دیموکراتەکان سەرئەنجام بۆ دەنگدان لەسەر دەسەڵاتەکانی جەنگی ئێران فشار دەهێنن: لەنێو دابەشبوونە ناوخۆییەکاندا

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دیموکراتەکان سەرئەنجام بۆ دەنگدان لەسەر دەسەڵاتەکانی جەنگی ئێران فشار دەهێنن: لەنێو دابەشبوونە ناوخۆییەکاندا

دوای چەندین هەفتە لە فشار و تۆمەتەکانی دواخستنی یاسا گرنگەکان، سەرکردەکانی دیموکرات لە ئەنجومەنی نوێنەران بە فەرمی پشتگیرییان لە بڕیارنامەیەکی دوو حیزبی دەسەڵاتەکانی جەنگ کردووە، کە بۆ سنووردارکردنی دەسەڵاتی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ بۆ دەستپێکردنی هەنگاوی سەربازی دژی ئێران داڕێژراوە. ئەم گۆڕانکارییە یەکلاکەرەوەیە، کە ڕۆژی پێنجشەممە ڕاگەیەندرا، لەکاتێکدا دێت کە لایەنگرانی چاودێری کۆنگرێس نیگەرانییەکی زۆریان دەربڕیبوو لەوەی کە ئیدارە لەوانەیە بە شێوەیەکی یەک لایەنە گرژییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زیاد بکات بەبێ ڕاگەیاندنێکی فەرمی یان ڕەزامەندییەکی ڕوون لەلایەن لایەنی یاسادانانەوە.

لە بەیاننامەیەکی هاوبەشدا، سەرۆکی کەمینەی ئەنجومەنی نوێنەران حەکیم جێفری و چەندین دیموکراتی دیار، پابەندبوونی خۆیان دووپات کردەوە بۆ ناچارکردنی دەنگدانێکی گشتی لەسەر بڕیارنامەکە هەر کە کۆنگرێس هەفتەی داهاتوو کۆدەبێتەوە. بەڵام، کاتی ئەم هەوڵە بووەتە خاڵێکی گرنگی مشتومڕ. ڕەخنەگران دەڵێن کە دواکەوتنەکە پەنجەرەیەکی مەترسیدار بە کراوەیی دەهێڵێتەوە، کە لەو ماوەیەدا سەرۆک ترەمپ یان تەنانەت هاوپەیمانێک وەک ئیسرائیل دەتوانن پێش ئەوەی یاسادانەران دەرفەتی دەنگدانیان هەبێت، هێرشێک بکەنە سەر ئێران. چاودێرانی سیاسی بە شێوەیەکی بەرفراوان پێشبینی دەکەن کە، بەبێ گوێدانە کاتەکەی، بڕیارنامەی دەسەڵاتەکانی جەنگ تووشی شەڕێکی سەخت دەبێت بۆ تێپەڕاندن، بە پلەی یەکەم بەهۆی دژایەتی توندی کۆمارییەکان و دابەشبوونێکی بەرچاو لەنێو خودی پارتی دیموکراتدا.

دابەشبوونە ناوخۆییەکانی نێوان دیموکراتەکان زیاتر ئاشکرا بوون. دوو ئەندامی دیاری توندڕەوی لایەنگری ئیسرائیل، نوێنەران جۆش گۆتتایمەر (د-نیوجێرسی) و جارید مۆسکۆویتز (د-فلۆریدا)، بە ئاشکرا دژایەتی خۆیان بۆ پڕۆژە یاساکە ڕاگەیاندووە. هەردوو یاسادانەرەکە پشتگیری دەدەن بە سەرۆک ترەمپ بۆ ئەوەی 'دەستی ئازاد'ی هەبێت لە سیاسەتی دەرەوەدا، بە شێوەیەک کە مۆسکۆویتز بە شێوەیەکی مشتومڕاوی بڕیارنامەکەی بە "یاسای پاراستنی ئایەتوڵڵا" ناوبردووە. ئەم هەڵوێستە بێ وەڵام نەماوە؛ ڕکابەری سەرەتایی مۆسکۆویتز، ئۆلیڤەر لارکین، ئەندامی سۆسیالیستەکانی دیموکراتی ئەمریکا، بە توندی ڕەخنەی لە لێدوانەکانی گرت، بە ئاماژەدان بە "بێ جددیەت"ێکی هەستپێکراو سەبارەت بە ئەگەری جەنگێکی نزیک. لارکین جەختی کردەوە، "ئەو لە کۆتاییدا ئامادەیە دەسەڵاتی جەنگی کۆنگرێس، کە بەپێی دەستوور پێویستە، ڕادەست بکات. ئەو ئامادەیە بەردەوام بێت لەم پراکتیکە شکستخواردووەی چەندین دەیەیە لە ڕادەستکردنی دەسەڵاتی کۆنگرێس بە سەرۆک، بە دەسەڵاتی جێبەجێکردن، بە ئەنجامگەلێکی کارەساتبارەوە." کەمپینی مۆسکۆویتز بە داواکارییەکانی کۆمێنت لەسەر بابەتەکە وەڵامی نەدایەوە.

لە کاتێکدا سەرکردایەتی دیموکرات بە شێوەیەکی گشتی هەڵوێستێکی وریایانە سەبارەت بە ململانێی ئەگەری لەگەڵ ئێران گرتووەتەبەر، پشتگیری تەواویان بۆ بڕیارنامەی دوو حیزبی دەسەڵاتەکانی جەنگ، کە لەلایەن نوێنەران ڕۆ خانا (د-کالیفۆرنیا) و تۆماس ماسسی (ر-کنتاکی)ەوە پشتیوانی لێکرا، تەنها لەم دواییانەدا هاتە ئاراوە. ئەم دوودڵییە هەستپێکراوە ڕەخنەی لە کەسایەتییەکانی وەک ئێرک سپێرڵینگ، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری گرووپی قازانج نەویستی Just Foreign Policy، گرتووە، کە دەڵێت سەرکردەکانی دیموکرات دەتوانن زۆر زیاتر جەخت بکەنەوە لەسەر دەنگدانێک سەبارەت بە هێرشێکی ئەگەری ئەمریکا کە سەرۆک ترەمپ چەندین هەفتە بوو بە ئاشکرا باسی لێوە دەکرد. سپێرڵینگ جەختی لەسەر پەلەکردن کردەوە: "ئەوەی بەڕاستی گرنگە دەنگدانە و دەنگدانەکە پێش جەنگ بێت. ئەگەر ئەوان ئامادە بن پشتگیری خانا-ماسسی بکەن و کاری بۆ بکەن، ئەوا ئەوەیە کە بنکەی دیموکرات و خەڵکی ئەمریکا هیوایان پێیەتی، بۆیە ئەوە زۆر ئەرێنی دەبێت."

خشتەی وردی دەنگدانی گشتی ئەنجومەنی نوێنەران لەسەر بڕیارنامەی خانا-ماسسی نادیار دەمێنێتەوە، چونکە ئەندامان تا ڕۆژی دووشەممە لە ناوچەکانی خۆیانن. هاوکات، لە ئەنجومەنی پیران، سیناتۆر تیم کەین (د-ڤیرجینیا) ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە "زۆر زوو" هەوڵدەدات دەنگدانێکی گشتی لەسەر بڕیارنامەکەی خۆی ناچار بکات، ئەمەش ئاماژەیە بۆ هەوڵێکی هاوشێوە لە ژووری سەرەوە بۆ جەختکردنەوە لە دەسەڵاتی کۆنگرێس.

دەنگە ناڕازییەکانی گۆتتایمەر و مۆسکۆویتز دیمەنی سیاسی ئاڵۆز دەخەنە ڕوو. گۆتتایمەر، یەکێک لە دژبەرە سەرەتاییەکانی بڕیارنامەی دەسەڵاتەکانی جەنگ، لە بەیاننامەیەکی هاوبەشی 20ی شوباتدا لەگەڵ نوێنەر مایک لۆلەر (ر-نیویۆرک) ڕایگەیاند کە ئێران "هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ"یە. یاسادانەران جەختیان کردەوە، "ئێمە ڕێز لە ڕۆڵی دەستووری کۆنگرێس لە کاروباری جەنگدا دەگرین و داکۆکی لێدەکەین. چاودێری و گفتوگۆ زۆر گرنگن. بەڵام، ئەم بڕیارنامەیە ئەو فۆڵۆکسەی پێویستە بۆ وەڵامدانەوەی هەڕەشە و مەترسییە ڕاستەقینە و پەرەسەندووەکان سنووردار دەکات، کە نیشانەی لاوازییە لە ساتێکی مەترسیداردا." مۆسکۆویتز لە لێدوانەکانی بۆ Jewish Insider هەفتەی ڕابردوو ڕاستەوخۆتر بوو و ڕایگەیاند، "من ئامادە نیم پێشوەختە بە ڕێبەری باڵا بڵێم کە هیچ شتێکی نییە لێی نیگەران بێت، هیچ هۆکارێک نییە بۆ دانوستان چونکە تۆ بە تەواوی سەلامەتی، و خەڵکی ئێران ناتوانن پشت بە ئێمە ببەستن. دەبێت تەنها ناوی لێبنێن یاسای پاراستنی ئایەتوڵڵا چونکە ئەوە کارەکەیەتی."

لە ڕووی مێژووییەوە، زنجیرەیەک بڕیارنامەی دەسەڵاتەکانی جەنگ کە لە هەردوو ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیراندا پێشکەش کراون، و ئامانجیان ڕێگریکردن بووە لە هێرشەکانی ئەگەری بۆ سەر ئێران و ڤەنزوێلا، لە کاتی دەستپێکردنی خولی دووەمی سەرۆک ترەمپەوە شکستیان هێناوە. تەنانەت لە ئەگەری کەمدا کە چنین هەنگاوێک لە هەردوو ژوورەکە تێپەڕێت، سەرۆک ترەمپ دەسەڵاتی ڤیتۆی هەیە. سەرەڕای ئەوەش، ئەو بە شێوەیەکی مشتومڕاوی بانگەشەی ئەوەی کردووە کە خودی بڕیارنامەی دەسەڵاتەکانی جەنگ ساڵی 1973، کە پرۆسەیەک بۆ کۆنگرێس دادەنێت بۆ جەختکردنەوە لە دەسەڵاتی خۆی، نادەستوورییە—هەڵوێستێکی یاسایی کە زۆرێک لە زانایان بە توندی ڕەتیان کردووەتەوە و بە بێ بنەما ناویان بردووە.

سەرەڕای ئەم ئاستەنگە گەورانە، لایەنگران پێداگری دەکەن کە تۆمارکردنی هەڵوێستی ئەندامانی کۆنگرێس سەبارەت بە بڕیارێکی گرنگ وەک جەنگ، بەهایەکی زۆری هەیە. ئەمە شەفافیەت مسۆگەر دەکات، ڕێگە بە دەنگدەران لە هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا دەدات بە ڕوونی بزانن نوێنەرەکانیان لەسەر پرسە گرنگەکانی سیاسەتی دەرەوە چ هەڵوێستێکیان هەیە. لارکین، ڕکابەری سەرەتایی مۆسکۆویتز، ئەم پرسەی بە نیگەرانییە گەورەکانی هەڵبژاردنەوە گرێدا، بە پێشنیارکردنی ئەوەی کە شکستەکانی دیموکراتەکان لە فلۆریدا لە بێ هیوابوونی دەنگدەرانەوە سەرچاوە دەگرێت لەسەر هەڵوێستی پارتەکە لەسەر ئیسرائیل و غەززە. ئەو هۆشداری دا، "ئاراستەی گەورەتر لێرەدا، ئەگەر بەردەوام بین لە کاندیدکردنی ئەم دیموکراتە نەوکۆن و دامەزراوانە، ئەوەیە کە پارتی دیموکرات زەوی لەدەست دەدات." گفتوگۆ بەردەوامەکان جەخت لەسەر گرژی بەردەوام لەنێوان دەسەڵاتی جێبەجێکردن و چاودێری یاسادانان لە کاروباری جەنگ و ئاشتیدا دەکەنەوە، بە تایبەت لە سەردەمێکی ناسەقامگیری جیۆپۆلیتیکی زیادبوودا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری