ئەرکێکی نائومێدی لوبنان: ئایا گوشاری ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ بێچەککردنی حیزبوڵڵا دەبێتە هۆی شەڕی ناوخۆیی؟

لوبنان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئەرکێکی نائومێدی لوبنان: ئایا گوشاری ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ بێچەککردنی حیزبوڵڵا دەبێتە هۆی شەڕی ناوخۆیی؟

لوبنان ئێستا لە دۆخێکی مەترسیداردایە، وڵاتێک کە زیاتر و زیاتر دەکەوێتە ژێر کاریگەریی هێزە هەرێمییە ئاڵۆزەکان کە لە توانای خۆسەپاندنی خۆی تێدەپەڕن. لەم کەشوهەوا ناسەقامگیرەدا، پرسیارێکی قوڵ و بێزارکەر سەرهەڵدەدات: ئایا گوشاری ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ بێچەککردنی حیزبوڵڵا دەتوانێت وڵاتەکە بخاتە سەر لێواری هەڵدێر، و ئەگەری کارەساتباربوونی شەڕێکی ناوخۆیی دروست بکات؟ سەڵاح حیزاجی، جێگری سەرۆکی بەشی سیاسی لە ڕۆژنامەی فەرەنسی لوبنانی "لۆریەنت لو جۆر"، گرنگیی دۆخی لوبنان ڕوون دەکاتەوە، و هۆشداری دەدات کە وڵاتەکە لە بنبەستێکی مەترسیداردایە. ئەو ئاماژە بەوە دەکات کە شەڕەکە ئیتر تەنها بە حساباتی لوبنان ناڕوات، بەڵکو بە شێوەیەکی ناچاری بەشێکە لە ململانێیەکی هەرێمیی فراوانتر کە ئیسرائیل، ئێران و حیزبوڵڵا لەخۆ دەگرێت.

شیکاریی حیزاجی ئاماژە بەوە دەکات کە ئامانجەکانی ئیسرائیل تەنها لاوازکردنی سەربازیی حیزبوڵڵا نییە. ئەو پێی وایە کە ئیسرائیل نیازی وایە گوشارێکی زۆر بخاتە سەر خۆی خەڵکی لوبنان، بە شێوەیەکی deliberate 'جوگرافیای ترس، ئاوارەبوون و پارچەبوونی سیاسی' فراوان بکات. ئەم ستراتیژییە، کە وا دیارە بۆ دروستکردنی کەشوهەوای نائارامی و بێسەروبەری دیزاین کراوە، کاریگەریی قووڵی هەیە لەسەر پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و سیاسیی لاوازی لوبنان. شیکردنەوەی حیزاجی بۆ ڕێگاکەی ئیسرائیل، ئامانج لێیدانی گۆڕینی واقیعە ناوخۆییەکانی لوبنانە، دروستکردنی دۆخێکی نوێ کە تێیدا حیزبوڵڵا نەتوانێت ئاستی پێشووی هێزی سەربازی و سیاسیی خۆی بپارێزێت، و لە هەمان کاتدا کۆمەڵگای لوبنان لاواز و پارچە پارچە بکات.

پرسیاری بێچەککردنی حیزبوڵڵا نوێ نییە؛ چەندین ساڵە بابەتی گفتوگۆی سیاسی و ئەمنیی بووە. بەڵام، زیادبوونی دوایی لە ناوچەکەدا، کە هاوکات بووە لەگەڵ جەنگی غەزە و کاریگەرییەکانی، ئەم پرسەی گەڕاندووەتەوە بۆ پێشەوەی سەرنجی نێودەوڵەتی و هەرێمی. ویلایەتە یەکگرتووەکان، هاوپەیمانی دێرینی ئیسرائیل، هەوڵ دەدات سەقامگیریی هەرێمی بەهێز بکات بە سنووردارکردنی کاریگەریی ئێران و گروپە وەک حیزبوڵڵا. ئیسرائیل، چەکی زۆری حیزبوڵڵا، کە لە توانای سوپای لوبنان زیاترە، بە هەڕەشەیەکی بوونی بۆ سەلامەتی خۆی دادەنێت.

بەڵام، ئەم گوشارانە ڕووبەڕووی واقیعێکی ئاڵۆزی لوبنان دەبنەوە. حیزبوڵڵا زیاترە لە تەنها گروپێکی چەکدار؛ هێزێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی گرنگە لەگەڵ بنکەیەکی بەرفراوانی پشتیوانی لەناو لوبنان، کە بەشێکی دانەبڕاوە لە دۆخی سیاسیی وڵاتەکە. هەر هەوڵێک بۆ سەپاندنی بێچەککردن بە زۆر، یان تەنانەت لەژێر گوشاری تونددا، مەترسیی بەرخستنێکی تووندی هەیە، نەک تەنها لەلایەن خۆی حیزبوڵڵا، بەڵکو لەوانەیە ببێتە هۆی کاردانەوە لەلایەن بەشێکی زۆری خەڵکی لوبنان کە حزبەکە وەک قەڵگان یان هێزی بەرگری دژ بە هەڕەشە دەرەکییەکان سەیر دەکەن. ئەم دابەشبوونە ئەگەرییەی ئەگەری هەیە کە شەڕە ناوخۆییەکان کە لە مێژوودا لوبنانی تووشی کارەسات کردووە، جارێکی تر گڕ بگرێت.

فراوانکردنی 'جوگرافیای ترس' کە حیزاجی باسی لێوە دەکات، ئاماژەیە بۆ ستراتیژییەکی ئیسرائیلی ئەگەریی بۆ زیادکردنی گوشار لەسەر لوبنان بە گشتی، نەک تەنها لەسەر حیزبوڵڵا. ئەمەش لەوانەیە بگرێتەوە هێرشی ئاسمانی یان ئۆپەراسیۆنی سەربازیی کە ئامانج لێیدانی ژێرخانی ژیانی یان شوێنەکانی تر، کە دەبێتە هۆی ئاوارەبوونی بەکۆمەڵ و زیانی مرۆیی و ئابووری گەورە. ئەم سیناریۆیە بیرهێنانەوەی جەنگە دێرینەکانە کە بوونەتە هۆی وێرانکاریی فراوان و زیادبوونی ئازاری مرۆیی، و ئامانج لێیدانی دروستکردنی فشاری جەماوەری و سیاسی ناوخۆییە لەسەر حکومەتی لوبنان بۆ ئەنجامدانی هەنگاو دژ بە حیزبوڵڵا.

ئەرکەکە کە لوبنان ڕووبەڕووی دەبێتەوە، لە جوهەریدا "ئەرکێکی نائومێدی" یە. چۆن وڵاتێک کە خەریکی قەیرانێکی ئابووریی وێرانکەر، ناکۆکییە سیاسیی قووڵ، و ژێرخانی وێرانە، دەتوانێت بەرگەی گوشارە دەرەکییە زیادەکان بگرێت کە ئامانج لێیدانی گۆڕینی بنەڕەتی هێزی ئەمنی سەرەکییەکەیەتی؟ چارەسەرە خێراکان یان ناچارکەرەکان مەحاڵ دیارن و لەوانەیە ئەنجامی تەواو پێچەوانەی ئەنجامە چاوەڕوانکراوەکان بەدەست بهێنن. هەر ستراتیژییەکی کاریگەر دەبێت سروشتی ئاڵۆزی دۆخی لوبنان و هەرێمی وەرگرێت، و هەوڵ بدات بۆ دۆزینەوەی چارەسەری بەردەوام کە سەلامەتی و ئارامی بۆ هەمووان بپارێزێت.

بانگەوازە نێودەوڵەتی و هەرێمییەکان بۆ خۆڕاگری و گەڕان بەدوای چارەسەری دیپلۆماسیدا لەم قۆناغەدا زۆر گرنگن. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، بە تایبەت ویلایەتە یەکگرتووەکان، دەبێت دان بەوەدا بنێن کە سەقامگیریی لوبنان پشت بە چارەسەرکردنی هۆکارە بنەڕەتییەکانی ململانێ دەبەستێت، نەک تەنها گوشار خستنەسەر یەک لایەن. بەشداریکردنی هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان لە گفتوگۆیەکدا کە بنیاتنەر بێت و هەوڵدان بۆ بەهێزکردنی دامەزراوەکانی دەوڵەتی یاسایی لوبنان، لەوانەیە تاکە ڕێگای ڕاستەقینە بێت بۆ ڕزگاربوون لە داڕووخانێکی تەواو و دوورکەوتنەوە لە ترس و گومانەکانی شەڕی ناوخۆیی.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری