دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان گومرگە نایاساییەکانی ترامپی ڕەتکردەوە؛ نیگەرانییەکان لەسەر ئازادیی ڕۆژنامەگەری زیاد دەکەن

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان گومرگە نایاساییەکانی ترامپی ڕەتکردەوە؛ نیگەرانییەکان لەسەر ئازادیی ڕۆژنامەگەری زیاد دەکەن

لە بڕیارێکی مێژووییدا کە دەسەڵاتی سەرۆکایەتی سنووردار دەکات، دادگای باڵای ئەمریکا ڕایگەیاندووە کە گومرگە فراوانەکانی سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ نایاسایی بوون، بە شێوەیەکی بەرچاو سنووری دەسەڵاتی یاسایی کە لەلایەن یاسای فیدراڵییەوە دراوەتە دەستی دەسەڵاتی جێبەجێکار تێپەڕاندووە. بڕیارەکە بە زۆرینەی 6 دەنگ بەرامبەر 3 دەنگ، نوێنەرایەتی پاشەکشەیەکی گرنگ دەکات بۆ یەکێک لە ستوونی سیاسەتی ئابووریی ترامپ و جەخت لەسەر کۆدەنگییەکی دادگایی دەکاتەوە، کە سنوورەکانی بیروڕا تێپەڕ دەکات، لەسەر ئەوەی کە یاساکە هەرگیز بۆ ئەم جۆرە جێبەجێکردنە فراوانە دانەنراوە.

"شەونمی نیشتمانیی درێژخایەنی گومرگەکان" ڕەنگە کۆتایی هاتبێت، بەڵام پرسیاری قەرەبووکردنەوەی دارایی قورساییەکی زۆرە بۆ ئەوانەی کاریگەرییان لێکراوە. دەستوەردانی دادگای باڵا پشتڕاستی کردووەتەوە کە تەنانەت کارەکانی سەرۆکایەتیش، کاتێک سنوورە یاساییەکان تێپەڕ دەکەن، دەتوانرێت هەڵبوەشێنرێنەوە. لە کاتێکدا زۆرینە لەسەر نایاساییبوونی بنەڕەتیی گومرگەکان ڕێککەوتن، بەپێی ڕاپۆرتەکان دادوەرە ناکۆکەکان ناڕەزایەتیی توندیان دەربڕیوە، کە ئەمەش جیاوازیی ناوخۆیی لە دادگاکەدا ئاشکرا دەکات.

ئەم بڕیارە گرنگە لە نوێترین ئەڵقەی پۆدکاستی "Amicus"دا شیکراوەتەوە، کە لەلایەن دالیا لیثویک و مارک جۆزێف ستێرن پێشکەش دەکرێت. ئەوان دەچنە قوڵایی بنەمای دادگاکە و لێکەوتەکانی بۆ تاکەکان و بازرگانان کە داوای گەڕانەوەی پارە دەکەن، لێکۆڵینەوە دەکەن. باسەکە هەروەها مانای ئەم شکستی دادگایە بۆ دادگایەک کە لەلایەن هەندێکەوە وەک دوودڵ لە وتنی "نەخێر"ی یەکلاکەرەوە بۆ کارەکانی سەرۆکی پێشوو سەیر دەکرێت، تاوتوێ دەکات.

لە دەرەوەی ناکۆکیی گومرگەکان، وتارەکە بە ڕەخنەگرانە سەیری ماددەی ئازادیی ڕۆژنامەگەریی لە دەستووری یەکەم دەکات، کە مافێکی دەستوورییە و زیاتر و زیاتر لە بەرژەوەندیی لێکدانەوە فراوانەکانی "ئازادیی ڕادەربڕین" پشتگوێ خراوە. ڕووداوەکانی ئەم دواییە، لەوانە دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووس دۆن لیمۆن و ڕێنماییە "قورسەکان" بۆ چاوپێکەوتنەکانی پێشکەشکاری درەنگانی شەو ستیڤن کۆڵبێرت، وەک نموونەی بەرچاوی بارودۆخی ناجێگیری ئازادیی ڕۆژنامەگەری لە ئەمریکای ئەمڕۆدا کاردەکەن. وتارەکە پێداگری دەکات کە پاراستنی میدیای ئازاد بۆ مانەوەی دیموکراسی پێویستە، بەتایبەتی لە بازنەی هەڕەشە سیاسییەکانی داهاتوودا.

لیثویک گفتوگۆیەکی قوڵ لەگەڵ پسپۆڕانی دیاری دەستووری یەکەم، سۆنیا وێست لە زانکۆی جۆرجیا و ڕۆن نێڵ ئەندەرسن جۆنز لە زانکۆی یوتا ئەنجام دەدات. گفتوگۆکەیان لەسەر تەندروستی ئێستای ماددەی ڕۆژنامەگەری و بابەتەکانی ناو کتێبەکەیان "داهاتووی ئازادیی ڕۆژنامەگەری: دیموکراسی، یاسا، و هەواڵ لە کاتە گۆڕاوەکاندا"، چڕ دەکاتەوە. ئەوان مێژووی ویستی دامەزرێنەرانیان، کە ئازادیی ڕۆژنامەگەرییان وەک "قەڵایەکی بنەڕەتیی ئازادی" دادەنا، و بەراوردی دەکەن لەگەڵ هەوڵی دادگای باڵای ئەم دواییە بۆ مامەڵەکردن لێی وەک مافێکی لاوەکی، بەم شێوەیەش پارێزگارییەکانی کۆکردنەوەی هەواڵ لاواز دەکەن.

شیکارییەکە، قسەکانی ترامپ لە ماوەی خولی یەکەمی سەرۆکایەتیی کە زۆرجار مەبەستی لە ناڕەواکردنی میدیا بوو، لەگەڵ گواستنەوە بۆ کارەکتەرییەکان لە خولی دووەمدا، بەراورد دەکات. ئەمانە دەتوانن سنووردارکردنی دەستگەیشتنی میدیا، جێبەجێکردنی کەمکردنەوەی بودجە، قۆستنەوەی دەسەڵاتی دامەزراوەکان، و جێبەجێکردنی گوشاری ڕێکخراوەیی هەڵبژێردراو بگرێتەوە. ئەم جۆرە ڕێوشوێنانە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ کارکردنی ئازاد و بێ‌بەربەستی میدیا دروست دەکەن.

بۆ گوێگرانێک کە بەدوای تێڕوانینی یاسایی قووڵتردا دەگەڕێن، Slate Plus ئەڵقەی پاداش هەفتانەی بێ بەرامبەر لەگەڵ شرۆڤەی تایبەت لە "Amicus"، لەگەڵ گوێگرتنی بێ ڕیکلام بۆ هەموو پۆدکاستەکانی Slate پێشکەش دەکات. گشتاندنەکان ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی لاپەڕەکانی "Amicus" لە Apple Podcasts و Spotify دەست دەکەون، یان بە سەردانی کردن slate.com/amicusplus.

وتارەکە بە ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە نیگەرانییەکان لەسەر پێشێلکارییە یاساییە ئەگەرییەکانی دامەزراوە حکومییەکان دەکات، ئاماژەی بەوە کردووە کە کەسایەتیی وەک تریشا ماکلاوفلین، DHS، و DOJ "تەنها حەز بە پێشێلکردنی یاسا دەکەن". ئەم هەستە جەخت لەسەر نیگەرانییەکی فراوانتر لەسەر یاسا و بەرپرسیارێتی لەناو دامەزراوە حکومییەکاندا دەکاتەوە.

"Amicus" پۆدکاستێکە کە تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە ئاڵۆزییەکانی یاسا و ڕۆڵی گرنگی نۆ دادوەرەکەی دادگای باڵا لە لێکدانەوەی بۆ نیشتمان. دالیا لیثویک، نووسەرێک بۆ Slate، پۆدکاستەکە پێشکەش دەکات و شرۆڤەی پسپۆڕان لەسەر دادگاکان و بابەتە یاساییەکان پێشکەش دەکات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری