساڵی ٢٠١٩. سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، پێشتر بەرگری لەوە کردبوو کە بەڵگەنامە فیدراڵییەکانی پەیوەست بە ئیپشتاین بڵاونەکرێنەوە، سەرەڕای ئەوەی کە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئیپشتاین هەبووە لە نەوەتەکان و دوو هەزارەکاندا. بەڵام، دوای تێپەڕاندنی یاسای شەفافیەتی دۆسیەکانی ئیپشتاین بە نزیکەیی بە کۆدەنگی لە هەردوو ئەنجومەنی کۆنگرێس، ترەمپ ناچار بوو ملکەچی بڕیارەکە ببێت.

یەکێک لە دۆکیومێنتە تازە بڵاوکراوەکان ئاشکرای دەکات کە هاوارد لۆتینک، وەزیری بازرگانی ئەمریکا، پلانی هەبووە نانی نیوەڕۆ لە دوورگەی تایبەتی ئیپشتاین، کە بە 'سەینت جەیمسی بچووک' ناسراوە، بخوات. ئەمەش ساڵانێک دوای ئەوەی لۆتینک ڕایگەیاندبوو کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەو ملیاردێرە بازرگانە سێکسییە پچڕاندووە. لۆتینک و ئیپشتاین لە ڕابردوودا دراوسێ بوون، ئەمەش پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی لێدوانەکانی لۆتینک و ئاستی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیپشتاین دروست دەکات. دوورگەی سەینت جەیمسی بچووک وەک بنکەی سەرەکی کارەکانی ئیپشتاین و شوێنی ئەنجامدانی تاوانەکانی بازرگانیکردن بە کچان دادەنرێت، کە تێیدا دەیان قوربانی بە شێوەیەکی سیستماتیک دەستدرێژی سێکسییان کراوەتە سەر و بەکارهێنراون.

بڵاوکردنەوەی ئەم بەڵگەنامانە گرنگییەکی زۆری هەیە، چونکە ڕووناکییەک دەخاتە سەر تۆڕێکی ئاڵۆزی پەیوەندییەکان لە نێوان ئیپشتاین و کەسایەتییە دیارەکان لە سیاسەت، بازرگانی و کۆمەڵایەتیدا. زۆرێک لە چاودێران پێیان وایە کە ئەم دۆسیەیە تەنها تایبەت نییە بە تاوانەکانی ئیپشتاین، بەڵکو گوزارشت لە کێشەیەکی گەورەتر دەکات لە سیستمی دادوەری و کۆمەڵایەتی ئەمریکادا، کە چۆن کەسایەتییە بەهێزەکان دەتوانن لە سزای یاسایی ڕزگاریان ببێت. داواکاری گشتی لەسەر ئاستی فیدراڵی و ویلایەتەکان لە دەیان ساڵی ڕابردوودا ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند بوونەتەوە بەهۆی نەتوانینیان لە بەدواداچوونێکی تەواو بۆ تاوانەکانی ئیپشتاین و ئەو کەسانەی هاوکارییان کردووە.

لەگەڵ بڵاوکردنەوەی ئەم فایلانەدا، ژمارەیەک لە دیمۆکراتەکانی کۆنگرێس مشتومڕیان لەسەر ئەوە دەستپێکردووە کە ئەم کۆمەڵە فایلەی ڕۆژی هەینی تەنها نزیکەی نیوەی ئەو فایلانەیە کە کۆکراونەتەوە. ڕۆ خانا، نوێنەری دیمۆکرات لە کالیفۆرنیا و یەکێک لە سپۆنسەرەکانی یاساکە، ڕایگەیاند: "وەزارەتی داد ڕایگەیاند کە زیاتر لە شەش ملیۆن لاپەڕەی وەڵامدانەوەی ئەگەری دەستنیشان کردووە، بەڵام تەنها نزیکەی سێ ملیۆن و پێنجسەد هەزار لاپەڕە دوای پێداچوونەوە و سڕینەوەی بەشێک لە زانیارییەکان بڵاودەکاتەوە." ئەمەش جیاوازییەکی زۆر گەورەیە و پرسیار لەسەر هۆکاری نەبڵاوکردنەوەی نیوەکەی تری بەڵگەنامەکان دروست دەکات.

خانا بە توندی ڕەخنەی لە وەزارەتی داد گرت و وتی: "نەبڵاوکردنەوەی ئەم فایلانە تەنها پارێزگاری لەو کەسە بەهێزانە دەکات کە تێوەگلاون و متمانەی گشتی بە دامودەزگاکانمان دەشکێنێت." لێدوانەکانی خانا و هاوپیشەکانی، ڕەنگدانەوەی نیگەرانییەکی فراوانی گشتین سەبارەت بەو ئاستەنگانەی کە لە بەردەم شەفافیەت و لێپرسینەوەدا هەن، بەتایبەتی کاتێک کەسایەتییە دیارەکان تێوەدەگلێن. ئەم دۆسیەیە وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ سیستمی دادوەری ئەمریکا سەیر دەکرێت، کە ئایا دەتوانێت دادپەروەری بۆ قوربانیانی بازرگانی سێکسی بەدی بهێنێت و بەرپرسان بێ گوێدانە پلە و پایەیان لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بکات.

هەروەها، مشتومڕی زۆر لەسەر ئەو بەشە زانیارییانە هەیە کە لە بەڵگەنامەکاندا سڕاونەتەوە (redacted). ڕەخنەگران دەڵێن پرۆسەی سڕینەوەی زانیارییەکان دەبێت بە شێوەیەکی زۆر ورد و بەپێی یاسا بێت، نەک بۆ پاراستنی ناوی کەسایەتییە دیارەکان. ترسی ئەوە هەیە کە سڕینەوەی بەشێک لە زانیارییەکان ڕێگە خۆش بکات بۆ شاردنەوەی بەڵگەنامەی گرنگ کە دەتوانن ناوی کەسانی دیکەی تێوەگلاو ئاشکرا بکەن، ئەمەش دژ بە ڕۆحی یاسای شەفافیەتەکەیە. دەبێت وەزارەتی داد ڕوون بكاتەوە کە چۆن بڕیاری سڕینەوەی زانیارییەکانی داوە و چ میتۆدێک بەکارهاتووە بۆ پاراستنی مافی کەسە تایبەتەکان، لەکاتێکدا شەفافیەتی گشتی پارێزراو بێت.

بڵاوکردنەوەی ئەم فایلانە ڕەنگە سەرەتای قۆناغێکی نوێ بێت لە لێکۆڵینەوە و دەستنیشانکردنی کەسانی تێوەگلاو. چاوەڕوان دەکرێت ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و پارێزەرانی قوربانیان، بە وردی ئەم بەڵگەنامانە تاوتوێ بکەن بۆ دۆزینەوەی زانیاری نوێ و بەدواداچوونی یاسایی زیاتر. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی دروستبوونی دۆسیەی نوێی دادگایی و لێکۆڵینەوەی قووڵتر لەسەر تۆڕی بازرگانی سێکسی ئیپشتاین و ئەو کەسایەتییە بەهێزانەی کە لەوانەیە هاوکارییان کردبێت یان سوودیان لێ وەرگرتبێت. تێپەڕبوونی کات و مردنی ئیپشتاین لە گرتووخانەدا، ئاستەنگ دروست دەکات بۆ بەدەستهێنانی دادپەروەریی تەواو، بەڵام بڵاوکردنەوەی بەڵگەنامەکان هەنگاوێکی گرنگە بۆ ئاشکراکردنی ڕاستییەکان و وەرگرتنی وانە لەم دۆسیە کارەساتبارەدا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری