بەسە لە "برا" (Bro)، دەقڕووچاندنی دە ساڵ ئەرکەتیپی کولتووری

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بەسە لە "برا" (Bro)، دەقڕووچاندنی دە ساڵ ئەرکەتیپی کولتووری

نزیکەی دە ساڵە، دیاردەیەکی زمانەوانیی بەسەر قسەوباسەکانی ناو ئینتەرنێت و ڕەخنە کولتوورییەکاندا زاڵ بووە: پاشگری "برا" (Bro). ئەوەی وەک ڕێگەیەکی بەئاسانی سادە بۆ دیاریکردن و ڕەخنەگرتن لە ڕەفتاری دیاریکراو دەستی پێکرد، بووەتە چەمکێکی بەربڵاو و زۆرجار سست، کە بۆ بەرزکردنەوەی ناڕەحەتییە بچووکەکان بۆ پۆلێنە فراوانەکانی کۆمەڵایەتی بەکاردەهێنرێت. لەگەڵ هاتنەدیی 30 ساڵەی ڕۆمانی ناوداری دەیڤد فۆستەر والاس (David Foster Wallace)، *Infinite Jest*، ئەرکەتیپی "برا ئەدەبییەکە" (Lit Bro) سەریهەڵداوەتەوە – کە وەک خۆبەگەورەزان، نمایشی، و زۆرجار دژەژنانە وەسف دەکرێت، کە بە خۆبەزلانەوە هەڵبژاردەیەکی ئەدەبی بۆ نیشاندانی باڵادەستی فیکری بەکاردەهێنێت. وەک چۆن نامەی مێژووی ئەدەبیی (Literary History) لیت هاب (Lit Hub) بە دروستی ئاماژەی پێداوە، کتێبەکە بووەتە "کورتەژەمێک بۆ جۆرێکی دیاریکراوی خۆبەگەورەزان، نمایشی، و پیاوسێتی-کۆدکراوی برا ئەدەبییەکە"، کە ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم شێوازە تایبەتە "چیتر ناوازە نییە، و تەنانەت ڕەنگە ئاڵایەکی سوور بێت."

ئەم ئەرکەتیپە کێشە سەرەکییەکە دەردەخات: "خۆبەگەورەزان: برا ئەدەبییەکە خۆی بە زیرەک دادەنێت." "نمایشی: برا ئەدەبییەکە بۆ سەرسامکردنی ئەوانی دیکە دەخوێنێتەوە." "پیاوسێتی-کۆدکراو: برا ئەدەبییەکە ئافرەت نییە." و بە گرنگییەوە، "ئاڵای سوور: تۆ بیرت دەکردەوە ڕەنگە حەزت لێی بێت، بەڵام ئیتر نا." "برا ئەدەبییەکە" تەنها یەکێکە لەو چەندین جۆرە "برا"یەی کە بڵاوبوونەتەوە. زیادکردنی "برا" بووەتە ڕێگەیەکی باوەڕپێکراو، ئەگەرچی لە ڕووی فیکرییەوە سستیش بێت، بۆ گۆڕینی ناڕەحەتییەکی کەسی بۆ ئارەزوویەکی پێشبینیکراو. ڕێکارەکە سادەيە: ناڕەحەتییەک دیاری بکە، بە زیادکردنی "برا"ی بکەرە بەشێک لە پیاوسێتی، و پاشان ئەو کەسایەتییە دروستکراوە وەک جۆرێکی جیاوازی مرۆڤ مامەڵەی لەگەڵ بکە. لە کاتێکدا نموونە سەرەتایییەکانی وەک "Here Comes the Berniebro"ی ڕۆبنسن مایر (Robinson Meyer) ڕەخنەی کۆمەڵایەتیی توند و گاڵتەجاڕانەیان پێشکەش کرد، ئەم چەمکە لاواز بوو و پیس بوو کاتێک بوو بە ژانرێکی گشتی. دواتر، ئەرکەتیپەکانی وەک "برا تەکنەلۆژییەکە" (Tech Bro)، "برا جیم" (Gym Bro)، و "برا فیلم" (Film Bro) سەریان هەڵدا، کە ڕێگەیەکی ئاسانیان بۆ تاکەکان دابین کرد بۆ سکاڵاکردن لەسەر شتومەکی بێ زیان، بە دروستکردنی دوژمنێکی خەیاڵی کە هەموو ناسنامەی خۆی بۆ ئەو کارە تەرخان دەکات.

ڕاشکاو بین: ئارەزووی سکاڵاکردن لەسەر شتومەکەکان کە ڕەنگە تەواو ئاسایی بن، و دروستکردنی کەسایەتییە خەیاڵییەکان بۆ ئاراستەکردنی تووڕەییت، هەستێکی ناسراوی مرۆڤە. لەگەڵ ئەوەشدا، پێکهاتەی "برا" بنەڕەتترین توانای بەشداریکردنی ڕاستەقینەی ڕەخنەگرانە تێکدەدات. ئەو توانایەکی لێکۆڵینەوەی قووڵ کورت دەکاتەوە، ڕێگریمان لێدەکات لە لێکۆڵینەوە لە هۆکارە وردەکانی پشت ناڕەزایەتییەکانمان. لە جیاتی هاندانی ڕوونی، کێشە دروست دەکات. ئێمە بە ڕەخنەی ڕووکەش داپۆشراوین – پۆستەکانی ئینستاگرام کە جیم بە پشێوی کات دادەنێت، وتارەکان کە لەسەر ڕۆڵی بانگەشەکراوی سێکتەری تەکنەلۆژیا لە یەکگرتووکردنی شارەکان سکاڵا دەکەن، یان ڤیدیۆی تیکتۆک کە لایەنە پێشبینیکراوەکانی کەسایەتییە کولتوورییەکان شی دەکەنەوە. ئارەزووی نەرێنییەکی بێگەرد ناگات؛ لە جیاتی ئەوە، ئێمە وەسفی سستکراوی ئەو "جۆرە" کەسایەتییە وەردەگرین کە شتێک بە دڵە، کە بەکارهێنەری "برا" پێی ناخۆشە. دوای زیاتر لە دە ساڵ لە چەکدارکردنی ناڕەحەتییەکان لە ڕێگەی "برا-کردن"، کاتی ئەوەیە کە بە ڕەخنەگرتنەوە ئەم پێکهاتە سادەیەی سەرلەنوێ هەڵسەنگێنین و ڕەنگبێت وازی لێبهێنین.

لە قووڵتردا، وشەی "برا" (bro) لە "برا" (brother) هاتووە، بەڵام بەکارهێنانی هاوچەرخی جیاوازە. لە کاتێکدا "برا" دەتوانێت مانای خزمایەتی بێت یان نازناوێکی ڕێزدار بێت، "برا"ی باس لێکراو بە توندی کەسی سێیەمە، کە "کەسانی دیکە" دیاری دەکات، و هەمیشە نەرێنییە. هیچ ئارەزووی بازنەیی نییە کە "برا چاکەکارەکان" یان "برا گوێگرانەکان" بڵاوبکەنەوە؛ ئەم ناونیشانە بۆ ئەوانەی کە وەک نموونەی پابەندبوونی بێزارکەر دادەنرێن.

"برا" بە پابەندبوونی بێزارکەرانە بە جۆرێکی دیاریکراو پێناسە دەکرێت، لەگەڵ ئەوەشدا ڕەخنەگران زۆرجار هاوبەشیی گرنگ لەگەڵ ئامانجەکانیاندا هەیە. "برا ئەدەبییەکە" دووبارە لەبەرچاو بگرە: بەرگریی توندوتیژیی ئەو لە نووسەرە پیاوەکان وەک والاس، فرانزین، یان ماکارتی، زۆرجار بە هەڵوێستێکی نزیک لە ژنان پێشکەش دەکرێت، کە پێویستی بە ئاستێک لە شارەزایی ئەدەبیی لەلایەن چاودێرەوە هەیە. ئەمە دەردەخات کە چۆن پاشگری "برا" "خۆبەگەورەزانیی جیاوازییە بچووکەکان" ئاسان دەکات. کێشەی ڕاستەقینە ئەدەب، فیلم، جیم، یان کەسایەتییە سیاسییەکان خۆیان نین، بەڵکو ناسنامەی پێشبینیکراوی ئەو کەسانەیە کە بە شێوازی "برا" چێژی لێدەبینن.

بە شێوەیەکی گرنگ، ئەم "برا"یانە زۆرینەیان پیاون. لە کاتێکدا پێکهاتەی "برا-ئافرەت" لە تیۆریدا ئەگەری هەیە، لە پراکتیکدا ئەم زاراوەیە پیاوان دەگرێتەبەر. هۆکارەکەی ئەوەیە کە یەکێک لە کارە سەرەکییەکانی ناونیشانی "برا" پەیوەستکردنی سکاڵایەکی کەسییە بە ڕەخنەیەکی فێمینیستی، زۆرجار کێشە قووڵەکان کورت دەکاتەوە بۆ بیرۆکەی ئەوەی "پیاوان کێشەن". پێکهاتەکانی وەک "manspreading" (فراوانکردنی قاچەکان) ئەمە نموونەن، کە ناڕەحەتییەکی بێلایەنی ڕەگەزی لە ڕێگەی دیدگایەکی فێمینیستییەوە نوێ دەکەنەوە و دەیخەنە پاڵ پیاوان. لە کاتێکدا ئەم ڕەخنانە لەوانەیە نەگەنە وردی ئەکادیمیی کەسایەتییەک وەک ئەندریا دۆرکین (Andrea Dworkin)، ئەوان سوود لە قبوڵکردنی بەرفراوانی بنەماکانی فێمینیستی وەردەگرن، تەنانەت لە نێوان ئەوانەی کە قوول نەچوونەتە ناو تیۆری فێمینیستی.

لێرەدایە کە پێکهاتەی "برا" بە تایبەتی وریایانە دەبێت. ڕێگە بە دەرەوەی ڕەخنە دەدات. ئەگەر کەسێک بیرێکی دەستکرد، بە تایبەتی IPAی تەمومژاوی (hazy IPAs) بێزارکەر بدۆزێتەوە بەڵام هیچ پاساوێکی یەکگرتووی نەبێت، ئەوا ناونیشانی هەواداران وەک "برا بیرییەکان" (beer bros) – بە تایبەتی لەگەڵ وردەکاریی زیاتر وەک "چاویلی خۆر لەسەر کڵاوی تەخت" و وانەی نزیک لە ژنان لەسەر ستانداردەکانی دروستکردن – بۆچوونێکی لاواز دەگۆڕێت بۆ هەڵوێستێکی وا دیاریکراوی فێمینیستی. پەیوەندییە وردەکارییەکە لە نێوان پێکهاتەکانی بیر و ژێردەستەیی کۆمەڵایەتیی ژناندا لەوانەیە لاواز بێت، بەڵام هەستێک کە دروستی دەکات بەهێزە و قورسە دژایەتی بکرێت.

لە بنەڕەتدا، چەمکی "برا" سوود لەو مانایانەی وەر دەگرێت کە زۆرجار گومان لە پیاوسێتی دەگرن. بە پەیوەستکردنی بابەتێک (وەک پیشەی تەکنەلۆژیا، کە سەرەڕای سوودەکانی، پڕە لە کێشەکانی باڵادەستی پیاوان و دوژمنایەتی بەرامبەر ژنان) بە "پیاوسێتی"، "برا تەکنەلۆژییەکە" وەک کەسایەتییەک سەرهەڵدەدات کە گومانێکی قووڵ نیشان دەدات. ئەمە باسەکان لەسەر کێشە ڕاستەقینەکانی پیشەکە لا دەدات، و سەرنج دەخاتە سەر ناڕەزایەتی لە "جۆر"ی پێشبینیکراو. "برا تەکنەلۆژییەکە" وەک بڵاوبووەوە، کە بە نیشانە ڕووکەشەکانی وەک "وێستی ڕەش لەگەڵ سپی" دەناسرێت، و بە ناڕاستەوخۆ تاوانبار دەکرێت بۆ هەموو شتێک، لە قەیرانەکانی شارەکانەوە تا خزمەتگوزاری خێرای فلافل.

سەرنجی سەرەکیی پێکهاتەی "برا" لە دروستکردنی جیاوازیی "ئێمە دژی ئەوان" دایە. "ئێمە" بە ئەوە پێناسە دەکرێن کە "برا" نین، بەڵام تایبەتمەندییە جیاوازەکانی "ئێمە" ناڕوون دەمێننەوە. ئەم ناڕوونییە پەلە دەکاتە خەیاڵی گومانلێکراوی ئینتەرنێت: کە کۆمەڵێک "ئەوانی دیکە" کە ڕەفتاری هاوشێوەیان هەیە پیلانی دژی تۆ دادەنێن، تەنانەت ئەگەر تۆش زۆرێک لە هەمان ڕەفتارەکانیان پشتبەشیان بێت. سۆشیال میدیا و دە ساڵ نووسینی چەمکی "برا"، سەرچاوەیەکی بێسنووریان بۆ ئەم کەسانە دابین کردووە – لە هەستەکانیاندا بە شێوەیەکی بێزارکەر ناسراون، بەڵام بە توندی "جیاوازن". ئەوان، بۆ وەرگرتنی دەستەواژەیەک، غەریبەن.

لە کاتێکدا کە من بۆ ماوەی ژیانم حەزم لە ناڕەزایەتی بەرامبەر غەریبەکان بووە، نووسەر جەخت لەسەر پێویستی ڕوونی دەکاتەوە. چەمکی "برا" ئێمە تێک دەدات بە تەرخانکردنی سەرنجمان لەسەر ئەوەی *کێ* سزا دەدەین، لە جیاتی ئەوەی *چی* بە ڕاستی ناڕەزاییە و *بۆچی*. هاندەری ڕەتکردنەوەیەکی ڕووکەشە لە جیاتی ڕەخنەیەکی قووڵ و تایبەت لە ڕەفتارەکان و سیستەمەکان. کاتی ئەوەیە کە لە ناونیشانی سست تێپەڕین و بە وردی و دروستیی فیکرییەوە مامەڵە لەگەڵ ئاڵۆزییەکانی کولتوور، تەکنەلۆژیا و داهاتووگەرایی کۆمەڵایەتی بکەین.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری