ئەپڵیکەیشنی ناسینەوەی ڕوخساری ICE و CBP ناتوانێت بە ڕاستی کەسەکان بسەلمێنێت

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئەپڵیکەیشنی ناسینەوەی ڕوخساری ICE و CBP ناتوانێت بە ڕاستی کەسەکان بسەلمێنێت

ئەپڵیکەیشنی ناسینەوەی ڕوخسار کە بە 'Mobile Fortify' ناسراوە، کە ئێستا لەلایەن بەرپرسانی کۆچبەری ئەمریکاوە لە شار و شارۆچکەکانی جیاوازدا بەکاردەهێنرێت، بەپێی ڕاپۆرتەکان ناتوانێت بە شێوەیەکی باوەڕپێکراو کەسەکان لە شەقامەکاندا بناسێتەوە. تۆمارە ناوخۆییەکانی کە 'WIRED' دەستی کەوتووە، ئاماژە بەوە دەکەن کە تەکنەلۆژیاکە بەبێ پشکنینی وردی کە بە شێوەیەکی گشتی بۆ تەکنەلۆژیا نوێیەکان کە کاریگەری زۆر لەسەر تایبەتێتی تاکەکان هەیە، بەکارهێنراوە. 'WIRED' ئەم وتارە وردەکارییەی بۆ هەموو خوێنەران بەردەست کردووە، چونکە دەرئەنجامەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ڕاپۆرتەکانی داواکاری یاسای ئازادی زانیاری (FOIA) بووە، و هانی خوێنەران دەدات بۆ کردنەوەی ئابوونە بۆ پشتگیریکردنی هەوڵە ڕۆژنامەوانییەکانی.

وەزارەتی ئاسایشی ناوخۆ (DHS) لە بەهاری ساڵی 2025دا 'Mobile Fortify'ـی خستەبازاڕ، بە ئامانجی "دیاریکردن یان پشتڕاستکردنەوەی" ناسینەوەی ئەو کەسانەی کە لەلایەن بەرپرسانی DHSـەوە لە کاتی چالاکییە فیدراڵییەکاندا دەستگیر کراون یان ڕاگیراون. تۆمارە فەرمیەکان پەیوەندییەکی ڕوونی نێوان بڵاوبوونەوەی ئەپڵیکەیشنەکە و فەرمانێکی جێبەجێکردن کە لە یەکەم ڕۆژی کارەکەیدا لەلایەن سەرۆک دۆناڵد ترامپ واژۆ کراوە، نیشان دەدەن. ئەم فەرمانە داوای لێکردنەوەیەکی گشتگیر و خێرا دژی کۆچبەرانی بێ بەڵگەنامە کرد، بە بەکارهێنانی tactics وەک دەرکردنی خێرا، زیادکردنی توانای زیندان، و فشاری دارایی لەسەر ویلایەتەکان، لەنێو ڕێکارەکانی تردا.

سەرەڕای ئەوەی DHS جاروبار گوتوویەتی کە 'Mobile Fortify' وەک ئامرازێک بۆ ناسینەوەی کەسەکان لە ڕێگەی ناسینەوەی ڕوخسارەوە کاردەکات، لە واقیعدا، ئەم ئەپڵیکەیشنە ناسینەوەی ئەو کەسانەی کە لەلایەن بەرپرسانی کۆچبەری فیدراڵییەوە دەستگیر دەکرێن "پشتڕاست ناکاتەوە". ئەم سنوورداربوونە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە بواری تەکنەلۆژیای ناسینەوەی ڕوخساردا ناسراوە و تایبەت بە دیزاین و بەکارهێنانی کرداری 'Mobile Fortify'ـەوە.

ناتان وێسلەر، جێگری بەڕێوەبەری پڕۆژەی قسەکردن، تایبەتێتی و تەکنەلۆژیا لە یەکێتیی مافە مەدەنییەکانی ئەمریکا (ACLU)، ئەم نیگەرانییەی بەم شێوەیە ڕاگەیاندووە: "هەر بەرهەمهێنەرێکی ئەم تەکنەلۆژیا، هەر بەشێکی پۆلیس کە سیاسەتی هەیە، زۆر بە ڕوونی دەڵێت کە تەکنەلۆژیای ناسینەوەی ڕوخسار توانای دابینکردنی ناسینەوەیەکی ئەرێنی نییە، کە هەڵە دەکات، و تەنها بۆ دروستکردنی پێداویستییەکانە."

لێکۆڵینەوەیەکی زیاتری تۆمارەکان لەلایەن 'WIRED'ـەوە ئاشکرای دەکات کە پەسەندکردنی خێرا بۆ 'Fortify' لەلایەن DHSـەوە لە مانگی مایسی ساڵی ڕابردوودا، بەهۆی هەڵوەشاندنەوەی پرۆسەکانی پشکنینی تایبەتێتی ناوەندیکراو و لابردنی بێدەنگی سنوورەکانی بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای ناسینەوەی ڕوخسار لەسەر ئاستی وەزارەت، ئاسان بووە. ئەم گۆڕانکارییە سیاسییە گرنگانە، بەپێی ڕاپۆرتەکان، لەلایەن کەسێکەوە چاودێری کراوە کە پێشتر وەک پارێزەرێک بۆ دامەزراوەی Heritage کاری کردووە و بەشداری لە پڕۆژەی 2025 کردووە، و ئێستا لە DHS پۆستێکی باڵای تایبەت بە تایبەتێتی هەیە.

DHS بەردەوام ڕەتی کردووەتەوە وردەکاری تایبەت لەسەر شێواز و ئامرازەکانی بەکارهێنانی بەرپرسەکانی بدات، سەرەڕای داواکاری بەردەوام لەلایەن دامەزراوە چاودێرییەکان و گرووپەکانی پارێزەری تایبەتێتی. بەڵام، بەڵگەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە 'Mobile Fortify' بۆ سکانکردنی ڕوخساری تەنها ئەو کەسانەی کە وەک "ئامانج" دانراون، بەڵکو هاوڵاتیانی ئەمریکی و ئەو کەسانەی کە تەنها چاودێری یان ناڕەزایەتیان بەرامبەر چالاکییەکانی جێبەجێکردن دەربڕیوە، بەکارهاتووە. ڕاپۆرتەکان حاڵەتیان تۆمار کردووە کە تێیدا بەرپرسانی فیدراڵ بە هاوڵاتیانیان وتووە کە لە ڕێگەی ناسینەوەی ڕوخسارەوە تۆمار دەکرێن و داتاکانی ڕوخساریان بەبێ ڕەزامەندیان دەخرێتە ناو بنکەی زانیارییەوە. گێڕانەوەکانی تر بەرپرسان وەسف دەکەن کە هێمایان بە زمان، نەتەوەییەتی دیاریکراو، یان ڕەنگی پێست کردووە وەک بنەمایەک بۆ توندکردنی ڕووبەڕووبوونەوەکان - پاشان بەکارهێنانی سکانی ڕوخسار وەک هەنگاوی دواتر دوای وەستاندنی تاکێک.

پێکەوە، ئەم حاڵەتانە گۆڕانکارییەکی ستراتیژی فراوانتر لە شێوازەکانی جێبەجێکردنی DHS ڕوون دەکەنەوە. ئەم گۆڕانکارییە بەوەرگرتنی ڕووبەڕووبوونەوەی کەم ئاست لە شەقامەکان، بەدوایدا گرتنی داتای بایۆمیتری وەک سکانی ڕوخسار، پێش دەگرێت. ئەم ڕێکارە بە نەبوونی شەفافیەتی بەرچاو سەبارەت بە پارامیتەرە کردارییەکانی ئامرازەکە و بەکارهێنانی دەستنیشان دەکرێت. تەکنەلۆژیاکەی 'Fortify' ڕێگە بە گرتنی داتای ڕوخسار لە کەسانی نزیک بە سەدان میل لە سنووری ئەمریکاوە دەدات. نووسینگەی تایبەتێتی DHS خۆی دان بەوەدا دەنێت کە ئەگەری هەیە سیستەمەکە دروستکردنی پەنجەمۆری ڕوخساری ناڕازی بۆ ئەو کەسانەی کە "هاوڵاتی ئەمریکی یان دانیشتوی هەمیشەیی یاسایی"ن، دروست بکات.

تواناکانی کرداری و بارودۆخی بڵاوبوونەوەی 'Fortify'، بە تایبەتی سەبارەت بە بەکارهێنانی لەلایەن بەرپرسانی گومرک و پاراستنی سنوور (CBP) و کۆچبەر و گومرک (ICE)ـەوە، تا ڕادەیەکی زۆر نادیار ماونەتەوە، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی دۆسییە یاساییەکان و شایەتی بەرپرسان لە دادگا، ڕوون کراونەتەوە. لە سکاڵایەکی فیدراڵیدا کە ئەم مانگە تۆمار کرا، پارێزەرانی ویلایەتی ئیلینۆی و شاری شیکاگۆ ئاشکرایان کرد کە ئەپڵیکەیشنەکە لە دوای دامەزراندنی "زیاتر لە 100,000 جار لە کەمپیندا" بەکارهاتووە. شایەتی پێشووی بەرپرسێک لە ئۆریگۆن ساڵی ڕابردوو ڕووداوێکی وردەکاری کرد کە تێیدا دوو وێنەی ژنێک لە ژێر دەستبەسەرداگرتن، کە بە ئەپڵیکەیشنی ناسینەوەی ڕوخساری گیراون، بووە هۆی هاوتای ناسینەوەی جیاواز. بەرپرسەکە باسی لەوە کرد کە ژنەکەی، کە دەستبەسەر کراو بوو و سەری دادەبەزاند، بۆ گرتنی وێنەی یەکەم، بە شێوەیەکی فیزیایی گەڕاندووەتەوە. ئەو شایەتی دا کە ئەم جوڵە فیزیاییە بووە هۆی هاوارکردنی ژنەکە لە ئازاردا.

هەڵە تۆمارکراوەکان و بەکارهێنانی فراوانی 'Mobile Fortify' نیگەرانییەکی گرنگ لەسەر باوەڕپێکراوییەکەی و ئەگەری بەکارهێنانی خراپ دروست دەکەن. بڵاوبوونەوەی تەکنەلۆژیایەک لەم شێوەیە بێ پاراستنی بەهێزی تایبەتێتی و میکانیزمەکانی بەرپرسیارێتی گشتی، مەترسی تێکدانی مافە مەدەنییەکان و دروستکردنی ژینگەیەکی چاودێری بێ بنەما هەیە. لەکاتێکدا ئاژانسەکانی کۆچبەری ئەمریکی بەردەوامن لە بەکارهێنانی ئامرازەکانی چاودێری پێشکەوتوو، لێکۆڵینەوەیەکی ورد لەسەر کارایی، کاریگەرییە ئەخلاقییەکان، و پابەندبوونیان بە مافەکانی تایبەتێتی، بۆ دڵنیابوون لە متمانەی گشتی و پاراستنی بەها دیموکراتییەکان، زۆر گرنگە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری