دادوەرێک بلۆککردنی بڕینی بودجەی ویلایەتە دیموکراتەکان لەلایەن بەرپرسانی ترامپەوە درێژ دەکاتەوە

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دادوەرێکی فیدراڵی فەرمانی قەدەغەکردنی بڕینی بودجەی ئیدارەی ترامپ بۆ ویلایەتە دیموکراتەکان درێژ دەکاتەوە

دادوەرێکی فیدراڵی لە نیویۆرک ڕۆژی هەینی فەرمانێکی دادوەری درێژکردەوە کە ڕێگری لە ئیدارەی ترامپ دەکات لە ڕاگرتنی نزیکەی 10 ملیار دۆلار لە بودجەی چاودێری منداڵان و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان کە بۆ پێنج ویلایەتی دیموکراتخواز دیاریکراون. بڕیارەکەی دادگا، کە لەلایەن دادوەر ڤێرنۆن ئێس. برۆدەریکەوە دەرچووە، بە شێوەیەکی کاتی مینیسۆتا، نیویۆرک، کالیفۆرنیا، ئیلینۆیس و کۆلۆرادۆ لە بڕینی بودجە دەپارێزێت کە ئەم ویلایەتانە وەک بڕینێکی سیاسییەوە وێنایان کردووە و پۆتانسێلی زیان گەیاندنی بە سەدان هەزار لە دانیشتوانیان هەیە.

ئەم پەرەسەندنە یاساییە لەناو دۆسیەیەکی گەورەتردا دێت کە وەک خاڵێکی گرنگی ناکۆکی سەبارەت بە دەسەڵاتی سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ بۆ بەکارهێنانی دەسەڵاتە فراوانەکانی حکومەتی فیدراڵی بۆ پاداشتکردنی هاوپەیمانە سیاسییەکان و سزادانی نەیارە سیاسییەکان دەرکەوتووە. فەرمانە نوێیەکە دڵنیایی دەدات لە بەردەوامبوونی گواستنەوەی بودجە بۆ پرۆگرامە گرنگەکان لە ماوەی دۆسیەکەدا، کە هێڵێکی ژیان بۆ سەدان هەزار خێزانی کەم داهات و کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت کە پشت بەم خزمەتگوزارییانە دەبەستن، دابین دەکات.

پێنج ویلایەتەکە بە شێوەیەکی کتوپڕ لە 5ی کانوونی دووەمدا بە هەڵپەساردنی بودجەی پلانکراو زانییان، کە هاوکات بوو لەگەڵ ئیدانەکردنی گشتی سەرۆک ترامپ بۆ پیلانێکی گەورەی ساختەکاری خۆشگوزەرانی کە کاریگەری لەسەر مینیسۆتا هەبوو. ترامپ، بەبێ پێشکەشکردنی بەڵگە، هەروەها بانگەشەی ئەوەی کرد کە ساختەکاریی هاوشێوە لە ویلایەتە دیموکراتخوازەکانی تردا ڕوویانداوە. ویلایەتەکان بە خێرایی بە سکاڵا وەڵامیان دایەوە، و فەرمانێکی دادوەری پێشوو بە شێوەیەکی کاتی ڕێگری لە سڕکردنەکە کردبوو. درێژکردنەوەی ئەم فەرمانە جەخت لەسەر نیگەرانییە بەردەوامەکان دەکاتەوە سەبارەت بە بنەمای هەوڵی ئیدارە بۆ ڕاگرتنی بودجە.

لە داواکەیاندا، ویلایەتەکان جەختیان لەوە کردەوە کە ئیدارەی ترامپ هەنگاوی ناوە بۆ بڕینی بودجەی سێ پرۆگرامی سەرەکی کە خزمەت بە خێزانە کەم داهاتەکان و کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت دەکەن. ئەمەش نزیکەی 7.3 ملیار دۆلاری لە ڕێگەی پرۆگرامی یارمەتی کاتی بۆ خێزانە هەژارەکان (TANF) و نزیکەی 2.4 ملیار دۆلاری لە سندوقی چاودێری و گەشەپێدانی منداڵان (CCDF) لەخۆگرتبوو، جگە لە ژمارەیەک گرنتی خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی بچووکتر. ئەم پرۆگرامانە بە شێوەیەکی بەرچاو پشتیوانی لە خێزانە کەم داهاتەکان دەکەن کە هاوسەنگی نێوان پەروەردەکردنی منداڵان و خوێندن، وەرگرتنی ڕاهێنانی پیشەیی یان بەرپرسیارێتییە قورسەکانی تر دەکەن. ویلایەتەکان لە دۆسیە یاساییەکانیاندا جەختیان لەوە کردەوە کە کۆی گشتی لەدەستدانی ئەم بودجانە بۆشاییەکی زۆر گەورەتر دروست دەکات لەوەی هەر بودجەیەکی ویلایەت بتوانێت بە شێوەیەکی واقیعی دابینی بکات، بەمەش سەقامگیری سەدان هەزار ماڵ دەخاتە مەترسییەوە.

ئیدارەی ترامپ لە نامەکانی بۆ پێنج ویلایەتەکە کە بڕینی بودجەیان ڕاگەیاند، ئاماژەی بە دۆسیەی ساختەکاری مینیسۆتا کرد. بەڵام ئیدارە هیچ بەڵگەیەکی ساختەکاری لە چوار ویلایەتەکەی تردا نەهێنایە ئاراوە، و وردەکارییەکانی دۆسیەی مینیسۆتا بە شێوەیەکی بەرچاو جیاواز بوو لەوەی کە ئیدارە لە پەیوەندییەکانیدا جەختی لێدەکردەوە. نامەکان ئاماژەیان بەوە کرد کە کۆچبەرانی بێ بەڵگەنامە لە مینیسۆتا بە خراپ بەکارهێنانی پرۆگرامەکانی چاودێری منداڵان و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان دەکەن. بەڵام ئەوانەی لە مینیسۆتا بە ساختەکاری تۆمەتبار کران، بە خراپ بەکارهێنانی پرۆگرامێکی سەردەمی پەتای منداڵ خواردن تۆمەتبار کران، نەک ئەو پرۆگرامانەی کە ئیدارە ئامانجی بوو، و بە شێوەیەکی بەرچاو هاوڵاتی ئەمریکی بوون.

پارێزەرانی نوێنەری حکومەت جەختیان لەوە کردەوە کە سڕکردنەکە مەبەست لێی ئەوە بوو کە حکومەتی فیدراڵی کاتێکی پێبدرێت بۆ پێداچوونەوە بە پرۆگرامەکان بۆ دۆزینەوەی بەڵگەی ساختەکاری. لە دانیشتنێکی کانوونی دووەمدا، پارێزەرێکی حکومەت ڕایگەیاند کە ئامانجی ئیدارە ئەوە بوو کە داواکاری و پرسیاری زیادە لەسەر کشانەوەی داهاتووی بودجە بسەپێنێت، نەک سڕکردنێکی تەواو جێبەجێ بکات. سەرەڕای ئەوەش، تۆماری دادوەری ئیدارەی ترامپ شێوازێکی بەکارهێنانی ئەم بنەمایە بۆ ڕەوایەتیدان بە سڕکردنی پرۆگرامە فیدراڵییەکانی تر پیشان دەدات، وەک تەواوی بوروکراسی یارمەتی دەرەوەی وڵات و پرۆگرامە جیاوازەکانی گرنتی ناوخۆیی تر. دادوەرەکان بە بەردەوامی ئەم سڕکردنانەیان بە خۆسەر و نایاسایی زانیوە.

لە چاوپێکەوتنێکدا، ڕۆب بۆنتا، داواکاری گشتی کالیفۆرنیا، کردەوەکانی ئیدارەی وەک هێرشێکی حزبی ئاشکرا وەسف کرد. بۆنتا ڕایگەیاند: «ئەمە هێرشێکی حزبی زۆر ئاشکرا بوو بۆ سەر پێنج ویلایەتی شین بەبێ هیچ هۆکارێکی تر کە بتوانین لێکی بدەینەوە جگە لەوەی کە ئێمە شینین»، جەختی لەوە کردەوە کە ویلایەتەکەی بە تەنیا نزیکەی 5 ملیار دۆلار لەژێر سڕکردنی پێشنیارکراودا لەدەست دەدات. لە دانیشتنێکی کانوونی دووەمدا، پارێزەرانی حکومەت بە دادوەر برۆدەریکیان ڕاگەیاند کە سڕکردنەکە بەهۆی ڕاپۆرتەکانی دروستکەرانی ناوەڕۆکی پارێزگارەوە دەستیپێکردووە سەبارەت بە ساختەکاریی گوایە لە سەنتەرەکانی چاودێری ڕۆژانەی مینیسۆتادا. ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە ئیدارەی ترامپ پلانی دانابوو دوای پشکنینی سەرەتایی پێنج ویلایەتەکەی ناو دۆسیەکە، زۆر زیاتر لە ویلایەتەکانی تر پشکنین بکات. بڕیارەکەی دادگا جەخت لەسەر گرنگی پرۆسەی دادوەری و پێویستی بەڵگەی کۆنکرێتی دەکاتەوە پێش جێبەجێکردنی بڕینی بودجە کە کاریگەری لەسەر ژیانی ملیۆنان کەس دەبێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری